<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0487"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 487 金刚新眼疏经偈合释</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 487 金刚新眼疏经偈合释</title> <author>淸 通理述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">487</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚新眼疏经偈合释</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，<persName>佛</persName>教电脑资讯库功德会提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00215"> <charName>CBETA CHARACTER CB00215</charName> <mapping cb:dec="983255" type="PUA">U+F00D7</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7398</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[王*巳]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04114"> <charName>CBETA CHARACTER CB04114</charName> <mapping cb:dec="987154" type="PUA">U+F1012</mapping> <mapping type="unicode">U+2E617</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[言*奉]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05418"> <charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName> <mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping> <mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06078"> <charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName> <mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping> <mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>携</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07703"> <charName>CBETA CHARACTER CB07703</charName> <mapping cb:dec="990743" type="PUA">U+F1E17</mapping> <mapping type="unicode">U+20374</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[亿-音+(天*天)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15210"> <charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName> <mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[恹-厌+火]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:28"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0225a" n="0225a"/> <lb ed="X" n="0225a01"/> <lb ed="X" n="0225a02"/> <lb ed="X" n="0225a03"/> <lb ed="X" n="0225a04"/> <lb ed="X" n="0225a05"/> <lb ed="X" n="0225a06"/><lb ed="R039" n="0467a01"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">金刚般若经偈会本叙</cb:mulu><head>金刚般若经偈会本叙</head> <lb ed="X" n="0225a07"/> <lb ed="X" n="0225a08"/><lb ed="R039" n="0467a02"/><p xml:id="pX25p0225a0801">夫金刚般若经者。劈我法之巨斧。启修证之要关也。 <lb ed="X" n="0225a09"/><lb ed="R039" n="0467a03"/>其義深远。其词疏杂。非大智无以导其微。岂小慧可 <lb ed="X" n="0225a10"/><lb ed="R039" n="0467a04"/>能构其緖。所以慈氏颂之。无著受之。<name role="" type="person">世亲</name>承之。乃致 <lb ed="X" n="0225a11"/><lb ed="R039" n="0467a05"/>教流印土。若金乌之<g ref="#CB08504">焰</g>赫<name role="" type="person">扶桑</name>。義阐神州。等玉兔之 <lb ed="X" n="0225a12"/><lb ed="R039" n="0467a06"/>光浮雪岭。義净法师云。无著菩萨。昔于兜率陀天慈 <lb ed="X" n="0225a13"/><lb ed="R039" n="0467a07"/>氏尊处。亲受八十行颂。又云。能断金刚。西方乃有多 <lb ed="X" n="0225a14"/><lb ed="R039" n="0467a08"/>释。考其始也。此颂最先。是金刚般若经之有颂。而颂 <lb ed="X" n="0225a15"/><lb ed="R039" n="0467a09"/>之出于慈氏者。有明证矣。然義师既知此颂是慈氏 <lb ed="X" n="0225a16"/><lb ed="R039" n="0467a10"/>所传。其所译颂本。乃云无著造者。盖命字之误耳。且 <lb ed="X" n="0225a17"/><lb ed="R039" n="0467a11"/>所译之颂。与<name role="" type="person">菩提留支</name>所译者挍之。犹轮一筹。故令 <lb ed="X" n="0225a18"/><lb ed="R039" n="0467a12"/>註疏家。多取留支译也。今撰新疏。亦用留本。但不同 <lb ed="X" n="0225a19"/><lb ed="R039" n="0467a13"/>诸家随意取舍前後参差。务使经偈相对。势如合璧。 <lb ed="X" n="0225a20"/><lb ed="R039" n="0467a14"/>意旨互通。资幷交芦。逐段消释。体皆如此。亦有无偈 <lb ed="X" n="0225a21"/><lb ed="R039" n="0467a15"/>者。疏中各出其由。检阅自知。第虑夫讲者依疏幷谈。 <lb ed="X" n="0225a22"/><lb ed="R039" n="0467a16"/>听者执经无偈。遂令师启双户资获半珠。得毋便于 <lb ed="X" n="0225a23"/><lb ed="R039" n="0467a17"/>讲而不便于听乎。缘制会本弁疏流通。庶後讲者听 <lb ed="X" n="0225a24"/><lb ed="R039" n="0467a18"/>者。各有所凭。宛如两镜相对一灯中然。不唯齐照互 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0225b" n="0225b"/> <lb ed="X" n="0225b01"/><lb ed="R039" n="0467b01"/>容。且彼此酷肖焉。将付剞劂。略述此以示鄙意云尔。</p> <lb ed="X" n="0225b02"/><lb ed="R039" n="0467b02"/><p xml:id="pX25p0225b0201">时 <lb ed="X" n="0225b03" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0467b03"/>乾隆三十年岁次乙酉十一月朢前三日</p> <lb ed="X" n="0225b04"/><lb ed="R039" n="0467b04"/><p xml:id="pX25p0225b0401">贤宗後学通理谨识</p></cb:div> <lb ed="X" n="0225b05"/> <lb ed="X" n="0225b06"/> <lb ed="X" n="0225b07"/> <lb ed="X" n="0225b08"/> <lb ed="X" n="0225b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 487-1 金刚般若经偈会本</cb:mulu><head>No. 487-1 <lb ed="X" n="0225b10"/><lb ed="R039" n="0468a01"/> 金刚般若经偈会本</head> <lb ed="X" n="0225b11"/> <lb ed="X" n="0225b12"/><lb ed="R039" n="0468a02"/><byline cb:type="translator">经 姚秦 鸠摩罗什 译</byline> <lb ed="X" n="0225b13"/><lb ed="R039" n="0468a03"/><byline cb:type="translator">偈 元魏 <name role="" type="person">菩提留支</name> 译</byline> <lb ed="X" n="0225b14"/><lb ed="R039" n="0468a04"/><p xml:id="pX25p0225b1401">如是我闻。一时。<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>祇树<name role="" type="person">给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0225b15"/><lb ed="R039" n="0468a05"/>丘众千二百五十人俱。尔时。<persName>世尊</persName>食时。著衣持钵。入 <lb ed="X" n="0225b16"/><lb ed="R039" n="0468a06"/>舍卫大城乞食。于其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0225b1601" n="0225b1601"/><anchor xml:id="beg0225b1601" n="0225b1601"/>已<anchor xml:id="end0225b1601"/>。还至本处。饭食 <lb ed="X" n="0225b17"/><lb ed="R039" n="0468a07"/>讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0225b1701" n="0225b1701"/><anchor xml:id="beg0225b1701" n="0225b1701"/>已<anchor xml:id="end0225b1701"/>。敷座而坐。时。长老须菩提在大众 <lb ed="X" n="0225b18"/><lb ed="R039" n="0468a08"/>中即从座起。偏袒右肩。右膝著地。合掌恭敬而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0225b19"/><lb ed="R039" n="0468a09"/>言。稀有。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付嘱诸菩萨。世 <lb ed="X" n="0225b20"/><lb ed="R039" n="0468a10"/>尊。善男子･善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心。云何 <lb ed="X" n="0225b21"/><lb ed="R039" n="0468a11"/>应住。云何降伏其心。</p> <lb ed="X" n="0225b22"/><lb ed="R039" n="0468a12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225b2201"><l>巧护義应知</l><l>加彼身同行</l><l>不退得未得</l> <lb ed="X" n="0225b23"/><lb ed="R039" n="0468a13"/><l>是名善付嘱</l></lg> <lb ed="X" n="0225b24"/><lb ed="R039" n="0468a14"/><p xml:id="pX25p0225b2401"><persName>佛</persName>言。善哉。善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0225c" n="0225c"/> <lb ed="X" n="0225c01"/><lb ed="R039" n="0468a15"/>萨。善付嘱诸菩萨。汝今谛听。当为汝说。善男子･善女 <lb ed="X" n="0225c02"/><lb ed="R039" n="0468a16"/>人。发阿耨多罗三藐三菩提心。应如是住。如是降伏 <lb ed="X" n="0225c03"/><lb ed="R039" n="0468a17"/>其心。唯然。<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。<persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃 <lb ed="X" n="0225c04"/><lb ed="R039" n="0468a18"/>萨应如是降伏其心。所有一切众生之类。若卵生･若 <lb ed="X" n="0225c05"/><lb ed="R039" n="0468b01"/>胎生･若湿生･若化生。若有色･若无色。若有想･若无想･ <lb ed="X" n="0225c06"/><lb ed="R039" n="0468b02"/>若非有想非无想。我皆令入无馀涅槃而灭度之。如 <lb ed="X" n="0225c07"/><lb ed="R039" n="0468b03"/>是灭度无量无数无边众生。实无众生得灭度者。何 <lb ed="X" n="0225c08"/><lb ed="R039" n="0468b04"/>以故。须菩提。若菩萨有我相･人相･众生相･寿者相。即 <lb ed="X" n="0225c09"/><lb ed="R039" n="0468b05"/>非菩萨。</p> <lb ed="X" n="0225c10"/><lb ed="R039" n="0468b06"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225c1001"><l>廣大第一常</l><l>其心不顚倒</l><l>利益深心住</l> <lb ed="X" n="0225c11"/><lb ed="R039" n="0468b07"/><l>此乘功德满</l></lg> <lb ed="X" n="0225c12"/><lb ed="R039" n="0468b08"/><p xml:id="pX25p0225c1201">复次。须菩提。菩萨于法。应无所住。行于佈施。</p> <lb ed="X" n="0225c13"/><lb ed="R039" n="0468b09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225c1301"><l>檀義摄于六</l><l>资生无畏法</l><l>此中一二三</l> <lb ed="X" n="0225c14"/><lb ed="R039" n="0468b10"/><l>名为修行住</l></lg> <lb ed="X" n="0225c15"/><lb ed="R039" n="0468b11"/><p xml:id="pX25p0225c1501">所谓不住色佈施。不住声香味触法佈施。</p> <lb ed="X" n="0225c16"/><lb ed="R039" n="0468b12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225c1601"><l>自身及报恩</l><l>果报斯不著</l><l>护存<anchor xml:id="nkr_note_add_0225c1601" n="0225c1601"/><anchor xml:id="beg0225c1601" n="0225c1601"/>己<anchor xml:id="end0225c1601"/>不施</l> <lb ed="X" n="0225c17"/><lb ed="R039" n="0468b13"/><l>防求于异事</l></lg> <lb ed="X" n="0225c18"/><lb ed="R039" n="0468b14"/><p xml:id="pX25p0225c1801">须菩提。菩萨应如是佈施。不住于相。何以故。若菩萨 <lb ed="X" n="0225c19"/><lb ed="R039" n="0468b15"/>不住相佈施。其福德不可思量。须菩提。于意云何。东 <lb ed="X" n="0225c20"/><lb ed="R039" n="0468b16"/>方虚空可思量不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。南西北方四维 <lb ed="X" n="0225c21"/><lb ed="R039" n="0468b17"/>上下虚空可思量不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。菩萨无住相 <lb ed="X" n="0225c22"/><lb ed="R039" n="0468b18"/>佈施。福德亦复如是不可思量。须菩提。菩萨但应如 <lb ed="X" n="0225c23"/><lb ed="R039" n="0469a01"/>所教住。</p> <lb ed="X" n="0225c24"/><lb ed="R039" n="0469a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0225c2401"><l>调伏彼事中</l><l>远離取相心</l><l>及断种种疑</l> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0226a" n="0226a"/> <lb ed="X" n="0226a01"/><lb ed="R039" n="0469a03"/><l>亦防生成心</l></lg> <lb ed="X" n="0226a02"/><lb ed="R039" n="0469a04"/><p xml:id="pX25p0226a0201">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。不也。<persName>世尊</persName>。不 <lb ed="X" n="0226a03"/><lb ed="R039" n="0469a05"/>可以身相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身 <lb ed="X" n="0226a04"/><lb ed="R039" n="0469a06"/>相。<persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。若见诸相非相。 <lb ed="X" n="0226a05"/><lb ed="R039" n="0469a07"/>即见<persName>如来</persName>。</p> <lb ed="X" n="0226a06"/><lb ed="R039" n="0469a08"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226a0601"><l>分别有为体</l><l>防彼成就得</l><l>三相异体故</l> <lb ed="X" n="0226a07"/><lb ed="R039" n="0469a09"/><l>離彼是<persName>如来</persName></l></lg> <lb ed="X" n="0226a08"/><lb ed="R039" n="0469a10"/><p xml:id="pX25p0226a0801">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0226a09"/><lb ed="R039" n="0469a11"/>生实信不。<persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後。後五百 <lb ed="X" n="0226a10"/><lb ed="R039" n="0469a12"/>岁。有持戒修福者。于此章句能生信心。以此为实。</p> <lb ed="X" n="0226a11"/><lb ed="R039" n="0469a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226a1101"><l>说因果深義</l><l>于後恶世时</l><l>不空以有实</l> <lb ed="X" n="0226a12"/><lb ed="R039" n="0469a14"/><l>菩萨三德备</l></lg> <lb ed="X" n="0226a13"/><lb ed="R039" n="0469a15"/><p xml:id="pX25p0226a1301">当知是人不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0226a1301" n="0226a1301"/><anchor xml:id="beg0226a1301" n="0226a1301"/>已<anchor xml:id="end0226a1301"/>于 <lb ed="X" n="0226a14"/><lb ed="R039" n="0469a16"/>无量千万<persName>佛</persName>所种诸善根。</p> <lb ed="X" n="0226a15"/><lb ed="R039" n="0469a17"/><lg xml:id="lgX25p0226a1501"><l>修戒于过去</l><l>及种诸善根</l></lg> <lb ed="X" n="0226a16"/><lb ed="R039" n="0469a18"/><p xml:id="pX25p0226a1601">闻是章句。乃至一念生净信者。须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉 <lb ed="X" n="0226a17"/><lb ed="R039" n="0469b01"/>见。是诸众生得如是无量福德。</p> <lb ed="X" n="0226a18"/><lb ed="R039" n="0469b02"/><lg xml:id="lgX25p0226a1801"><l>戒具于诸<persName>佛</persName></l><l>亦说功德满</l></lg> <lb ed="X" n="0226a19"/><lb ed="R039" n="0469b03"/><p xml:id="pX25p0226a1901">何以故。是诸众生无复我相･人相･众生相･寿者相。无 <lb ed="X" n="0226a20"/><lb ed="R039" n="0469b04"/>法相。亦无非法相。</p> <lb ed="X" n="0226a21"/><lb ed="R039" n="0469b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226a2101"><l>彼寿者及法</l><l>远離于取相</l><l>亦说知彼相</l> <lb ed="X" n="0226a22"/><lb ed="R039" n="0469b06"/><l>依八八義别</l><l>差别相续体</l><l>不断至命住</l> <lb ed="X" n="0226a23"/><lb ed="R039" n="0469b07"/><l>复趣于异道</l><l>是我相四种</l><l>一切空无物</l> <lb ed="X" n="0226a24"/><lb ed="R039" n="0469b08"/><l>实有不可说</l><l>依言词而说</l><l>是法相四种</l> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0226b" n="0226b"/> <lb ed="X" n="0226b01"/><lb ed="R039" n="0469b09"/><l>彼人依信心</l><l>恭敬生实相</l><l>闻声不正取</l> <lb ed="X" n="0226b02"/><lb ed="R039" n="0469b10"/><l>正说如是取</l><l><persName>佛</persName>不见果知</l><l>愿智力现见</l> <lb ed="X" n="0226b03"/><lb ed="R039" n="0469b11"/><l>求供养恭敬</l><l>彼人不能说</l></lg> <lb ed="X" n="0226b04"/><lb ed="R039" n="0469b12"/><p xml:id="pX25p0226b0401">何以故。是诸众生若心取相。即为著我人众生寿者。 <lb ed="X" n="0226b05"/><lb ed="R039" n="0469b13"/>若取法相。即著我人众生寿者。何以故。若取非法相。 <lb ed="X" n="0226b06"/><lb ed="R039" n="0469b14"/>则著我人众生寿者。是故不应取法。不应取非法。以 <lb ed="X" n="0226b07"/><lb ed="R039" n="0469b15"/>是義故。<persName>如来</persName>常说。汝等比丘。知我说法。如筏喩者。法 <lb ed="X" n="0226b08"/><lb ed="R039" n="0469b16"/>尙应捨。何况非法。</p> <lb ed="X" n="0226b09"/><lb ed="R039" n="0469b17"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226b0901"><l>彼不住随顺</l><l>于法中证智</l><l>如人捨船筏</l> <lb ed="X" n="0226b10"/><lb ed="R039" n="0469b18"/><l>法中義亦然</l></lg> <lb ed="X" n="0226b11"/><lb ed="R039" n="0470a01"/><p xml:id="pX25p0226b1101">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0226b12"/><lb ed="R039" n="0470a02"/><persName>如来</persName>有所说法耶。须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有 <lb ed="X" n="0226b13"/><lb ed="R039" n="0470a03"/>定法名阿耨多罗三藐三菩提。亦无有定法。<persName>如来</persName>可 <lb ed="X" n="0226b14"/><lb ed="R039" n="0470a04"/>说。</p> <lb ed="X" n="0226b15"/><lb ed="R039" n="0470a05"/><lg xml:id="lgX25p0226b1501"><l>应化非真<persName>佛</persName></l><l>亦非说法者</l></lg> <lb ed="X" n="0226b16"/><lb ed="R039" n="0470a06"/><p xml:id="pX25p0226b1601">何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取･不可说･非法･非非法。 <lb ed="X" n="0226b17"/><lb ed="R039" n="0470a07"/>所以者何。一切圣贤。皆以无为法而有差别。</p> <lb ed="X" n="0226b18"/><lb ed="R039" n="0470a08"/><lg xml:id="lgX25p0226b1801"><l>说法不二取</l><l>无说離言相</l></lg> <lb ed="X" n="0226b19"/><lb ed="R039" n="0470a09"/><p xml:id="pX25p0226b1901">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝以用 <lb ed="X" n="0226b20"/><lb ed="R039" n="0470a10"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0226b21"/><lb ed="R039" n="0470a11"/>何以故。是福德即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福德多。若 <lb ed="X" n="0226b22"/><lb ed="R039" n="0470a12"/>复有人。于此经中受持。乃至四句偈等。为他人说。其 <lb ed="X" n="0226b23"/><lb ed="R039" n="0470a13"/>福勝彼。何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗 <lb ed="X" n="0226b24"/><lb ed="R039" n="0470a14"/>三藐三菩提法。皆从此经出。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0226c" n="0226c"/> <lb ed="X" n="0226c01"/><lb ed="R039" n="0470a15"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0226c0101"><l>受持法及说</l><l>不空于福德</l><l>福不趣菩提</l> <lb ed="X" n="0226c02"/><lb ed="R039" n="0470a16"/><l>二能趣菩提</l><l>于实名了因</l><l>亦为馀生因</l> <lb ed="X" n="0226c03"/><lb ed="R039" n="0470a17"/><l>唯独诸<persName>佛</persName>法</l><l>福成第一体</l></lg> <lb ed="X" n="0226c04"/><lb ed="R039" n="0470a18"/><p xml:id="pX25p0226c0401">须菩提。所谓<persName>佛</persName>･法者。即非<persName>佛</persName>･法。</p> <lb ed="X" n="0226c05"/><lb ed="R039" n="0470b01"/><lg xml:id="lgX25p0226c0501"><l>不可取及说</l><l>自果不取故</l></lg> <lb ed="X" n="0226c06"/><lb ed="R039" n="0470b02"/><p xml:id="pX25p0226c0601">须菩提。于意云何。须陀洹能作是念。我得须陀洹果 <lb ed="X" n="0226c07"/><lb ed="R039" n="0470b03"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。须陀洹名为入流。而 <lb ed="X" n="0226c08"/><lb ed="R039" n="0470b04"/>无所入。不入色声香味触法。是名须陀洹。须菩提。于 <lb ed="X" n="0226c09"/><lb ed="R039" n="0470b05"/>意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果不。须菩提 <lb ed="X" n="0226c10"/><lb ed="R039" n="0470b06"/>言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含名一往来。而实无往来。 <lb ed="X" n="0226c11"/><lb ed="R039" n="0470b07"/>是名斯陀含。须菩提。于意云何。阿那含能作是念。我 <lb ed="X" n="0226c12"/><lb ed="R039" n="0470b08"/>得阿那含果不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。阿那含 <lb ed="X" n="0226c13"/><lb ed="R039" n="0470b09"/>名为不来。而实无不来。是故名阿那含。须菩提。于意 <lb ed="X" n="0226c14"/><lb ed="R039" n="0470b10"/>云何。阿罗汉能作是念。我得阿罗汉道不。须菩提言。 <lb ed="X" n="0226c15"/><lb ed="R039" n="0470b11"/>不也。<persName>世尊</persName>。何以故。实无有法名阿罗汉。<persName>世尊</persName>。若阿罗 <lb ed="X" n="0226c16"/><lb ed="R039" n="0470b12"/>汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人众生寿者。世 <lb ed="X" n="0226c17"/><lb ed="R039" n="0470b13"/>尊。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。是第一離欲 <lb ed="X" n="0226c18"/><lb ed="R039" n="0470b14"/>阿罗汉。<persName>世尊</persName>。我不作是念。我是離欲阿罗汉。<persName>世尊</persName>。我 <lb ed="X" n="0226c19"/><lb ed="R039" n="0470b15"/>若作是念。我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName>则不说须菩提是乐 <lb ed="X" n="0226c20"/><lb ed="R039" n="0470b16"/>阿兰那行者。以须菩提实无所行。而名须菩提是乐 <lb ed="X" n="0226c21"/><lb ed="R039" n="0470b17"/>阿兰那行。</p> <lb ed="X" n="0226c22"/><lb ed="R039" n="0470b18"/><lg xml:id="lgX25p0226c2201"><l>依彼善吉者</l><l>说離二种障</l></lg> <lb ed="X" n="0226c23"/><lb ed="R039" n="0471a01"/><p xml:id="pX25p0226c2301"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有 <lb ed="X" n="0226c24"/><lb ed="R039" n="0471a02"/>所得不。不也<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0227a" n="0227a"/> <lb ed="X" n="0227a01"/><lb ed="R039" n="0471a03"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227a0101"><l><persName>佛</persName>于燃灯语</l><l>不取理实智</l><l>以是真实義</l> <lb ed="X" n="0227a02"/><lb ed="R039" n="0471a04"/><l>成彼无取说</l></lg> <lb ed="X" n="0227a03"/><lb ed="R039" n="0471a05"/><p xml:id="pX25p0227a0301">须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。不也。<persName>世尊</persName>。何以 <lb ed="X" n="0227a04"/><lb ed="R039" n="0471a06"/>故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。</p> <lb ed="X" n="0227a05"/><lb ed="R039" n="0471a07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227a0501"><l>智习唯识通</l><l>如是取净土</l><l>非形第一体</l> <lb ed="X" n="0227a06"/><lb ed="R039" n="0471a08"/><l>非严莊严意</l></lg> <lb ed="X" n="0227a07"/><lb ed="R039" n="0471a09"/><p xml:id="pX25p0227a0701">是故须菩提。诸菩萨摩诃萨应如是生淸净心。不应 <lb ed="X" n="0227a08"/><lb ed="R039" n="0471a10"/>住色生心。不应住声香味触法生心。应无所住而生 <lb ed="X" n="0227a09"/><lb ed="R039" n="0471a11"/>其心。须菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是 <lb ed="X" n="0227a10"/><lb ed="R039" n="0471a12"/>身为大不。须菩提言。甚大。<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是 <lb ed="X" n="0227a11"/><lb ed="R039" n="0471a13"/>名大身。</p> <lb ed="X" n="0227a12"/><lb ed="R039" n="0471a14"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227a1201"><l>如山王无取</l><l>受报亦复然</l><l>远離于诸漏</l> <lb ed="X" n="0227a13"/><lb ed="R039" n="0471a15"/><l>及有为法故</l></lg> <lb ed="X" n="0227a14"/><lb ed="R039" n="0471a16"/><p xml:id="pX25p0227a1401">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意云 <lb ed="X" n="0227a15"/><lb ed="R039" n="0471a17"/>何。是诸恒河沙寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。但诸 <lb ed="X" n="0227a16"/><lb ed="R039" n="0471a18"/>恒河尙多无数。何况其沙。须菩提。我今实言告汝。若 <lb ed="X" n="0227a17"/><lb ed="R039" n="0471b01"/>有善男子･善女人。以七宝满尔所恒河沙数三千大 <lb ed="X" n="0227a18"/><lb ed="R039" n="0471b02"/>千世界。以用佈施。得福多否。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0227a19"/><lb ed="R039" n="0471b03"/>告须菩提。若善男子･善女人。于此经中。乃至受持四 <lb ed="X" n="0227a20"/><lb ed="R039" n="0471b04"/>句偈等。为他人说。而此福德勝前福德。</p> <lb ed="X" n="0227a21"/><lb ed="R039" n="0471b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227a2101"><l>说多義差别</l><l>亦成勝挍量</l><l>後福过于前</l> <lb ed="X" n="0227a22"/><lb ed="R039" n="0471b06"/><l>故褈说勝喩</l></lg> <lb ed="X" n="0227a23"/><lb ed="R039" n="0471b07"/><p xml:id="pX25p0227a2301">复次。须菩提。随说是经。乃至四句偈等。当知此处。一 <lb ed="X" n="0227a24"/><lb ed="R039" n="0471b08"/>切世间･天･人･阿修罗。皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。何况有人 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0227b" n="0227b"/> <lb ed="X" n="0227b01"/><lb ed="R039" n="0471b09"/>尽能受持读诵。须菩提。当知是人成就最上第一希 <lb ed="X" n="0227b02"/><lb ed="R039" n="0471b10"/>有之法。若是经典所在之处。即为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子。</p> <lb ed="X" n="0227b03"/><lb ed="R039" n="0471b11"/><lg xml:id="lgX25p0227b0301"><l>尊重于二处</l><l>因习证大体</l></lg> <lb ed="X" n="0227b04"/><lb ed="R039" n="0471b12"/><p xml:id="pX25p0227b0401">尔时。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。我等云何奉 <lb ed="X" n="0227b05"/><lb ed="R039" n="0471b13"/>持。<persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。以是名 <lb ed="X" n="0227b06"/><lb ed="R039" n="0471b14"/>字。汝当奉持。所以者何。须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即 <lb ed="X" n="0227b07"/><lb ed="R039" n="0471b15"/>非般若波罗蜜。是名般若波罗蜜。</p> <lb ed="X" n="0227b08"/><lb ed="R039" n="0471b16"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227b0801"><l>彼因习烦恼</l><l>此降伏染福</l><l>苦身勝于彼</l> <lb ed="X" n="0227b09"/><lb ed="R039" n="0471b17"/><l>稀有及上義</l><l>彼智岸难量</l><l>亦不同馀法</l> <lb ed="X" n="0227b10"/><lb ed="R039" n="0471b18"/><l>坚实解深義</l><l>勝馀修多罗</l><l>大因及淸净</l> <lb ed="X" n="0227b11"/><lb ed="R039" n="0472a01"/><l>福中勝福德</l></lg> <lb ed="X" n="0227b12"/><lb ed="R039" n="0472a02"/><p xml:id="pX25p0227b1201">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有所说法不。须菩提白<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0227b13"/><lb ed="R039" n="0472a03"/><persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。须菩提。于意云何。三千大千世界 <lb ed="X" n="0227b14"/><lb ed="R039" n="0472a04"/>所有微尘是为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。须菩提。诸 <lb ed="X" n="0227b15"/><lb ed="R039" n="0472a05"/>微尘。<persName>如来</persName>说非微尘。是名微尘。<persName>如来</persName>说。世界。非世界。 <lb ed="X" n="0227b16"/><lb ed="R039" n="0472a06"/>是名世界。须菩提。于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0227b17"/><lb ed="R039" n="0472a07"/>不。不也。<persName>世尊</persName>。不可以三十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。如 <lb ed="X" n="0227b18"/><lb ed="R039" n="0472a08"/>来说。三十二相。即是非相。是名三十二相。须菩提。若 <lb ed="X" n="0227b19"/><lb ed="R039" n="0472a09"/>有善男子･善女人。以恒河沙等身命佈施。若复有人。 <lb ed="X" n="0227b20"/><lb ed="R039" n="0472a10"/>于此经中。乃至受持四句偈等。为他人说。其福甚多。</p> <lb ed="X" n="0227b21"/><lb ed="R039" n="0472a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0227b2101"><l>能忍于苦行</l><l>以苦行有善</l><l>彼福不可量</l> <lb ed="X" n="0227b22"/><lb ed="R039" n="0472a12"/><l>如是最勝義</l><l>離我及嗔恚</l><l>实无于苦恼</l> <lb ed="X" n="0227b23"/><lb ed="R039" n="0472a13"/><l>共乐有慈悲</l><l>如是苦行果</l><l>为不捨心起</l> <lb ed="X" n="0227b24"/><lb ed="R039" n="0472a14"/><l>修行及坚固</l><l>为忍波罗蜜</l></lg> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0227c" n="0227c"/> <lb ed="X" n="0227c01"/><lb ed="R039" n="0472a15"/><p xml:id="pX25p0227c0101">尔时。须菩提闻说是经。深解義趣。涕泪悲泣。而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0227c02"/><lb ed="R039" n="0472a16"/>言。稀有。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来所得慧 <lb ed="X" n="0227c03"/><lb ed="R039" n="0472a17"/>眼。未<anchor xml:id="nkr_note_add_0227c0301" n="0227c0301"/><anchor xml:id="beg0227c0301" n="0227c0301"/>曾<anchor xml:id="end0227c0301"/>得闻如是之经。<persName>世尊</persName>。若复有人得闻是经。信 <lb ed="X" n="0227c04"/><lb ed="R039" n="0472a18"/>心淸净。即生实相。当知是人。成就第一稀有功德。世 <lb ed="X" n="0227c05"/><lb ed="R039" n="0472b01"/>尊。是实相者。即是非相。是故<persName>如来</persName>说名实相。<persName>世尊</persName>。我 <lb ed="X" n="0227c06"/><lb ed="R039" n="0472b02"/>今得闻如是经典。信解受持不足为难。若当来世。後 <lb ed="X" n="0227c07"/><lb ed="R039" n="0472b03"/>五百岁。其有众生。得闻是经。信解受持。是人即为第 <lb ed="X" n="0227c08"/><lb ed="R039" n="0472b04"/>一稀有。何以故。此人无我相无人相无众生相无寿 <lb ed="X" n="0227c09"/><lb ed="R039" n="0472b05"/>者相。所以者何。我相即是非相。人相･众生相･寿者相 <lb ed="X" n="0227c10"/><lb ed="R039" n="0472b06"/>即是非相。何以故。離一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>告须菩 <lb ed="X" n="0227c11"/><lb ed="R039" n="0472b07"/>提。如是。如是。若复有人。得闻是经。不惊･不怖･不畏。当 <lb ed="X" n="0227c12"/><lb ed="R039" n="0472b08"/>知是人甚为稀有。何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说。第一波罗 <lb ed="X" n="0227c13"/><lb ed="R039" n="0472b09"/>蜜。即非第一波罗蜜。是名第一波罗蜜。须菩提。忍辱 <lb ed="X" n="0227c14"/><lb ed="R039" n="0472b10"/>波罗蜜。<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。是名忍辱波罗蜜。何 <lb ed="X" n="0227c15"/><lb ed="R039" n="0472b11"/>以故。须菩提。如我昔为歌利王割截身体。我于尔时。 <lb ed="X" n="0227c16"/><lb ed="R039" n="0472b12"/>无我相･无人相･无众生相･无寿者相。何以故。我于往 <lb ed="X" n="0227c17"/><lb ed="R039" n="0472b13"/>昔节节肢解时。若有我相･人相･众生相･寿者相。应生 <lb ed="X" n="0227c18"/><lb ed="R039" n="0472b14"/>嗔恨。须菩提。又念过去于五百世作忍辱仙人。于尔 <lb ed="X" n="0227c19"/><lb ed="R039" n="0472b15"/>所世。无我相･无人相･无众生相･无寿者相。</p> <lb ed="X" n="0227c20"/><lb ed="R039" n="0472b16"/><lg xml:id="lgX25p0227c2001"><l>习彼能学心</l></lg> <lb ed="X" n="0227c21"/><lb ed="R039" n="0472b17"/><p xml:id="pX25p0227c2101">是故须菩提。菩萨应離一切相。发阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0227c22"/><lb ed="R039" n="0472b18"/>菩提心。不应住色生心。不应住声香味触法生心。应 <lb ed="X" n="0227c23"/><lb ed="R039" n="0473a01"/>生无所住心。若心有住。即为非住。是故<persName>佛</persName>说。菩萨心 <lb ed="X" n="0227c24"/><lb ed="R039" n="0473a02"/>不应住色佈施。须菩提。菩萨为利益一切众生故。应 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0228a" n="0228a"/> <lb ed="X" n="0228a01"/><lb ed="R039" n="0473a03"/>如是佈施。<persName>如来</persName>说。一切诸相。即是非相。又说。一切众 <lb ed="X" n="0228a02"/><lb ed="R039" n="0473a04"/>生。即非众生。</p> <lb ed="X" n="0228a03"/><lb ed="R039" n="0473a05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228a0301"><l>修行利众生</l><l>如是故当识</l><l>众生及事相</l> <lb ed="X" n="0228a04"/><lb ed="R039" n="0473a06"/><l>远離亦应知</l><l>假名及阴事</l><l><persName>如来</persName>離彼相</l> <lb ed="X" n="0228a05"/><lb ed="R039" n="0473a07"/><l>诸<persName>佛</persName>无彼二</l><l>以见实法故</l><l>果虽不住道</l> <lb ed="X" n="0228a06"/><lb ed="R039" n="0473a08"/><l>而道能为因</l></lg> <lb ed="X" n="0228a07"/><lb ed="R039" n="0473a09"/><p xml:id="pX25p0228a0701">须菩提。<persName>如来</persName>是真语者･实语者･如语者･不诳语者･不 <lb ed="X" n="0228a08"/><lb ed="R039" n="0473a10"/>异语者。须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实无虚。</p> <lb ed="X" n="0228a09"/><lb ed="R039" n="0473a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228a0901"><l>以诸<persName>佛</persName>实语</l><l>彼智有四种</l><l>实智及小乘</l> <lb ed="X" n="0228a10"/><lb ed="R039" n="0473a12"/><l>说摩诃衍法</l><l>及一切受记</l><l>以不虚说故</l> <lb ed="X" n="0228a11"/><lb ed="R039" n="0473a13"/><l>随顺彼实智</l><l>说不实不虚</l><l>如闻声取证</l> <lb ed="X" n="0228a12"/><lb ed="R039" n="0473a14"/><l>对治如是说</l></lg> <lb ed="X" n="0228a13"/><lb ed="R039" n="0473a15"/><p xml:id="pX25p0228a1301">须菩提。若菩萨心住于法而行佈施。如人入暗。即无 <lb ed="X" n="0228a14"/><lb ed="R039" n="0473a16"/>所见。若菩萨心不住法而行佈施。如人有目。日光明 <lb ed="X" n="0228a15"/><lb ed="R039" n="0473a17"/>照。见种种色。</p> <lb ed="X" n="0228a16"/><lb ed="R039" n="0473a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228a1601"><l>时及处实有</l><l>而不得真如</l><l>无智以住法</l> <lb ed="X" n="0228a17"/><lb ed="R039" n="0473b01"/><l>馀者有智得</l><l>暗如愚无智</l><l>明者如有智</l> <lb ed="X" n="0228a18"/><lb ed="R039" n="0473b02"/><l>对法及对治</l><l>得灭法如是</l><l>于何法修行</l> <lb ed="X" n="0228a19"/><lb ed="R039" n="0473b03"/><l>得何等福德</l><l>复成就何业</l><l>如是说修行</l></lg> <lb ed="X" n="0228a20"/><lb ed="R039" n="0473b04"/><p xml:id="pX25p0228a2001">须菩提。当来之世。若有善男子･善女人。能于此经受 <lb ed="X" n="0228a21"/><lb ed="R039" n="0473b05"/>持读诵。即为<persName>如来</persName>以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见是人。皆 <lb ed="X" n="0228a22"/><lb ed="R039" n="0473b06"/>得成就无量无边功德。须菩提。若有善男子･善女人。 <lb ed="X" n="0228a23"/><lb ed="R039" n="0473b07"/>初日分以恒河沙等身佈施。中日分复以恒河沙等 <lb ed="X" n="0228a24"/><lb ed="R039" n="0473b08"/>身佈施。後日分亦以恒河沙等身佈施。如是无量百 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0228b" n="0228b"/> <lb ed="X" n="0228b01"/><lb ed="R039" n="0473b09"/>千万亿劫以身佈施。若复有人。闻此经典。信心不逆。 <lb ed="X" n="0228b02"/><lb ed="R039" n="0473b10"/>其福勝彼。何况书写･受持･读诵･为人解说。</p> <lb ed="X" n="0228b03"/><lb ed="R039" n="0473b11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228b0301"><l>名字三种法</l><l>受持闻廣说</l><l>修从他及内</l> <lb ed="X" n="0228b04"/><lb ed="R039" n="0473b12"/><l>得闻是修智</l><l>此为自纯熟</l><l>馀者化众生</l> <lb ed="X" n="0228b05"/><lb ed="R039" n="0473b13"/><l>以事及时大</l><l>福中勝福德</l></lg> <lb ed="X" n="0228b06"/><lb ed="R039" n="0473b14"/><p xml:id="pX25p0228b0601">须菩提。以要言之。是经有不可思议･不可称量･无边 <lb ed="X" n="0228b07"/><lb ed="R039" n="0473b15"/>功德。<persName>如来</persName>为发大乘者说。为发最上乘者说。若有人 <lb ed="X" n="0228b08"/><lb ed="R039" n="0473b16"/>能受持读诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知是人。悉见是人。皆 <lb ed="X" n="0228b09"/><lb ed="R039" n="0473b17"/>得成就不可量･不可称･无有边･不可思议功德。如是 <lb ed="X" n="0228b10"/><lb ed="R039" n="0473b18"/>人等。即为荷担<persName>如来</persName>阿耨多罗三藐三菩提。何以故。 <lb ed="X" n="0228b11"/><lb ed="R039" n="0474a01"/>须菩提。若乐小法者。著我见･人见･众生见･寿者见。即 <lb ed="X" n="0228b12"/><lb ed="R039" n="0474a02"/>于此经。不能听受读诵･为人解说。须菩提。在在处处。 <lb ed="X" n="0228b13"/><lb ed="R039" n="0474a03"/>若有此经。一切世间･天･人･阿修罗。所<persName>应供</persName>养。当知此 <lb ed="X" n="0228b14"/><lb ed="R039" n="0474a04"/>处。即为是塔。皆应恭敬。作礼围绕。以诸花香而散其 <lb ed="X" n="0228b15"/><lb ed="R039" n="0474a05"/>处。复次。须菩提。若善男子･善女人。受持读诵此经。若 <lb ed="X" n="0228b16"/><lb ed="R039" n="0474a06"/>为人轻贱。是人先世罪业。应堕恶道。以今世人轻贱 <lb ed="X" n="0228b17"/><lb ed="R039" n="0474a07"/>故。先世罪业即为消灭。当得阿耨多罗三藐三菩提。</p> <lb ed="X" n="0228b18"/><lb ed="R039" n="0474a08"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228b1801"><l>非馀者境界</l><l>唯依大人说</l><l>及稀闻信法</l> <lb ed="X" n="0228b19"/><lb ed="R039" n="0474a09"/><l>满足无上界</l><l>受持真妙法</l><l>尊重身得福</l> <lb ed="X" n="0228b20"/><lb ed="R039" n="0474a10"/><l>及远離诸障</l><l>复能速证法</l></lg> <lb ed="X" n="0228b21"/><lb ed="R039" n="0474a11"/><p xml:id="pX25p0228b2101">须菩提。我念过去无量阿僧祇劫。于燃灯<persName>佛</persName>前。得値 <lb ed="X" n="0228b22"/><lb ed="R039" n="0474a12"/>八百四千万亿那由他诸<persName>佛</persName>。悉皆供养承事。无空过 <lb ed="X" n="0228b23"/><lb ed="R039" n="0474a13"/>者。若复有人。于後末世。能受持读诵此经。所得功德。 <lb ed="X" n="0228b24"/><lb ed="R039" n="0474a14"/>于我所供养诸<persName>佛</persName>功德。百分不及一。千万亿分･乃至 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0228c" n="0228c"/> <lb ed="X" n="0228c01"/><lb ed="R039" n="0474a15"/>算数譬喩所不能及。须菩提。若善男子･善女人。于後 <lb ed="X" n="0228c02"/><lb ed="R039" n="0474a16"/>末世。有受持读诵此经。所得功德。我若具说者。或有 <lb ed="X" n="0228c03"/><lb ed="R039" n="0474a17"/>人闻。心即狂乱。狐疑不信。须菩提。当知是经義不可 <lb ed="X" n="0228c04"/><lb ed="R039" n="0474a18"/>思议。果报亦不可思议。</p> <lb ed="X" n="0228c05"/><lb ed="R039" n="0474b01"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228c0501"><l>成种种势力</l><l>得大妙果报</l><l>如是等勝业</l> <lb ed="X" n="0228c06"/><lb ed="R039" n="0474b02"/><l>于法修行知</l></lg> <lb ed="X" n="0228c07"/><lb ed="R039" n="0474b03"/><p xml:id="pX25p0228c0701">尔时。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。善男子･善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0228c08"/><lb ed="R039" n="0474b04"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。<persName>佛</persName>告须 <lb ed="X" n="0228c09"/><lb ed="R039" n="0474b05"/>菩提。善男子･善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心者。 <lb ed="X" n="0228c10"/><lb ed="R039" n="0474b06"/>当生如是心。我应灭度一切众生。灭度一切众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0228c1001" n="0228c1001"/><anchor xml:id="beg0228c1001" n="0228c1001"/>已<anchor xml:id="end0228c1001"/>。 <lb ed="X" n="0228c11"/><lb ed="R039" n="0474b07"/>而无有一众生实灭度者。何以故。须菩提。若菩萨有 <lb ed="X" n="0228c12"/><lb ed="R039" n="0474b08"/>我相･人相･众生相･寿者相。即非菩萨。所以者何。须菩 <lb ed="X" n="0228c13"/><lb ed="R039" n="0474b09"/>提。实无有法发阿耨多罗三藐三菩提心者。</p> <lb ed="X" n="0228c14"/><lb ed="R039" n="0474b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0228c1401"><l>于内心修行</l><l>存我为菩萨</l><l>此则障于心</l> <lb ed="X" n="0228c15"/><lb ed="R039" n="0474b11"/><l>违于不住道</l></lg> <lb ed="X" n="0228c16"/><lb ed="R039" n="0474b12"/><p xml:id="pX25p0228c1601">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所。有法得阿耨多 <lb ed="X" n="0228c17"/><lb ed="R039" n="0474b13"/>罗三藐三菩提不。不也。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。<persName>佛</persName>于 <lb ed="X" n="0228c18"/><lb ed="R039" n="0474b14"/>燃灯<persName>佛</persName>所。无有法得阿耨多罗三藐三菩提。<persName>佛</persName>言。如 <lb ed="X" n="0228c19"/><lb ed="R039" n="0474b15"/>是。如是。须菩提。实无有法<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0228c20"/><lb ed="R039" n="0474b16"/>菩提。须菩提。若有法<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提 <lb ed="X" n="0228c21"/><lb ed="R039" n="0474b17"/>者。燃灯<persName>佛</persName>即不与我授记。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释 <lb ed="X" n="0228c22"/><lb ed="R039" n="0474b18"/>迦牟尼。以实无有法得阿耨多罗三藐三菩提。是故 <lb ed="X" n="0228c23"/><lb ed="R039" n="0475a01"/>燃灯<persName>佛</persName>与我授记。作是言。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释 <lb ed="X" n="0228c24"/><lb ed="R039" n="0475a02"/>迦牟尼。何以故。<persName>如来</persName>者。即诸法如義。若有人言。<persName>如来</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0229a" n="0229a"/> <lb ed="X" n="0229a01"/><lb ed="R039" n="0475a03"/>得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。实无有法。<persName>佛</persName>得阿 <lb ed="X" n="0229a02"/><lb ed="R039" n="0475a04"/>耨多罗三藐三菩提。须菩提。<persName>如来</persName>所得阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0229a03"/><lb ed="R039" n="0475a05"/>藐三菩提。于是中无实无虚。是故<persName>如来</persName>说。一切法皆 <lb ed="X" n="0229a04"/><lb ed="R039" n="0475a06"/>是<persName>佛</persName>法。须菩提。所言一切法者。即非一切法。是故名 <lb ed="X" n="0229a05"/><lb ed="R039" n="0475a07"/>一切法。</p> <lb ed="X" n="0229a06"/><lb ed="R039" n="0475a08"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229a0601"><l>以後时授记</l><l>燃灯行非上</l><l>菩提彼行等</l> <lb ed="X" n="0229a07"/><lb ed="R039" n="0475a09"/><l>非实有为相</l><l>彼即非相相</l><l>以不虚妄说</l> <lb ed="X" n="0229a08"/><lb ed="R039" n="0475a10"/><l>是法诸<persName>佛</persName>法</l><l>一切自体相</l></lg> <lb ed="X" n="0229a09"/><lb ed="R039" n="0475a11"/><p xml:id="pX25p0229a0901">须菩提。譬如人身长大。须菩提言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说。人身 <lb ed="X" n="0229a10"/><lb ed="R039" n="0475a12"/>长大。即为非大身。是名大身。</p> <lb ed="X" n="0229a11"/><lb ed="R039" n="0475a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229a1101"><l>依彼法身<persName>佛</persName></l><l>故说大身喩</l><l>身離一切障</l> <lb ed="X" n="0229a12"/><lb ed="R039" n="0475a14"/><l>及遍一切境</l><l>功德及大体</l><l>故即说大身</l> <lb ed="X" n="0229a13"/><lb ed="R039" n="0475a15"/><l>非身即是身</l><l>是故说大身</l></lg> <lb ed="X" n="0229a14"/><lb ed="R039" n="0475a16"/><p xml:id="pX25p0229a1401">须菩提。菩萨亦如是。若作是言。我当灭度无量众生。 <lb ed="X" n="0229a15"/><lb ed="R039" n="0475a17"/>即不名菩萨。何以故。须菩提。实无有法名为菩萨。是 <lb ed="X" n="0229a16"/><lb ed="R039" n="0475a18"/>故<persName>佛</persName>说。一切法无我･无人･无众生･无寿者。须菩提。若 <lb ed="X" n="0229a17"/><lb ed="R039" n="0475b01"/>菩萨作是言。我当莊严<persName>佛</persName>土。是不名菩萨。何以故。如 <lb ed="X" n="0229a18"/><lb ed="R039" n="0475b02"/>来说。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。须菩提。若菩 <lb ed="X" n="0229a19"/><lb ed="R039" n="0475b03"/>萨通达无我･法者。<persName>如来</persName>说名真是菩萨。</p> <lb ed="X" n="0229a20"/><lb ed="R039" n="0475b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229a2001"><l>不达真法界</l><l>起度众生意</l><l>及淸净国土</l> <lb ed="X" n="0229a21"/><lb ed="R039" n="0475b05"/><l>生心即是倒</l><l>众生及菩萨</l><l>知诸法无我</l> <lb ed="X" n="0229a22"/><lb ed="R039" n="0475b06"/><l>非圣自智信</l><l>及圣以有智</l></lg> <lb ed="X" n="0229a23"/><lb ed="R039" n="0475b07"/><p xml:id="pX25p0229a2301">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有肉眼不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有 <lb ed="X" n="0229a24"/><lb ed="R039" n="0475b08"/>肉眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有天眼不。如是。<persName>世尊</persName>。如 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0229b" n="0229b"/> <lb ed="X" n="0229b01"/><lb ed="R039" n="0475b09"/>来有天眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有慧眼不。如是。世 <lb ed="X" n="0229b02"/><lb ed="R039" n="0475b10"/>尊。<persName>如来</persName>有慧眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有法眼不。如 <lb ed="X" n="0229b03"/><lb ed="R039" n="0475b11"/>是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有法眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼 <lb ed="X" n="0229b04"/><lb ed="R039" n="0475b12"/>不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼。</p> <lb ed="X" n="0229b05"/><lb ed="R039" n="0475b13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229b0501"><l>虽不见诸法</l><l>非无了境眼</l><l>诸<persName>佛</persName>无种实</l> <lb ed="X" n="0229b06"/><lb ed="R039" n="0475b14"/><l>以见彼顚倒</l></lg> <lb ed="X" n="0229b07"/><lb ed="R039" n="0475b15"/><p xml:id="pX25p0229b0701">须菩提。于意云何。如恒河中所有沙。<persName>佛</persName>说是沙不。如 <lb ed="X" n="0229b08"/><lb ed="R039" n="0475b16"/>是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说是沙。须菩提。于意云何。如一恒河中 <lb ed="X" n="0229b09"/><lb ed="R039" n="0475b17"/>所有沙。有如是沙等恒河。是诸恒河所有沙数。<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0229b10"/><lb ed="R039" n="0475b18"/>界如是。寧为多不。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>告须菩提。尔所国土 <lb ed="X" n="0229b11"/><lb ed="R039" n="0476a01"/>中。所有众生。若干种心。<persName>如来</persName>悉知。何以故。<persName>如来</persName>说。诸 <lb ed="X" n="0229b12"/><lb ed="R039" n="0476a02"/>心皆为非心。是名为心。所以者何。须菩提。过去心不 <lb ed="X" n="0229b13"/><lb ed="R039" n="0476a03"/>可得。现在心不可得。未来心不可得。</p> <lb ed="X" n="0229b14"/><lb ed="R039" n="0476a04"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229b1401"><l>种种顚倒识</l><l>以離于实念</l><l>不住彼实智</l> <lb ed="X" n="0229b15"/><lb ed="R039" n="0476a05"/><l>是故说顚倒</l></lg> <lb ed="X" n="0229b16"/><lb ed="R039" n="0476a06"/><p xml:id="pX25p0229b1601">须菩提。于意云何。若有人满三千大千世界七宝以 <lb ed="X" n="0229b17"/><lb ed="R039" n="0476a07"/>用佈施。是人以是因缘。得福多否。如是。<persName>世尊</persName>。此人以 <lb ed="X" n="0229b18"/><lb ed="R039" n="0476a08"/>是因缘。得福甚多。须菩提。若福德有实。<persName>如来</persName>不说得 <lb ed="X" n="0229b19"/><lb ed="R039" n="0476a09"/>福德多。以福德无故。<persName>如来</persName>说得福德多。</p> <lb ed="X" n="0229b20"/><lb ed="R039" n="0476a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229b2001"><l><persName>佛</persName>智慧根本</l><l>非顚倒功德</l><l>以是福德相</l> <lb ed="X" n="0229b21"/><lb ed="R039" n="0476a11"/><l>故褈说譬喩</l></lg> <lb ed="X" n="0229b22"/><lb ed="R039" n="0476a12"/><p xml:id="pX25p0229b2201">须菩提。于意云何。<persName>佛</persName>可以具足色身见不。不也。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0229b23"/><lb ed="R039" n="0476a13"/><persName>如来</persName>不应以具足色身见。何以故。<persName>如来</persName>说。具足色身。 <lb ed="X" n="0229b24"/><lb ed="R039" n="0476a14"/>即非具足色身。是名具足色身。须菩提。于意云何。如 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0229c" n="0229c"/> <lb ed="X" n="0229c01"/><lb ed="R039" n="0476a15"/>来可以具足诸相见不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>不应以具足 <lb ed="X" n="0229c02"/><lb ed="R039" n="0476a16"/>诸相见。何以故。<persName>如来</persName>说。诸相具足。即非具足。是名诸 <lb ed="X" n="0229c03"/><lb ed="R039" n="0476a17"/>相具足。</p> <lb ed="X" n="0229c04"/><lb ed="R039" n="0476a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229c0401"><l>法身毕竟体</l><l>非彼相好身</l><l>以非相成就</l> <lb ed="X" n="0229c05"/><lb ed="R039" n="0476b01"/><l>非彼法身故</l><l>不離于法身</l><l>彼二非不<persName>佛</persName></l> <lb ed="X" n="0229c06"/><lb ed="R039" n="0476b02"/><l>故褈说成就</l><l>亦无二及有</l></lg> <lb ed="X" n="0229c07"/><lb ed="R039" n="0476b03"/><p xml:id="pX25p0229c0701">须菩提。汝勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当有所说法。莫作是 <lb ed="X" n="0229c08"/><lb ed="R039" n="0476b04"/>念。何以故。若人言。<persName>如来</persName>有所说法。即为谤<persName>佛</persName>。不能解 <lb ed="X" n="0229c09"/><lb ed="R039" n="0476b05"/>我所说故。须菩提。说法者。无法可说。是名说法。</p> <lb ed="X" n="0229c10"/><lb ed="R039" n="0476b06"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229c1001"><l>如<persName>佛</persName>法亦然</l><l>所说二差别</l><l>不離于法界</l> <lb ed="X" n="0229c11"/><lb ed="R039" n="0476b07"/><l>说法无自相</l></lg> <lb ed="X" n="0229c12"/><lb ed="R039" n="0476b08"/><p xml:id="pX25p0229c1201">尔时。慧命须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。于未来世。 <lb ed="X" n="0229c13"/><lb ed="R039" n="0476b09"/>闻说是法。生信心不。<persName>佛</persName>言。须菩提。彼非众生。非不众 <lb ed="X" n="0229c14"/><lb ed="R039" n="0476b10"/>生。何以故。须菩提。众生众生者。<persName>如来</persName>说非众生。是名 <lb ed="X" n="0229c15"/><lb ed="R039" n="0476b11"/>众生。</p> <lb ed="X" n="0229c16"/><lb ed="R039" n="0476b12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0229c1601"><l>所说说者深</l><l>非无能信者</l><l>非众生众生</l> <lb ed="X" n="0229c17"/><lb ed="R039" n="0476b13"/><l>非圣非不圣</l></lg> <lb ed="X" n="0229c18"/><lb ed="R039" n="0476b14"/><p xml:id="pX25p0229c1801">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。为 <lb ed="X" n="0229c19"/><lb ed="R039" n="0476b15"/>无所得耶。<persName>佛</persName>言如是。如是。须菩提。我于阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0229c20"/><lb ed="R039" n="0476b16"/>藐三菩提乃至无有少法可得。是名阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0229c21"/><lb ed="R039" n="0476b17"/>三菩提。</p> <lb ed="X" n="0229c22"/><lb ed="R039" n="0476b18"/><lg xml:id="lgX25p0229c2201"><l>彼处无少法</l><l>知菩提无上</l></lg> <lb ed="X" n="0229c23"/><lb ed="R039" n="0477a01"/><p xml:id="pX25p0229c2301">复次。须菩提。是法平等。无有高下。是名阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0229c24"/><lb ed="R039" n="0477a02"/>藐三菩提。以无我･无人･无众生･无寿者。修一切善法。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0230a" n="0230a"/> <lb ed="X" n="0230a01"/><lb ed="R039" n="0477a03"/>即得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。所言善法者。如 <lb ed="X" n="0230a02"/><lb ed="R039" n="0477a04"/>来说即非善法。是名善法。</p> <lb ed="X" n="0230a03"/><lb ed="R039" n="0477a05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230a0301"><l>法界不增减</l><l>净平等自相</l><l>有无上方便</l> <lb ed="X" n="0230a04"/><lb ed="R039" n="0477a06"/><l>及離及漏法</l><l>是故非净法</l><l>即是淸净法</l></lg> <lb ed="X" n="0230a05"/><lb ed="R039" n="0477a07"/><p xml:id="pX25p0230a0501">须菩提。若三千大千世界中所有诸<name role="" type="person">须弥山</name>王。如是 <lb ed="X" n="0230a06"/><lb ed="R039" n="0477a08"/>等七宝聚。有人持用佈施。若人以此般若波罗蜜经。 <lb ed="X" n="0230a07"/><lb ed="R039" n="0477a09"/>乃至四句偈等。受持读诵。为他人说。于前福德百分 <lb ed="X" n="0230a08"/><lb ed="R039" n="0477a10"/>不及一。百千万亿分。乃至算数譬喩所不能及。</p> <lb ed="X" n="0230a09"/><lb ed="R039" n="0477a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230a0901"><l>虽言无记法</l><l>而说是彼因</l><l>是故一法宝</l> <lb ed="X" n="0230a10"/><lb ed="R039" n="0477a12"/><l>勝无量珍宝</l><l>数力无似勝</l><l>无似因亦然</l> <lb ed="X" n="0230a11"/><lb ed="R039" n="0477a13"/><l>一切世间法</l><l>不可得为喩</l></lg> <lb ed="X" n="0230a12"/><lb ed="R039" n="0477a14"/><p xml:id="pX25p0230a1201">须菩提。于意云何。汝等勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当度众 <lb ed="X" n="0230a13"/><lb ed="R039" n="0477a15"/>生。须菩提。莫作是念。何以故。实无有众生<persName>如来</persName>度者。 <lb ed="X" n="0230a14"/><lb ed="R039" n="0477a16"/>若有众生<persName>如来</persName>度者。<persName>如来</persName>即有我人众生寿者。须菩 <lb ed="X" n="0230a15"/><lb ed="R039" n="0477a17"/>提。<persName>如来</persName>说。有我者。即非有我。而凡夫之人以为有我。 <lb ed="X" n="0230a16"/><lb ed="R039" n="0477a18"/>须菩提。凡夫者。<persName>如来</persName>说即非凡夫。是名凡夫。</p> <lb ed="X" n="0230a17"/><lb ed="R039" n="0477b01"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230a1701"><l>平等真法界</l><l><persName>佛</persName>不度众生</l><l>以名共彼阴</l> <lb ed="X" n="0230a18"/><lb ed="R039" n="0477b02"/><l>不離于法界</l><l>取我度为过</l><l>以取彼法是</l> <lb ed="X" n="0230a19"/><lb ed="R039" n="0477b03"/><l>取度众生故</l><l>不取彼应知</l></lg> <lb ed="X" n="0230a20"/><lb ed="R039" n="0477b04"/><p xml:id="pX25p0230a2001">须菩提。于意云何。可以三十二相观<persName>如来</persName>不。须菩提 <lb ed="X" n="0230a21"/><lb ed="R039" n="0477b05"/>言。如是。如是。以三十二相观<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>言。须菩提。若以 <lb ed="X" n="0230a22"/><lb ed="R039" n="0477b06"/>三十二相观<persName>如来</persName>者。转轮圣王即是<persName>如来</persName>。须菩提白 <lb ed="X" n="0230a23"/><lb ed="R039" n="0477b07"/><persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。不应以三十二相观如 <lb ed="X" n="0230a24"/><lb ed="R039" n="0477b08"/>来。尔时。<persName>世尊</persName>而说偈言。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0230b" n="0230b"/> <lb ed="X" n="0230b01"/><lb ed="R039" n="0477b09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230b0101"><l>若以色见我</l><l>以音声求我</l> <lb ed="X" n="0230b02"/><lb ed="R039" n="0477b10"/><l>是人行邪道</l><l>不能见<persName>如来</persName></l></lg> <lb ed="X" n="0230b03"/><lb ed="R039" n="0477b11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230b0301"><l>非是色身相</l><l>可比诸<persName>如来</persName></l><l>诸<persName>佛</persName>唯法身</l> <lb ed="X" n="0230b04"/><lb ed="R039" n="0477b12"/><l>转轮王非<persName>佛</persName></l><l>非相好果报</l><l>依福德成就</l> <lb ed="X" n="0230b05"/><lb ed="R039" n="0477b13"/><l>而得真法身</l><l>方便异相故</l><l>唯见色闻声</l> <lb ed="X" n="0230b06"/><lb ed="R039" n="0477b14"/><l>是人不知<persName>佛</persName></l><l>以真如法身</l><l>作是识境故</l></lg> <lb ed="X" n="0230b07"/><lb ed="R039" n="0477b15"/><p xml:id="pX25p0230b0701">须菩提。汝若作是念。<persName>如来</persName>不以具足相故。得阿耨多 <lb ed="X" n="0230b08"/><lb ed="R039" n="0477b16"/>罗三藐三菩提。须菩提。莫作是念。<persName>如来</persName>不以具足相 <lb ed="X" n="0230b09"/><lb ed="R039" n="0477b17"/>故。得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。汝若作是念。发 <lb ed="X" n="0230b10"/><lb ed="R039" n="0477b18"/>阿耨多罗三藐三菩提心者。说诸法断灭。莫作是念。 <lb ed="X" n="0230b11"/><lb ed="R039" n="0478a01"/>何以故。发阿耨多罗三藐三菩提心者。于法不说断 <lb ed="X" n="0230b12"/><lb ed="R039" n="0478a02"/>灭相。</p> <lb ed="X" n="0230b13"/><lb ed="R039" n="0478a03"/><lg xml:id="lgX25p0230b1301"><l>不失功德因</l><l>及彼勝果报</l></lg> <lb ed="X" n="0230b14"/><lb ed="R039" n="0478a04"/><p xml:id="pX25p0230b1401">须菩提。若菩萨以满恒河沙等世界七宝。持用佈施。 <lb ed="X" n="0230b15"/><lb ed="R039" n="0478a05"/>若复有人知一切法无我。得成于忍。此菩萨勝前菩 <lb ed="X" n="0230b16"/><lb ed="R039" n="0478a06"/>萨所得功德。何以故。须菩提。以诸菩萨不受福德故。 <lb ed="X" n="0230b17"/><lb ed="R039" n="0478a07"/>须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。云何菩萨不受福德。须菩提。菩 <lb ed="X" n="0230b18"/><lb ed="R039" n="0478a08"/>萨所作福德。不应贪著。是故说不受福德。</p> <lb ed="X" n="0230b19"/><lb ed="R039" n="0478a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230b1901"><l>得勝忍不失</l><l>以得无垢果</l><l>示勝福德相</l> <lb ed="X" n="0230b20"/><lb ed="R039" n="0478a10"/><l>是故说譬喩</l><l>是福德无报</l><l>如是受不取</l> <lb ed="X" n="0230b21"/><lb ed="R039" n="0478a11"/><l>是福德应报</l><l>为化诸众生</l><l>自然如是业</l> <lb ed="X" n="0230b22"/><lb ed="R039" n="0478a12"/><l>诸<persName>佛</persName>现十方</l></lg> <lb ed="X" n="0230b23"/><lb ed="R039" n="0478a13"/><p xml:id="pX25p0230b2301">须菩提。若有人言。<persName>如来</persName>若来若去･若坐若卧。是人不 <lb ed="X" n="0230b24"/><lb ed="R039" n="0478a14"/>解我所说義。何以故。<persName>如来</persName>者。无所从来。亦无所去。故 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0230c" n="0230c"/> <lb ed="X" n="0230c01"/><lb ed="R039" n="0478a15"/>名<persName>如来</persName>。</p> <lb ed="X" n="0230c02"/><lb ed="R039" n="0478a16"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230c0201"><l>去来化身<persName>佛</persName></l><l><persName>如来</persName>常不动</l><l>于是法界处</l> <lb ed="X" n="0230c03"/><lb ed="R039" n="0478a17"/><l>非一亦非异</l></lg> <lb ed="X" n="0230c04"/><lb ed="R039" n="0478a18"/><p xml:id="pX25p0230c0401">须菩提。若善男子･善女人。以三千大千世界碎为微 <lb ed="X" n="0230c05"/><lb ed="R039" n="0478b01"/>尘。于意云何。是微尘众寧为多不。须菩提言。甚多。世 <lb ed="X" n="0230c06"/><lb ed="R039" n="0478b02"/>尊。何以故。若是微尘众实有者。<persName>佛</persName>即不说是微尘众。 <lb ed="X" n="0230c07"/><lb ed="R039" n="0478b03"/>所以者何。<persName>佛</persName>说。微尘众。即非微尘众。是名微尘众。</p> <lb ed="X" n="0230c08"/><lb ed="R039" n="0478b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230c0801"><l>世界作微尘</l><l>此喩示彼義</l><l>微尘碎为䴲</l> <lb ed="X" n="0230c09"/><lb ed="R039" n="0478b05"/><l>示现烦恼尽</l></lg> <lb ed="X" n="0230c10"/><lb ed="R039" n="0478b06"/><p xml:id="pX25p0230c1001"><persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>所说三千大千世界。即非世界。是名世界。 <lb ed="X" n="0230c11"/><lb ed="R039" n="0478b07"/>何以故。若世界实有者。即是一合相。<persName>如来</persName>说。一合相。 <lb ed="X" n="0230c12"/><lb ed="R039" n="0478b08"/>即非一合相。是名一合相。须菩提。一合相者。即是不 <lb ed="X" n="0230c13"/><lb ed="R039" n="0478b09"/>可说。但凡夫之人贪著其事。</p> <lb ed="X" n="0230c14"/><lb ed="R039" n="0478b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230c1401"><l>非聚集故集</l><l>非唯是一喩</l><l>聚集处非彼</l> <lb ed="X" n="0230c15"/><lb ed="R039" n="0478b11"/><l>非是差别喩</l><l>但随于音声</l><l>凡夫取顚倒</l> <lb ed="X" n="0230c16"/><lb ed="R039" n="0478b12"/><l>非无二得道</l><l>远離于我法</l></lg> <lb ed="X" n="0230c17"/><lb ed="R039" n="0478b13"/><p xml:id="pX25p0230c1701">须菩提。若人言。<persName>佛</persName>说我见･人见･众生见･寿者见。须菩 <lb ed="X" n="0230c18"/><lb ed="R039" n="0478b14"/>提。于意云何。是人解我所说義不。不也<persName>世尊</persName>。是人不 <lb ed="X" n="0230c19"/><lb ed="R039" n="0478b15"/>解<persName>如来</persName>所说義。何以故。<persName>世尊</persName>说。我见･人见･众生见･寿 <lb ed="X" n="0230c20"/><lb ed="R039" n="0478b16"/>者见。即非我见･人见･众生见･寿者见。是名我见･人见･ <lb ed="X" n="0230c21"/><lb ed="R039" n="0478b17"/>众生见･寿者见。</p> <lb ed="X" n="0230c22"/><lb ed="R039" n="0478b18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0230c2201"><l>见我即不见</l><l>无实虚妄见</l><l>此是微细障</l> <lb ed="X" n="0230c23"/><lb ed="R039" n="0479a01"/><l>见真如远離</l></lg> <lb ed="X" n="0230c24"/><lb ed="R039" n="0479a02"/><p xml:id="pX25p0230c2401">须菩提。发阿耨多罗三藐三菩提心者。于一切法。应 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0231a" n="0231a"/> <lb ed="X" n="0231a01"/><lb ed="R039" n="0479a03"/>如是知。如是见。如是信解。不生法相。须菩提。所言法 <lb ed="X" n="0231a02"/><lb ed="R039" n="0479a04"/>相者。<persName>如来</persName>说即非法相。是名法相。</p> <lb ed="X" n="0231a03"/><lb ed="R039" n="0479a05"/><lg xml:id="lgX25p0231a0301"><l>二智及三昧</l><l>如是得远離</l></lg> <lb ed="X" n="0231a04"/><lb ed="R039" n="0479a06"/><p xml:id="pX25p0231a0401">须菩提。若有人以满无量阿僧祇世界七宝持用布 <lb ed="X" n="0231a05"/><lb ed="R039" n="0479a07"/>施。若有善男子･善女人。发菩提心者。持于此经。乃至 <lb ed="X" n="0231a06"/><lb ed="R039" n="0479a08"/>四句偈等。受持读诵。为人演说。其福勝彼。云何为人 <lb ed="X" n="0231a07"/><lb ed="R039" n="0479a09"/>演说。不取于相。如如不动。</p> <lb ed="X" n="0231a08"/><lb ed="R039" n="0479a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0231a0801"><l>化身示现福</l><l>非无无尽福</l><l>诸<persName>佛</persName>说法时</l> <lb ed="X" n="0231a09"/><lb ed="R039" n="0479a11"/><l>不言是化身</l><l>以不如是说</l><l>是故彼说正</l> <lb ed="X" n="0231a10"/><lb ed="R039" n="0479a12"/><l>非有为非離</l><l>诸<persName>如来</persName>涅槃</l></lg> <lb ed="X" n="0231a11"/><lb ed="R039" n="0479a13"/><p xml:id="pX25p0231a1101">何以故。</p> <lb ed="X" n="0231a12"/><lb ed="R039" n="0479a14"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0231a1201"><l>一切有为法</l><l>如梦幻泡影</l> <lb ed="X" n="0231a13"/><lb ed="R039" n="0479a15"/><l>如露亦如电</l><l>应作如是观</l></lg> <lb ed="X" n="0231a14"/><lb ed="R039" n="0479a16"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0231a1401"><l>九种有为法</l><l>妙智正观故</l><l>见相及于识</l> <lb ed="X" n="0231a15"/><lb ed="R039" n="0479a17"/><l>器身受用事</l><l>过去现在法</l><l>亦观未来世</l> <lb ed="X" n="0231a16"/><lb ed="R039" n="0479a18"/><l>观相及受用</l><l>观于三世事</l><l>于有为法中</l> <lb ed="X" n="0231a17"/><lb ed="R039" n="0479b01"/><l>得无垢自在</l></lg> <lb ed="X" n="0231a18"/><lb ed="R039" n="0479b02"/><p xml:id="pX25p0231a1801"><persName>佛</persName>说是经<anchor xml:id="nkr_note_add_0231a1801" n="0231a1801"/><anchor xml:id="beg0231a1801" n="0231a1801"/>已<anchor xml:id="end0231a1801"/>。长老须菩提及诸比丘･比丘尼･优婆塞･ <lb ed="X" n="0231a19"/><lb ed="R039" n="0479b03"/>优婆夷･一切世间･天･人･阿修罗。闻<persName>佛</persName>所说。皆大欢喜。 <lb ed="X" n="0231a20"/><lb ed="R039" n="0479b04"/>信受奉行。</p> <lb ed="X" n="0231a21"/><lb ed="R039" n="0479b05"/> <lb ed="X" n="0231a22"/><lb ed="R039" n="0479b06"/><p xml:id="pX25p0231a2201">金刚般若经偈会本<note place="inline">终</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0231a23"/> <lb ed="X" n="0231a24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0231b" n="0231b"/> <lb ed="X" n="0231b01"/> <lb ed="X" n="0231b02"/> <lb ed="X" n="0231b03"/> <lb ed="X" n="0231b04"/> <lb ed="X" n="0231b05"/> <lb ed="X" n="0231b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 487-2 金刚新眼疏经偈合释通叙大意</cb:mulu><head>No. 487-2 <lb ed="X" n="0231b07"/><lb ed="R039" n="0479b08"/> 金刚新眼疏经偈合释 <lb ed="X" n="0231b08"/><lb ed="R039" n="0479b10"/>通叙大意</head> <lb ed="X" n="0231b09"/> <lb ed="X" n="0231b10"/><lb ed="R039" n="0479b11"/><p xml:id="pX25p0231b1001">真空不空。妙有不有。妙有不有。有而性常自空。真空 <lb ed="X" n="0231b11"/><lb ed="R039" n="0479b12"/>不空。空而性常自有。遮照无碍。存泯自由。不可得而 <lb ed="X" n="0231b12"/><lb ed="R039" n="0479b13"/>思议者。其唯实相欤。因而有空。缘空而有。缘空而有。 <lb ed="X" n="0231b13"/><lb ed="R039" n="0479b14"/>回萌蘖于焦芽。因有而空。挽狂恶于醉象。圣凡俱益。 <lb ed="X" n="0231b14"/><lb ed="R039" n="0479b15"/>大小同轨。亦不可得而思议者。其唯金刚般若经欤。 <lb ed="X" n="0231b15"/><lb ed="R039" n="0479b16"/>故我正觉。肇彼祇园。当食时而入城。情忘精舍。乞食 <lb ed="X" n="0231b16"/><lb ed="R039" n="0479b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0231b1601" n="0231b1601"/><anchor xml:id="beg0231b1601" n="0231b1601"/>已<anchor xml:id="end0231b1601"/>而还处。念绝人寰。是固以无所住心。随缘而安住 <lb ed="X" n="0231b17"/><lb ed="R039" n="0479b18"/>也。至若食讫收缘。洗足敷座。一念不动。诸法皆空。是 <lb ed="X" n="0231b18"/><lb ed="R039" n="0480a01"/>又以无所动心。自然而降伏也。如是则降心住心之 <lb ed="X" n="0231b19"/><lb ed="R039" n="0480a02"/>旨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0231b1901" n="0231b1901"/><anchor xml:id="beg0231b1901" n="0231b1901"/>已<anchor xml:id="end0231b1901"/>昭然于叙分中矣。</p><p xml:id="pX25p0231b1910" cb:place="inline">正宗分中。诸家异判。或依无 <lb ed="X" n="0231b20"/><lb ed="R039" n="0480a03"/>著分住。或依天亲断疑。或依梁昭明逐分消释。或依 <lb ed="X" n="0231b21"/><lb ed="R039" n="0480a04"/>功德施因著立破。同中有异。异中有同。苟能得意忘 <lb ed="X" n="0231b22"/><lb ed="R039" n="0480a05"/>言。无烦说非道是。然群盲摸象。不妨随摸异说。三兽 <lb ed="X" n="0231b23"/><lb ed="R039" n="0480a06"/>渡河。亦许缘渡自知。今依本经次第浅深。分为四分。 <lb ed="X" n="0231b24"/><lb ed="R039" n="0480a07"/>第一略明降住生信分。第二推廣降住开解分。第三 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0231c" n="0231c"/> <lb ed="X" n="0231c01"/><lb ed="R039" n="0480a08"/>究竟降住起修分。第四决定降住成证分。</p><p xml:id="pX25p0231c0117" cb:place="inline">第一分中。 <lb ed="X" n="0231c02"/><lb ed="R039" n="0480a09"/>首自须菩提见<persName>佛</persName>擧止。验<persName>佛</persName>威仪。在在无非护念。时 <lb ed="X" n="0231c03"/><lb ed="R039" n="0480a10"/>时咸彰付嘱。极口称赞为众表扬。第恐妄拟圣境。反 <lb ed="X" n="0231c04"/><lb ed="R039" n="0480a11"/>招画鹄之讥。为怜初步。敬陈住降之请。于是<persName>世尊</persName>重 <lb ed="X" n="0231c05"/><lb ed="R039" n="0480a12"/>赞善哉。深印其说。是犹欲其于著衣持钵。去来行坐 <lb ed="X" n="0231c06"/><lb ed="R039" n="0480a13"/>时。荐取<persName>世尊</persName>护念付嘱意耳。其奈出厩良驹。<anchor xml:id="nkr_note_add_0231c0601" n="0231c0601"/><anchor xml:id="beg0231c0601" n="0231c0601"/>已<anchor xml:id="end0231c0601"/>摇鞭 <lb ed="X" n="0231c07"/><lb ed="R039" n="0480a14"/>影。传经沉疾。须设治方。故<persName>世尊</persName>诫听许说。而当機唯 <lb ed="X" n="0231c08"/><lb ed="R039" n="0480a15"/>然承旨也。</p><p xml:id="pX25p0231c0805" cb:place="inline">夫菩萨以二利得名。降住从悲施入手。悲 <lb ed="X" n="0231c09"/><lb ed="R039" n="0480a16"/>则能所双寂。灭度一切众生。而无度相。施则内外俱 <lb ed="X" n="0231c10"/><lb ed="R039" n="0480a17"/>空。遍行一切檀度。而无住心。无住心则觉心可住。无 <lb ed="X" n="0231c11"/><lb ed="R039" n="0480a18"/>度相则妄心可降。降心住心。略明如是。</p><p xml:id="pX25p0231c1116" cb:place="inline">第以佈施一 <lb ed="X" n="0231c12"/><lb ed="R039" n="0480b01"/>法。通乎上下。恐谓下济众生。可以不住生相。上供诸 <lb ed="X" n="0231c13"/><lb ed="R039" n="0480b02"/><persName>佛</persName>。岂可不住<persName>佛</persName>相。故问以可以身相见<persName>如来</persName>不。空生 <lb ed="X" n="0231c14"/><lb ed="R039" n="0480b03"/>因问得悟。<persName>如来</persName>进示提持。不唯应化非真。乃至果报 <lb ed="X" n="0231c15"/><lb ed="R039" n="0480b04"/>身相。亦不应住。以凡所有相。皆是虚妄故也。</p><p xml:id="pX25p0231c1518" cb:place="inline">然義意 <lb ed="X" n="0231c16"/><lb ed="R039" n="0480b05"/>既渐入深微。而章句亦倍增玄妙。于是问答激扬。启 <lb ed="X" n="0231c17"/><lb ed="R039" n="0480b06"/>发净信。辗转征释。结示增修。至云知我说法。如筏喩 <lb ed="X" n="0231c18"/><lb ed="R039" n="0480b07"/>者。则<persName>如来</persName>为众解粘去缚之意<anchor xml:id="nkr_note_add_0231c1801" n="0231c1801"/><anchor xml:id="beg0231c1801" n="0231c1801"/>已<anchor xml:id="end0231c1801"/>深切矣。</p><p xml:id="pX25p0231c1817" cb:place="inline">然既遣之 <lb ed="X" n="0231c19"/><lb ed="R039" n="0480b08"/>又遣。不合有得有说。为防斯疑。故尔致问。当機答以 <lb ed="X" n="0231c20"/><lb ed="R039" n="0480b09"/>得无定得。说无定说。则二乘随法生取之坚执<anchor xml:id="nkr_note_add_0231c2001" n="0231c2001"/><anchor xml:id="beg0231c2001" n="0231c2001"/>已<anchor xml:id="end0231c2001"/>摇 <lb ed="X" n="0231c21"/><lb ed="R039" n="0480b10"/>动矣。法执既破。净信斯生。因为挍量持福。以终一章 <lb ed="X" n="0231c22"/><lb ed="R039" n="0480b11"/>之義也。</p><p xml:id="pX25p0231c2204" cb:place="inline">第二推廣降住开解分中。初约小乘因果以 <lb ed="X" n="0231c23"/><lb ed="R039" n="0480b12"/>明降心者。为其无我也。无我则无念。无念则有相皆 <lb ed="X" n="0231c24"/><lb ed="R039" n="0480b13"/>離。心无可降。是真降心。次约大乘因果以明住心者。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0232a" n="0232a"/> <lb ed="X" n="0232a01"/><lb ed="R039" n="0480b14"/>为其无法也。无法则无执。无执则是法不住。觉元不 <lb ed="X" n="0232a02"/><lb ed="R039" n="0480b15"/>昧。是真住心。自是挍况持福。请名奉持。为義略周。而 <lb ed="X" n="0232a03"/><lb ed="R039" n="0480b16"/>又进示说法无说。尘界非界。化相非相者。盖为净除 <lb ed="X" n="0232a04"/><lb ed="R039" n="0480b17"/>馀疑开廣知见。所以四句功德。虽恒沙身命佈施。未 <lb ed="X" n="0232a05"/><lb ed="R039" n="0480b18"/>足为挍焉。缘兹当機深解。感悟涕泣。歎信解功德。第 <lb ed="X" n="0232a06"/><lb ed="R039" n="0481a01"/>一稀有。验当来有斯。倍更为难。以能離一切相。即名 <lb ed="X" n="0232a07"/><lb ed="R039" n="0481a02"/>诸<persName>佛</persName>故耳。</p><p xml:id="pX25p0232a0705" cb:place="inline"><persName>如来</persName>欲令闻赞发心。见贤思齐。故以如是 <lb ed="X" n="0232a08"/><lb ed="R039" n="0481a03"/>如是而印许之。复以不惊不怖不畏者而证成之。其 <lb ed="X" n="0232a09"/><lb ed="R039" n="0481a04"/>次又以般若非般若。例明忍辱非忍辱。<persName>佛</persName>意盖以六 <lb ed="X" n="0232a10"/><lb ed="R039" n="0481a05"/>度万行。一切俱非。故总结之曰。菩萨应離一切相发 <lb ed="X" n="0232a11"/><lb ed="R039" n="0481a06"/>心。不应住色等生心。应生无所住心也。前此教以不 <lb ed="X" n="0232a12"/><lb ed="R039" n="0481a07"/>住色等佈施者。亦斯意耳。欲遮深疑。具示五语。为助 <lb ed="X" n="0232a13"/><lb ed="R039" n="0481a08"/>妙解。双陈两喩。良以有住行施。则永沉长夜。故以如 <lb ed="X" n="0232a14"/><lb ed="R039" n="0481a09"/>人入暗喩之。无住行施。则径达彼岸。故以如人有目 <lb ed="X" n="0232a15"/><lb ed="R039" n="0481a10"/>喩之。然此推廣分中。少示降心。多示住心者。以觉心 <lb ed="X" n="0232a16"/><lb ed="R039" n="0481a11"/>如主。妄心如客。但使觉心安住。自令妄心不兴。亦如 <lb ed="X" n="0232a17"/><lb ed="R039" n="0481a12"/>主人若悟。客邪不得其便也。至此显示经功。生福与 <lb ed="X" n="0232a18"/><lb ed="R039" n="0481a13"/>灭罪齐驱。挍量持福。供<persName>佛</persName>兼承事莫及。总以是经義 <lb ed="X" n="0232a19"/><lb ed="R039" n="0481a14"/>不可思议。果报亦不可思议。但办肯心。必不相赚。解 <lb ed="X" n="0232a20"/><lb ed="R039" n="0481a15"/>分极旨。尽于是矣。</p><p xml:id="pX25p0232a2008" cb:place="inline">第三究竟降住起修分中。重擧发 <lb ed="X" n="0232a21"/><lb ed="R039" n="0481a16"/>菩提心者。谓信解之後。发起修习菩提心也。虽蒙开 <lb ed="X" n="0232a22"/><lb ed="R039" n="0481a17"/>示。<anchor xml:id="nkr_note_add_0232a2201" n="0232a2201"/><anchor xml:id="beg0232a2201" n="0232a2201"/>已<anchor xml:id="end0232a2201"/>解降住之宗。未历真修。莫究降住之实。故褈问 <lb ed="X" n="0232a23"/><lb ed="R039" n="0481a18"/>云何应住。云何降伏。其意盖欲究竟所解。以造其实 <lb ed="X" n="0232a24"/><lb ed="R039" n="0481b01"/>耳。</p><p xml:id="pX25p0232a2402" cb:place="inline">答降心中。而有略明･详示二義。略明中。教以如前 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0232b" n="0232b"/> <lb ed="X" n="0232b01"/><lb ed="R039" n="0481b02"/>所解。而究竟之故仍约度生无度。显久行即修故。</p><p xml:id="pX25p0232b0120" cb:place="inline">详 <lb ed="X" n="0232b02"/><lb ed="R039" n="0481b03"/>示之中复分为四。</p><p xml:id="pX25p0232b0208" cb:place="inline">第一得记離相。第二感报離相。第 <lb ed="X" n="0232b03"/><lb ed="R039" n="0481b04"/>三修因離相。第四知见離相。</p><p xml:id="pX25p0232b0312" cb:place="inline">第一得记離相。虽事在 <lb ed="X" n="0232b04"/><lb ed="R039" n="0481b05"/>燃灯。与前解分中取意不同。前为遣所授法以明无 <lb ed="X" n="0232b05"/><lb ed="R039" n="0481b06"/>住。故问其于法有所得不。此为遣能受法以示降伏。 <lb ed="X" n="0232b06"/><lb ed="R039" n="0481b07"/>故问以有法得菩提不。答以无法。印以无法者。以有 <lb ed="X" n="0232b07"/><lb ed="R039" n="0481b08"/>法则不契真如。<persName>佛</persName>不与记。无法乃适符如義。<persName>佛</persName>始与 <lb ed="X" n="0232b08"/><lb ed="R039" n="0481b09"/>记。盖以<persName>如来</persName>者。即诸法中如如不动義也。</p><p xml:id="pX25p0232b0817" cb:place="inline">是知<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0232b09"/><lb ed="R039" n="0481b10"/>于菩提树下。得成菩提。亦缘实无有法。虽曰实无有 <lb ed="X" n="0232b10"/><lb ed="R039" n="0481b11"/>法。亦非一向永寂。故进示以所得菩提。无实无虚。无 <lb ed="X" n="0232b11"/><lb ed="R039" n="0481b12"/>实故。说有不有。说空不空。故无妨<persName>如来</persName>说一切法。无 <lb ed="X" n="0232b12"/><lb ed="R039" n="0481b13"/>虚故。说有不有为妙有。说空不空为真空。为欲显示 <lb ed="X" n="0232b13"/><lb ed="R039" n="0481b14"/>真空妙有。故无妨说皆是<persName>佛</persName>法。恐犹未了。仍复申明。 <lb ed="X" n="0232b14"/><lb ed="R039" n="0481b15"/>故曰一切法非一切法。名一切法。此又<persName>如来</persName>于正说 <lb ed="X" n="0232b15"/><lb ed="R039" n="0481b16"/>降心法中。兼示中道第一義耳。</p><p xml:id="pX25p0232b1513" cb:place="inline">第二感报離相者。谓 <lb ed="X" n="0232b16"/><lb ed="R039" n="0481b17"/>法身性具。可说无得。报体修成。寧与同伦。为防斯疑。 <lb ed="X" n="0232b17"/><lb ed="R039" n="0481b18"/>故重拈解分中。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王之喩。而云譬如人身 <lb ed="X" n="0232b18"/><lb ed="R039" n="0482a01"/>长大。此当機先所<anchor xml:id="nkr_note_add_0232b1801" n="0232b1801"/><anchor xml:id="beg0232b1801" n="0232b1801"/>已<anchor xml:id="end0232b1801"/>悟。故纔闻擧处。便劈空栏住而 <lb ed="X" n="0232b19"/><lb ed="R039" n="0482a02"/>自释也。</p><p xml:id="pX25p0232b1904" cb:place="inline">第三修因離相中。先约度生遣相。言菩萨亦 <lb ed="X" n="0232b20"/><lb ed="R039" n="0482a03"/>如是者。谓菩萨非菩萨。亦如大身非大身是也。是知 <lb ed="X" n="0232b21"/><lb ed="R039" n="0482a04"/>彼若起心作言。我当度生。则是以菩萨自负。却非真 <lb ed="X" n="0232b22"/><lb ed="R039" n="0482a05"/>实菩萨。以彼若知实无有法。乃可名为菩萨。彼既作 <lb ed="X" n="0232b23"/><lb ed="R039" n="0482a06"/>言自负。故斥以不名也。至云是故<persName>佛</persName>说等者。乃承引 <lb ed="X" n="0232b24"/><lb ed="R039" n="0482a07"/><persName>如来</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0232b2401" n="0232b2401"/><anchor xml:id="beg0232b2401" n="0232b2401"/>已<anchor xml:id="end0232b2401"/>向所说。皆为显示二无我理以证成之。次约 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0232c" n="0232c"/> <lb ed="X" n="0232c01"/><lb ed="R039" n="0482a08"/>严土遣相中不名菩萨准上可知。以彼若于严土之 <lb ed="X" n="0232c02"/><lb ed="R039" n="0482a09"/>时。通达无我无法者。乃许其为真是菩萨。以有二空 <lb ed="X" n="0232c03"/><lb ed="R039" n="0482a10"/>之智。决定成<persName>佛</persName>故。</p><p xml:id="pX25p0232c0308" cb:place="inline">第四知见離相中。既一<persName>佛</persName>而通具 <lb ed="X" n="0232c04"/><lb ed="R039" n="0482a11"/>五眼。则是本唯一见。随缘而成五见。其犹开池引月。 <lb ed="X" n="0232c05"/><lb ed="R039" n="0482a12"/>因池之异。而说月之异。若决堤通水。则又以池之一。 <lb ed="X" n="0232c06"/><lb ed="R039" n="0482a13"/>而说月之一。应知异固非异。一亦非一。以月例见。见 <lb ed="X" n="0232c07"/><lb ed="R039" n="0482a14"/>岂有定相哉。既一知而悉知众心。義似有体。其奈众 <lb ed="X" n="0232c08"/><lb ed="R039" n="0482a15"/>心虚妄。三际叵得。是虽知而本无所知。知岂有实相 <lb ed="X" n="0232c09"/><lb ed="R039" n="0482a16"/>哉。據此则<persName>佛</persName>知<persName>佛</persName>见。尙无定实。况夫未到<persName>佛</persName>地。妄知 <lb ed="X" n="0232c10"/><lb ed="R039" n="0482a17"/>妄见。固知其为彻体虚妄。不待降伏矣。</p><p xml:id="pX25p0232c1016" cb:place="inline">答住心中。亦 <lb ed="X" n="0232c11"/><lb ed="R039" n="0482a18"/>有略明･详示二義。略明中。满界宝施。其福似多。而如 <lb ed="X" n="0232c12"/><lb ed="R039" n="0482b01"/>来问心多不者。良以行佈施时。有住相不住之异。住 <lb ed="X" n="0232c13"/><lb ed="R039" n="0482b02"/>相则福德有实。不可言多。以有漏故。不住则福德无 <lb ed="X" n="0232c14"/><lb ed="R039" n="0482b03"/>故。可说为多。以无漏故。然此修分之中。略明降心。仍 <lb ed="X" n="0232c15"/><lb ed="R039" n="0482b04"/>约度生无度。略明住心。仍约佈施无住者。为显行解 <lb ed="X" n="0232c16"/><lb ed="R039" n="0482b05"/>相应。所谓如是而解。如是而修。如目与足。如是而见。 <lb ed="X" n="0232c17"/><lb ed="R039" n="0482b06"/>如是而行也。</p><p xml:id="pX25p0232c1706" cb:place="inline">详示之中。亦分为四。一见<persName>佛</persName>无住。二闻 <lb ed="X" n="0232c18"/><lb ed="R039" n="0482b07"/>法无住。三得果无住。四修因无住。</p><p xml:id="pX25p0232c1814" cb:place="inline">第一见<persName>佛</persName>无住。義 <lb ed="X" n="0232c19"/><lb ed="R039" n="0482b08"/>似复前而有二意不同。一兼正不同。二化报不同。兼 <lb ed="X" n="0232c20"/><lb ed="R039" n="0482b09"/>正不同者。以信分中。明不可以身相见<persName>如来</persName>。而解分 <lb ed="X" n="0232c21"/><lb ed="R039" n="0482b10"/>中。明不可以三十二相见<persName>如来</persName>。其意皆是兼为释疑。 <lb ed="X" n="0232c22"/><lb ed="R039" n="0482b11"/>非正示降住之文。今则正示住心。此兼正不同也。</p><p xml:id="pX25p0232c2220" cb:place="inline">化 <lb ed="X" n="0232c23"/><lb ed="R039" n="0482b12"/>报不同者。谓前二说身说相。初无具足之言。次有四 <lb ed="X" n="0232c24"/><lb ed="R039" n="0482b13"/>八之数。明知其为应化之身。今身相皆以具足见称 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0233a" n="0233a"/> <lb ed="X" n="0233a01"/><lb ed="R039" n="0482b14"/>者。应指实报之身。盖必万德莊严方称具足。以具足 <lb ed="X" n="0233a02"/><lb ed="R039" n="0482b15"/>即圆满義也。而又言非具足者。以既属因感。即是缘 <lb ed="X" n="0233a03"/><lb ed="R039" n="0482b16"/>起。缘起无性。岂真具足。意显其不应住耳。</p><p xml:id="pX25p0233a0317" cb:place="inline">第二闻法 <lb ed="X" n="0233a04"/><lb ed="R039" n="0482b17"/>无住中。先明说者无住。言<persName>如来</persName>虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0233a0401" n="0233a0401"/><anchor xml:id="beg0233a0401" n="0233a0401"/>已<anchor xml:id="end0233a0401"/>随機说法。皆以 <lb ed="X" n="0233a05"/><lb ed="R039" n="0482b18"/>无缘而应。实不预为作念。我今当为说何等法。是虽 <lb ed="X" n="0233a06"/><lb ed="R039" n="0483a01"/>终日说法。而实无所住矣。次明闻者无住。而言彼非 <lb ed="X" n="0233a07"/><lb ed="R039" n="0483a02"/>众生者。以既信无住。即名无<persName>佛</persName>故。又云非不众生者。 <lb ed="X" n="0233a08"/><lb ed="R039" n="0483a03"/>以虽名为<persName>佛</persName>。但是理具故。征释中。言既非众生。而又 <lb ed="X" n="0233a09"/><lb ed="R039" n="0483a04"/>名为众生者。谓<persName>佛</persName>以能信即<persName>佛</persName>说非。解修未极说是 <lb ed="X" n="0233a10"/><lb ed="R039" n="0483a05"/>也。</p><p xml:id="pX25p0233a1002" cb:place="inline">第三得果无住者。準前信分云。无有定法。名阿耨 <lb ed="X" n="0233a11"/><lb ed="R039" n="0483a06"/>菩提。解分亦云。实无有法。得阿耨菩提。是当機之所 <lb ed="X" n="0233a12"/><lb ed="R039" n="0483a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0233a1201" n="0233a1201"/><anchor xml:id="beg0233a1201" n="0233a1201"/>已<anchor xml:id="end0233a1201"/>知。而今复以所得菩提。为无所得为问者。盖为印 <lb ed="X" n="0233a13"/><lb ed="R039" n="0483a08"/>证前语。以便观察修习故也。<persName>如来</persName>印证。而云无少法 <lb ed="X" n="0233a14"/><lb ed="R039" n="0483a09"/>可得者。以还复旧时性。无有一法新故。</p><p xml:id="pX25p0233a1416" cb:place="inline">第四修因无 <lb ed="X" n="0233a15"/><lb ed="R039" n="0483a10"/>住中。而云是法平等。无有高下者。乃申明上文无少 <lb ed="X" n="0233a16"/><lb ed="R039" n="0483a11"/>法可得之意。以引生下文无我修善得菩提義也。意 <lb ed="X" n="0233a17"/><lb ed="R039" n="0483a12"/>谓是法平等。无有高下。而现见生<persName>佛</persName>判然者。以凡夫 <lb ed="X" n="0233a18"/><lb ed="R039" n="0483a13"/>有我。不得正觉。二乘不修。失于正等。菩萨修而不具。 <lb ed="X" n="0233a19"/><lb ed="R039" n="0483a14"/>未及无上。<persName>佛</persName>以无我。异凡夫之不觉。名曰正觉。<persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0233a20"/><lb ed="R039" n="0483a15"/>修善。异二乘之偏枯。名曰正等。<persName>佛</persName>以具修一切善法。 <lb ed="X" n="0233a21"/><lb ed="R039" n="0483a16"/>异菩萨之有上。名曰无上。故云即得阿耨等也。恐闻 <lb ed="X" n="0233a22"/><lb ed="R039" n="0483a17"/>善法二字。又起有法之疑。故又以即非･是名遣之。修 <lb ed="X" n="0233a23"/><lb ed="R039" n="0483a18"/>分之旨。至此<anchor xml:id="nkr_note_add_0233a2301" n="0233a2301"/><anchor xml:id="beg0233a2301" n="0233a2301"/>已<anchor xml:id="end0233a2301"/>极。因为挍量持福。以发行人勝进之 <lb ed="X" n="0233a24"/><lb ed="R039" n="0483b01"/>意焉。</p><p xml:id="pX25p0233a2403" cb:place="inline">第四决定降住成证分中。乃有三義。一降心離 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0233b" n="0233b"/> <lb ed="X" n="0233b01"/><lb ed="R039" n="0483b02"/>相。二住心无住。三结归问意。</p><p xml:id="pX25p0233b0112" cb:place="inline">初中略明降心。亦约度 <lb ed="X" n="0233b02"/><lb ed="R039" n="0483b03"/>生无度。而与前文迥异。谓前约菩萨。未得决定。是勉 <lb ed="X" n="0233b03"/><lb ed="R039" n="0483b04"/>而行之。此约<persName>佛</persName>地。<anchor xml:id="nkr_note_add_0233b0301" n="0233b0301"/><anchor xml:id="beg0233b0301" n="0233b0301"/>已<anchor xml:id="end0233b0301"/>得决定。是安而行之也。</p><p xml:id="pX25p0233b0318" cb:place="inline">详示降 <lb ed="X" n="0233b04"/><lb ed="R039" n="0483b05"/>心。复有二義。一观相離相。二離相亦離。观相離相中。 <lb ed="X" n="0233b05"/><lb ed="R039" n="0483b06"/>问虽同于解分。而所为不同。谓前为防疑。此为破见。 <lb ed="X" n="0233b06"/><lb ed="R039" n="0483b07"/>盖当機历承开示。相似心空。未免欲立心空之见。观 <lb ed="X" n="0233b07"/><lb ed="R039" n="0483b08"/>其答处。顿改前辙。其意以但自无心。则见色非干色。 <lb ed="X" n="0233b08"/><lb ed="R039" n="0483b09"/>一切色是<persName>佛</persName>色矣。<persName>佛</persName>既不斥其非。未全非也。但恐其 <lb ed="X" n="0233b09"/><lb ed="R039" n="0483b10"/>相似心空。未得决定。故以轮王三十二相。而勘验之。 <lb ed="X" n="0233b10"/><lb ed="R039" n="0483b11"/>当機果是脚跟不稳。而云不应以三十二相观<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0233b11"/><lb ed="R039" n="0483b12"/>所谓依稀似曲纔堪听。又被风吹别调中也。<persName>佛</persName>既不 <lb ed="X" n="0233b12"/><lb ed="R039" n="0483b13"/>印其是。未全是耳。又恐其前无新证。退失故居。历览 <lb ed="X" n="0233b13"/><lb ed="R039" n="0483b14"/>二际。自生艰险。故唯说偈以示離色離声。且授之以 <lb ed="X" n="0233b14"/><lb ed="R039" n="0483b15"/>把稳生涯也。</p><p xml:id="pX25p0233b1406" cb:place="inline">離相亦離者。以上示離相。乃为遣取相 <lb ed="X" n="0233b15"/><lb ed="R039" n="0483b16"/>之执。若更起離相之执。何异从冥入冥。故文中两诚 <lb ed="X" n="0233b16"/><lb ed="R039" n="0483b17"/>莫作是念。盖恐其以盲引盲。致令一类发菩提心者。 <lb ed="X" n="0233b17"/><lb ed="R039" n="0483b18"/>说诸法断灭。成焦芽败种。堕一阐提。<persName>佛</persName>亦难救。所谓 <lb ed="X" n="0233b18"/><lb ed="R039" n="0484a01"/>寧使著有如<name role="" type="person">须弥山</name>。不使著空如芥子许也。</p><p xml:id="pX25p0233b1818" cb:place="inline">略明住 <lb ed="X" n="0233b19"/><lb ed="R039" n="0484a02"/>心中。亦以不住施福为言。然与前有异。以前文但显 <lb ed="X" n="0233b20"/><lb ed="R039" n="0484a03"/>不住福多。启发修习之心。此中的指得忍菩萨。决定 <lb ed="X" n="0233b21"/><lb ed="R039" n="0484a04"/>不受福德。有志决定者。亦知取法可尔。</p><p xml:id="pX25p0233b2116" cb:place="inline">详示住心中。 <lb ed="X" n="0233b22"/><lb ed="R039" n="0484a05"/>亦有二義。一正报无住。二依报无住。正报无住者。谓 <lb ed="X" n="0233b23"/><lb ed="R039" n="0484a06"/><persName>如来</persName>内证不变之体。外现随缘之用。来去坐卧。一味 <lb ed="X" n="0233b24"/><lb ed="R039" n="0484a07"/>随缘。故曰<persName>如来</persName>者。无所从来。亦无所去。故名<persName>如来</persName>。是 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0233c" n="0233c"/> <lb ed="X" n="0233c01"/><lb ed="R039" n="0484a08"/>知<persName>如来</persName>正报。尙不应住。降斯<anchor xml:id="nkr_note_add_0233c0101" n="0233c0101"/><anchor xml:id="beg0233c0101" n="0233c0101"/>已<anchor xml:id="end0233c0101"/>还。岂应有所住乎。</p><p xml:id="pX25p0233c0120" cb:place="inline">次 <lb ed="X" n="0233c02"/><lb ed="R039" n="0484a09"/>明依报无住者。谓界既可析。尘又可合。则尘界俱非 <lb ed="X" n="0233c03"/><lb ed="R039" n="0484a10"/>实有。但凡夫之人。贪著其事。而入理菩萨。宜应无所 <lb ed="X" n="0233c04"/><lb ed="R039" n="0484a11"/>住矣。</p><p xml:id="pX25p0233c0403" cb:place="inline">又上文详示降心中。<persName>佛</persName>以一切诸见束为断常 <lb ed="X" n="0233c05"/><lb ed="R039" n="0484a12"/>二见。二见不生。一切皆尽。是为决定降伏。此中乃以 <lb ed="X" n="0233c06"/><lb ed="R039" n="0484a13"/>一切诸法。束为依正二报。二报不住。一切俱空。是为 <lb ed="X" n="0233c07"/><lb ed="R039" n="0484a14"/>决定安住。</p><p xml:id="pX25p0233c0705" cb:place="inline">结归问意者。準前两番请问。皆以住心在 <lb ed="X" n="0233c08"/><lb ed="R039" n="0484a15"/>前。降心在後。两番开示。皆以住心在後。降心在前。其 <lb ed="X" n="0233c09"/><lb ed="R039" n="0484a16"/>意以妄心久炽。觉心乍兴。乍兴则力微。久炽则功著。 <lb ed="X" n="0233c10"/><lb ed="R039" n="0484a17"/>功著则降不容缓。故在前。力微则住不宜速。故在後。</p> <lb ed="X" n="0233c11"/><lb ed="R039" n="0484a18"/><p xml:id="pX25p0233c1101">今当开示<anchor xml:id="nkr_note_add_0233c1101" n="0233c1101"/><anchor xml:id="beg0233c1101" n="0233c1101"/>已<anchor xml:id="end0233c1101"/>竟。亦先结降心。後结住心。结降心者。以 <lb ed="X" n="0233c12"/><lb ed="R039" n="0484b01"/>前两答降心。皆令度生无我。且言若菩萨有我人等 <lb ed="X" n="0233c13"/><lb ed="R039" n="0484b02"/>相。即非菩萨。恐谓说由心生。<persName>如来</persName>既说人有我等相。 <lb ed="X" n="0233c14"/><lb ed="R039" n="0484b03"/>见。则是<persName>如来</persName>心中。先有我等相见。为防斯疑。故曰若 <lb ed="X" n="0233c15"/><lb ed="R039" n="0484b04"/>人言<persName>佛</persName>说我见人见众生见寿者见。乃至云。是人不 <lb ed="X" n="0233c16"/><lb ed="R039" n="0484b05"/>解<persName>如来</persName>所说義。以<persName>如来</persName>说我非我。是名为我。既所说 <lb ed="X" n="0233c17"/><lb ed="R039" n="0484b06"/>尙唯是名。能说心中。岂先有我等相见。如谷答向。元 <lb ed="X" n="0233c18"/><lb ed="R039" n="0484b07"/>无作者。此约决定无我以结。至云于一切法。应如是 <lb ed="X" n="0233c19"/><lb ed="R039" n="0484b08"/>知。如是见等者。由前历示降心之法。今其应于一切 <lb ed="X" n="0233c20"/><lb ed="R039" n="0484b09"/>降心法中。如是由知而见。由信而解。信解之後。渐次 <lb ed="X" n="0233c21"/><lb ed="R039" n="0484b10"/>究竟。以至决定降伏。则幷前所说降心之法。心中亦 <lb ed="X" n="0233c22"/><lb ed="R039" n="0484b11"/>复不生。此约决定无法以结。然此心中我等相见。及 <lb ed="X" n="0233c23"/><lb ed="R039" n="0484b12"/>于法相。俱属微细深惑。此既不有。尙有何妄。故此结 <lb ed="X" n="0233c24"/><lb ed="R039" n="0484b13"/>归。应前云何降心问也。</p><p xml:id="pX25p0233c2410" cb:place="inline">结住心中。而言满无量僧祇 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0234a" n="0234a"/> <lb ed="X" n="0234a01"/><lb ed="R039" n="0484b14"/>世界宝施。不及持说此经者。以不得此经。不成无住 <lb ed="X" n="0234a02"/><lb ed="R039" n="0484b15"/>行故。又恐谓受持无住易。演说无住难。故征其云何 <lb ed="X" n="0234a03"/><lb ed="R039" n="0484b16"/>为人演说。而示以不取于相。良以一切有为。总如梦 <lb ed="X" n="0234a04"/><lb ed="R039" n="0484b17"/>事。眠时似有。寤时实无。况夫色阴如幻。无而忽有。受 <lb ed="X" n="0234a05"/><lb ed="R039" n="0484b18"/>阴如泡。虚而无实。想阴如影。托外物现。行阴如露。乘 <lb ed="X" n="0234a06"/><lb ed="R039" n="0485a01"/>夜气生。识阴如电。假明暂发。一一皆是无常。法法总 <lb ed="X" n="0234a07"/><lb ed="R039" n="0485a02"/>归灭尽。作如是观。自然不取于相。如如不动。此约决 <lb ed="X" n="0234a08"/><lb ed="R039" n="0485a03"/>定无住。应前云何应住问也。</p><p xml:id="pX25p0234a0812" cb:place="inline">流通中。当機全身担荷。 <lb ed="X" n="0234a09"/><lb ed="R039" n="0485a04"/>馀众随分受益。三草二木。各得增长。故云皆大欢喜。 <lb ed="X" n="0234a10"/><lb ed="R039" n="0485a05"/>谓喜其成<persName>佛</persName>有分。非常喜也。</p><p xml:id="pX25p0234a1012" cb:place="inline">信谓忍其教。受谓领其 <lb ed="X" n="0234a11"/><lb ed="R039" n="0485a06"/>理。奉则遵教循理。行则自行化他。夫如是则慧水常 <lb ed="X" n="0234a12"/><lb ed="R039" n="0485a07"/>流。法脉永通。尽尘劫而不滞。利万彙而无遗矣。</p><p xml:id="pX25p0234a1219" cb:place="inline"><note place="inline">理</note>也 <lb ed="X" n="0234a13"/><lb ed="R039" n="0485a08"/>无知。谬承师印。向虽历参多席曾未得闻是经。既在 <lb ed="X" n="0234a14"/><lb ed="R039" n="0485a09"/>持诵之馀。用心研究。又于讲演之际。加意寻讨。将陈 <lb ed="X" n="0234a15"/><lb ed="R039" n="0485a10"/>斯疏。尙冀资成。澄观補处之偈。妙契大圣之心。依经 <lb ed="X" n="0234a16"/><lb ed="R039" n="0485a11"/>求偈。偈得经而词畅。藉偈通经。经因偈而義明。缘兹 <lb ed="X" n="0234a17"/><lb ed="R039" n="0485a12"/>合释。用此济美。未善两论。不敢强同。仍以乍异旧说。 <lb ed="X" n="0234a18"/><lb ed="R039" n="0485a13"/>恐泥先闻。故总以新眼名之。赐览者愿少留意。</p> <lb ed="X" n="0234a19"/><lb ed="R039" n="0485a14"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0234a1901"><l>皈命本尊<persName>佛</persName></l><l>演说微妙空</l><l>解空第一者</l> <lb ed="X" n="0234a20"/><lb ed="R039" n="0485a15"/><l>常随众圣贤</l><l>愿以大威神</l><l>祐我成斯疏</l> <lb ed="X" n="0234a21"/><lb ed="R039" n="0485a16"/><l>随喜幷见闻</l><l>承此开新眼</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0234a22"/> <lb ed="X" n="0234a23"/> <lb ed="X" n="0234a24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0234b" n="0234b"/> <lb ed="X" n="0234b01"/> <lb ed="X" n="0234b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 487-3 金刚新眼疏经偈合释悬示</cb:mulu><head>No. 487-3 <lb ed="X" n="0234b03"/><lb ed="R039" n="0485b01"/> 金刚新眼疏经偈合释悬示</head> <lb ed="X" n="0234b04"/> <lb ed="X" n="0234b05"/><lb ed="R039" n="0485b02"/><byline cb:type="author">京西山敕建香界寺传讲沙门通理谨述</byline> <lb ed="X" n="0234b06"/><lb ed="R039" n="0485b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前文</cb:mulu><p xml:id="pX25p0234b0601">将释此经。预建章门。夫杂花严饰。为诸经中王。贤首 <lb ed="X" n="0234b07"/><lb ed="R039" n="0485b04"/>淸凉。乃一家之祖。十门通经。万世标準。虽依法随人。 <lb ed="X" n="0234b08"/><lb ed="R039" n="0485b05"/>开合不定。而忘言得意。会理无殊。故今解释此经。略 <lb ed="X" n="0234b09"/><lb ed="R039" n="0485b06"/>变其式。而为六门。一翻译前後。二宣说时处。三教乘 <lb ed="X" n="0234b10"/><lb ed="R039" n="0485b07"/>摄属。四因缘所为。五受持感通。六释题解文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0234b11"/><lb ed="R039" n="0485b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一翻译前後</cb:mulu><p xml:id="pX25p0234b1101">第一･翻译前後者。以经是<persName>佛</persName>说。文属梵言。翻梵成夏。 <lb ed="X" n="0234b12"/><lb ed="R039" n="0485b09"/>必得其人。出译凭时。乃堪取信。此经前後翻译。阅有 <lb ed="X" n="0234b13"/><lb ed="R039" n="0485b10"/>六师。</p> <lb ed="X" n="0234b14"/><lb ed="R039" n="0485b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一姚秦鸠摩罗什译</cb:mulu><head>一姚秦鸠摩罗什译</head> <lb ed="X" n="0234b15"/><lb ed="R039" n="0485b12"/><p xml:id="pX25p0234b1501">姚秦。译经时也。後秦姚氏。建都长安。为别前秦符氏。 <lb ed="X" n="0234b16"/><lb ed="R039" n="0485b13"/>故称姚秦。鸠摩罗什。译主名也。具云鸠摩罗什婆。此 <lb ed="X" n="0234b17"/><lb ed="R039" n="0485b14"/>翻童寿。以童年有耆德故。<note place="inline">开元释教录云。一名鸠摩罗耆婆者。外国制名。多以 <lb ed="X" n="0234b18"/><lb ed="R039" n="0485b15"/>父母为本。什父鸠摩罗炎。母字耆婆。故兼取为名</note>。祖居印土。家世相国。其父 <lb ed="X" n="0234b19"/><lb ed="R039" n="0485b16"/>以聪敏见称。避位出家。遊学龟兹。龟兹王闻。以女逼 <lb ed="X" n="0234b20"/><lb ed="R039" n="0485b17"/>而妻之。乃生于什。什处胎日。母增慧辩。如舍利弗处 <lb ed="X" n="0234b21"/><lb ed="R039" n="0485b18"/>胎相类。什生。母即出家。得证初果。什年七岁。亦俱出 <lb ed="X" n="0234b22"/><lb ed="R039" n="0486a01"/>家。从师受经。日诵千偈。九岁随母到<name role="" type="person">罽宾</name>。依名德法 <lb ed="X" n="0234b23"/><lb ed="R039" n="0486a02"/>师槃头达多。习小乘经论。十二岁。其母携还。至月氏 <lb ed="X" n="0234b24"/><lb ed="R039" n="0486a03"/>北山。有罗汉见而异之。谓其母曰。此子当善守之。如 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0234c" n="0234c"/> <lb ed="X" n="0234c01"/><lb ed="R039" n="0486a04"/>过三十五不毁戒。度人不减毱多。若破戒者。止可为 <lb ed="X" n="0234c02"/><lb ed="R039" n="0486a05"/>才明俊艺法师而<anchor xml:id="nkr_note_add_0234c0201" n="0234c0201"/><anchor xml:id="beg0234c0201" n="0234c0201"/>已<anchor xml:id="end0234c0201"/>。又到沙勒国。见<persName>佛</persName>钵。遂顶戴之。 <lb ed="X" n="0234c03"/><lb ed="R039" n="0486a06"/>俄念钵重。即不能勝。失声下之。母问其故。即以唯心 <lb ed="X" n="0234c04"/><lb ed="R039" n="0486a07"/>之義答之。及还龟兹。名盖诸国。至于四围五明诸论。 <lb ed="X" n="0234c05"/><lb ed="R039" n="0486a08"/>阴阳星算等術。莫不穷微尽奥。後从<name role="" type="person">卑摩罗叉</name>学十 <lb ed="X" n="0234c06"/><lb ed="R039" n="0486a09"/>诵律。又从须利耶苏摩。咨禀大乘。乃知从前学小之 <lb ed="X" n="0234c07"/><lb ed="R039" n="0486a10"/>非。于是传习大乘。廣求要義。</p><p xml:id="pX25p0234c0712" cb:place="inline">有顷。什母预知龟兹运 <lb ed="X" n="0234c08"/><lb ed="R039" n="0486a11"/>衰。辞往天竺。进证三果。临行谓什曰。方等深教。当阐 <lb ed="X" n="0234c09"/><lb ed="R039" n="0486a12"/>秦都。但于自身。少有不利。奈何。什曰。菩萨之行。利物 <lb ed="X" n="0234c10"/><lb ed="R039" n="0486a13"/>亡躯。果其大化得行。虽当炉镬无恨。乃留住龟兹。止 <lb ed="X" n="0234c11"/><lb ed="R039" n="0486a14"/>王新寺。後又到<name role="" type="person">罽宾</name>。为其师槃头达多。具说一乘妙 <lb ed="X" n="0234c12"/><lb ed="R039" n="0486a15"/>義。达多感悟。反礼什为大乘师焉。自是道播西乾。声 <lb ed="X" n="0234c13"/><lb ed="R039" n="0486a16"/>流东震。当此土前秦符坚。建元九年。异星现于西域 <lb ed="X" n="0234c14"/><lb ed="R039" n="0486a17"/>分野。太史奏曰。当有大德智人。入辅中国。坚曰。朕闻 <lb ed="X" n="0234c15"/><lb ed="R039" n="0486a18"/>龟兹有罗什。襄阳有道安。得非此二人耶。于是先致 <lb ed="X" n="0234c16"/><lb ed="R039" n="0486b01"/>道安。後遣骁骑将军吕光。率兵七万伐龟兹。致什至 <lb ed="X" n="0234c17"/><lb ed="R039" n="0486b02"/>西凉。光闻符坚为姚苌所弑。乃自據凉土。即三河王 <lb ed="X" n="0234c18"/><lb ed="R039" n="0486b03"/>位。什亦留止。苌即位。亦闻师名。屡请。吕光不允。苌卒。 <lb ed="X" n="0234c19"/><lb ed="R039" n="0486b04"/>子兴立。复请不允。光卒。子隆立。姚兴伐凉。请什至长 <lb ed="X" n="0234c20"/><lb ed="R039" n="0486b05"/>安。待以国师之礼。当弘始三年时也。</p><p xml:id="pX25p0234c2015" cb:place="inline">因见旧译经论。 <lb ed="X" n="0234c21"/><lb ed="R039" n="0486b06"/>率多不与梵本相应。乃集沙门八百馀人。新译经论 <lb ed="X" n="0234c22"/><lb ed="R039" n="0486b07"/>九十八部。凡三百九十馀卷。所译此经。名金刚般若 <lb ed="X" n="0234c23"/><lb ed="R039" n="0486b08"/>波罗蜜。什临灭。集众谓曰。自以暗昧。谬充翻译。若所 <lb ed="X" n="0234c24"/><lb ed="R039" n="0486b09"/>传无谬。当使焚身之後。舌根不壞。後果如之。是知师 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0235a" n="0235a"/> <lb ed="X" n="0235a01"/><lb ed="R039" n="0486b10"/>舌。与<persName>如来</persName>廣长舌相。等无有异。所以此经六译。而时 <lb ed="X" n="0235a02"/><lb ed="R039" n="0486b11"/>所宗尙。皆弘秦本。今疏依之。<note place="inline">细寻什师行状。自古纪载不同。愚先註法花指 <lb ed="X" n="0235a03"/><lb ed="R039" n="0486b12"/>掌。但據大成。今见译经图纪。及释教录所载。不唯与大成不符。即二书亦递相龃龉。至于金刚蒙引所载。益难 <lb ed="X" n="0235a04"/><lb ed="R039" n="0486b13"/>考稽。是疏且约图纪教录斟酌去取。恐有未妥。故述此以俟博览者教之</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0235a05"/><lb ed="R039" n="0486b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二元魏<name role="" type="person">菩提留支</name>译</cb:mulu><head>二元魏<name role="" type="person">菩提留支</name>译</head> <lb ed="X" n="0235a06"/><lb ed="R039" n="0486b15"/><p xml:id="pX25p0235a0601">後魏元氏。初都恒安。南迁洛阳。後迁邺。凡十三帝。一 <lb ed="X" n="0235a07"/><lb ed="R039" n="0486b16"/>百五十五年。为别前魏曹氏。故称元魏。<name role="" type="person">菩提留支</name>。此 <lb ed="X" n="0235a08"/><lb ed="R039" n="0486b17"/>云觉希。北印土人也。遍通三藏。妙入总持。志在弘法。 <lb ed="X" n="0235a09"/><lb ed="R039" n="0486b18"/>廣流视听。以魏永平之岁。至止洛京。宣武下敕。慇勤 <lb ed="X" n="0235a10"/><lb ed="R039" n="0487a01"/>敬劳。处之永寧大寺。供待甚豐。七百梵僧。幷皆周给。 <lb ed="X" n="0235a11"/><lb ed="R039" n="0487a02"/>敕留支为译匠。创翻十地论。厥初命章。宣武亲自笔 <lb ed="X" n="0235a12"/><lb ed="R039" n="0487a03"/>受。然後方付沙门僧辩等。讫尽论文。<persName>佛</persName>法隆盛。英俊 <lb ed="X" n="0235a13"/><lb ed="R039" n="0487a04"/>蔚然。相从传授。孜孜如也。自是翻译不辍。至永熙三 <lb ed="X" n="0235a14"/><lb ed="R039" n="0487a05"/>年。洛京迁于漳邺。留支亦至邺翻译。前後近三十年。 <lb ed="X" n="0235a15"/><lb ed="R039" n="0487a06"/>始从洛阳宣武帝永平元年。终至邺都孝靖帝天平 <lb ed="X" n="0235a16"/><lb ed="R039" n="0487a07"/>二年。所出经论。共三十九部。一百二十七卷。所译此 <lb ed="X" n="0235a17"/><lb ed="R039" n="0487a08"/>经。名同秦本。经有五种不同。一起问不同。以魏本有 <lb ed="X" n="0235a18"/><lb ed="R039" n="0487a09"/>四问。一问云何发心。二问应云何住。三问云何修行。 <lb ed="X" n="0235a19"/><lb ed="R039" n="0487a10"/>四问云何降心。秦本则合问发于问住。该问修于问 <lb ed="X" n="0235a20"/><lb ed="R039" n="0487a11"/>降。盖以能住便能发。能降乃能修故。二有无不同。以 <lb ed="X" n="0235a21"/><lb ed="R039" n="0487a12"/>魏本于後半卷内。有尔时慧命须菩提。乃至云众生 <lb ed="X" n="0235a22"/><lb ed="R039" n="0487a13"/>众生者。<persName>如来</persName>说非众生。是名众生一段。秦本原无。乃 <lb ed="X" n="0235a23"/><lb ed="R039" n="0487a14"/>後人依襄阳石刻補入。盖什师译漏也。三答问不同。 <lb ed="X" n="0235a24"/><lb ed="R039" n="0487a15"/>以秦本後半卷内。有<persName>佛</persName>问须菩提。可以三十二相观 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0235b" n="0235b"/> <lb ed="X" n="0235b01"/><lb ed="R039" n="0487a16"/><persName>如来</persName>不。而须菩提答以如是如是。以三十二相观如 <lb ed="X" n="0235b02"/><lb ed="R039" n="0487a17"/>来。至魏本则答以不以相见。盖留师只知随顺前文。 <lb ed="X" n="0235b03"/><lb ed="R039" n="0487a18"/>不知空生前後见异。虽後之四译皆尔。而本疏以秦 <lb ed="X" n="0235b04"/><lb ed="R039" n="0487b01"/>本为是。四详略不同。此有二处。一魏本偈云。若以色 <lb ed="X" n="0235b05"/><lb ed="R039" n="0487b02"/>见我。以音声求我。乃至云法体不可见。彼识不能知。 <lb ed="X" n="0235b06"/><lb ed="R039" n="0487b03"/>共有八句。秦本唯取前四句。以八句中前四句反显。 <lb ed="X" n="0235b07"/><lb ed="R039" n="0487b04"/>後四句正明。馀四译皆仿魏本。什师以反显足明。故 <lb ed="X" n="0235b08"/><lb ed="R039" n="0487b05"/>略後義。二秦本偈云。一切有为法。如梦幻泡影。如露 <lb ed="X" n="0235b09"/><lb ed="R039" n="0487b06"/>亦如电。应作如是观。唯有六喩。魏本则有九喩。馀之 <lb ed="X" n="0235b10"/><lb ed="R039" n="0487b07"/>四本。亦仿魏译。什师以六喩虽略。约義可摄诸法。九 <lb ed="X" n="0235b11"/><lb ed="R039" n="0487b08"/>喩虽详。约義亦不出此。且四句难收。故不尽取。五立 <lb ed="X" n="0235b12"/><lb ed="R039" n="0487b09"/>分不立分不同。以魏本分此经为十二分。前後五译 <lb ed="X" n="0235b13"/><lb ed="R039" n="0487b10"/>皆不立分。今秦本三十二分。乃梁昭明立。此五之外。 <lb ed="X" n="0235b14"/><lb ed="R039" n="0487b11"/>仍有小异者。義则大同。不具述。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0235b15"/><lb ed="R039" n="0487b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三陈朝真谛译</cb:mulu><head>三陈朝真谛译</head> <lb ed="X" n="0235b16"/><lb ed="R039" n="0487b13"/><p xml:id="pX25p0235b1601">陈氏莅朝。都建业。始自武帝永定元年。终至後主祯 <lb ed="X" n="0235b17"/><lb ed="R039" n="0487b14"/>明三年。凡五主。共三十三年。译经缁素三人。真谛其 <lb ed="X" n="0235b18"/><lb ed="R039" n="0487b15"/>一焉。梵名波罗末陀。本西印土<name role="" type="person">优禅尼国</name>人。婆罗门 <lb ed="X" n="0235b19"/><lb ed="R039" n="0487b16"/>种。姓颇罗堕。景行澄明。器宇淸肃。风神爽拔。悠然自 <lb ed="X" n="0235b20"/><lb ed="R039" n="0487b17"/>远。群藏廣部。罔不措怀。志在弘通。随方利物。于梁武 <lb ed="X" n="0235b21"/><lb ed="R039" n="0487b18"/>帝太淸二年届都邑。武帝面伸礼敬。安置于宝雲殿。 <lb ed="X" n="0235b22"/><lb ed="R039" n="0488a01"/>自是传翻经教。不羡奏时。更出新文。有逾齐日。无何 <lb ed="X" n="0235b23"/><lb ed="R039" n="0488a02"/>梁季崩乱。所怀不果。虽复翻译。恓惶靡托。逮陈武帝 <lb ed="X" n="0235b24"/><lb ed="R039" n="0488a03"/>永定二年。乃还返豫章。又上临川晋安诸郡。虽传经 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0235c" n="0235c"/> <lb ed="X" n="0235c01"/><lb ed="R039" n="0488a04"/>论。道缺情離。遂欲泛舶往楞伽修国。道俗虔请。结誓 <lb ed="X" n="0235c02"/><lb ed="R039" n="0488a05"/>留之。权停南越。至文帝天嘉四年。杨都建元寺。僧宗 <lb ed="X" n="0235c03"/><lb ed="R039" n="0488a06"/>法淮僧忍等。远浮江表。亲承访问。谛欣其来意。为翻 <lb ed="X" n="0235c04"/><lb ed="R039" n="0488a07"/>摄大乘等论。首尾两载。又至梁安郡。欲返西国。为太 <lb ed="X" n="0235c05"/><lb ed="R039" n="0488a08"/>守王万赊所请。暂留海隅。後以泛舶西引。遇风瓢还 <lb ed="X" n="0235c06"/><lb ed="R039" n="0488a09"/>廣州。适逢刺史欧阳穆公頠。延住制止寺。请翻新文。 <lb ed="X" n="0235c07"/><lb ed="R039" n="0488a10"/>谛顾此业缘西还无指。乃对沙门慧恺等。翻廣義法 <lb ed="X" n="0235c08"/><lb ed="R039" n="0488a11"/>门经。及唯识论等。後穆公薨。世子纥重为檀越。相续 <lb ed="X" n="0235c09"/><lb ed="R039" n="0488a12"/>翻译。按谛于梁代所出经论总十一部。梁末入陈。复 <lb ed="X" n="0235c10"/><lb ed="R039" n="0488a13"/>出三十八部。其所译此经。名亦同于秦本。经有四种 <lb ed="X" n="0235c11"/><lb ed="R039" n="0488a14"/>不同。一起问不同。以秦本唯二问。一问云何应住。二 <lb ed="X" n="0235c12"/><lb ed="R039" n="0488a15"/>问云何降心。陈本则有三问。一问发菩提心行菩萨 <lb ed="X" n="0235c13"/><lb ed="R039" n="0488a16"/>乘云何应住。二问云何修行。三问云何发起菩萨心。 <lb ed="X" n="0235c14"/><lb ed="R039" n="0488a17"/>淮馀本皆末问降心。或真谛误释降心为发心耳。二 <lb ed="X" n="0235c15"/><lb ed="R039" n="0488a18"/>有无不同。此有二处。一秦本前半卷内。于我从昔来。 <lb ed="X" n="0235c16"/><lb ed="R039" n="0488b01"/>所得慧眼。未曾得闻如是之经下。别无征释之文。陈 <lb ed="X" n="0235c17"/><lb ed="R039" n="0488b02"/>本则加何以故。<persName>世尊</persName>说般若波罗蜜。即非般若波罗 <lb ed="X" n="0235c18"/><lb ed="R039" n="0488b03"/>蜜。故说般若波罗蜜三句。魏本唯有前二句。馀本全 <lb ed="X" n="0235c19"/><lb ed="R039" n="0488b04"/>无。疑是衍文。二同魏本。此有无不同也。第三答问不 <lb ed="X" n="0235c20"/><lb ed="R039" n="0488b05"/>同。此亦二处。一同魏本。二者秦本于若以色见我之 <lb ed="X" n="0235c21"/><lb ed="R039" n="0488b06"/>偈後。直接须菩提汝若作是念。<persName>如来</persName>不以具足相得 <lb ed="X" n="0235c22"/><lb ed="R039" n="0488b07"/>菩提一段。中无别文。陈本则加须菩提于意云何。如 <lb ed="X" n="0235c23"/><lb ed="R039" n="0488b08"/>来可以具足相得菩提不。乃至云<persName>如来</persName>不以具足相 <lb ed="X" n="0235c24"/><lb ed="R039" n="0488b09"/>得菩提一段。盖<persName>如来</persName>前说色见声求不得。恐执此又 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0236a" n="0236a"/> <lb ed="X" n="0236a01"/><lb ed="R039" n="0488b10"/>堕断见。故急扫之云。汝若作是念等。疑是真谛不论 <lb ed="X" n="0236a02"/><lb ed="R039" n="0488b11"/>此義。强为联合。置此一段。仍依什译为是。第四详略 <lb ed="X" n="0236a03"/><lb ed="R039" n="0488b12"/>不同。亦同魏本。此外小异大同。不悉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0236a04"/><lb ed="R039" n="0488b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四隋朝笈多译</cb:mulu><head>四隋朝笈多译</head> <lb ed="X" n="0236a05"/><lb ed="R039" n="0488b14"/><p xml:id="pX25p0236a0501">隋国号。杨氏御极之称也。始于文帝。终于炀帝。二主 <lb ed="X" n="0236a06"/><lb ed="R039" n="0488b15"/>共三十七年。文帝姓杨名坚。弘农华阴县人。其父杨 <lb ed="X" n="0236a07"/><lb ed="R039" n="0488b16"/>忠。仕北周有功。封隋国公。忠卒。坚袭爵。後继周即位。 <lb ed="X" n="0236a08"/><lb ed="R039" n="0488b17"/>建都长安。国号大隋。故称隋朝。笈多略称也。具云达 <lb ed="X" n="0236a09"/><lb ed="R039" n="0488b18"/>摩笈多。此翻法密。南天竺罗啰国人。刹帝利种。姓虎 <lb ed="X" n="0236a10"/><lb ed="R039" n="0489a01"/>氏。年二十三岁。往中天竺耳出城黄花色伽蓝出家。 <lb ed="X" n="0236a11"/><lb ed="R039" n="0489a02"/>二十五岁。方受具戒。受具之後。遍历西域大小乘国。 <lb ed="X" n="0236a12"/><lb ed="R039" n="0489a03"/>廣见博闻。艺业内充。後于迦臂施国。遇北路商人。闻 <lb ed="X" n="0236a13"/><lb ed="R039" n="0489a04"/>说大支那国。三宝兴盛。遂结契来遊。<g ref="#CB02494">跋</g>涉积年。更历 <lb ed="X" n="0236a14"/><lb ed="R039" n="0489a05"/>诸国。随所至处。不断讲说。于开皇十年。来届瓜州。初 <lb ed="X" n="0236a15"/><lb ed="R039" n="0489a06"/>契同徒。或留或没。独顾单影。悲喜交集。寻蒙帝旨。延 <lb ed="X" n="0236a16"/><lb ed="R039" n="0489a07"/>入京师。处之名寺。供给豐沃。初与崛多共参备译。迨 <lb ed="X" n="0236a17"/><lb ed="R039" n="0489a08"/>仁寿之末。崛多以缘他事。流摈东越。自是专主传译。 <lb ed="X" n="0236a18"/><lb ed="R039" n="0489a09"/>及<anchor xml:id="nkr_note_add_0236a1801" n="0236a1801"/><anchor xml:id="beg0236a1801" n="0236a1801"/>炀<anchor xml:id="end0236a1801"/>帝定鼎东都。敬重弥隆。敕于洛水南滨上林苑 <lb ed="X" n="0236a19"/><lb ed="R039" n="0489a10"/>内。置翻经馆。始从大业初年。终于大业末岁。译大方 <lb ed="X" n="0236a20"/><lb ed="R039" n="0489a11"/>等善住意等经。金刚般若等论。共九部计四十六卷。 <lb ed="X" n="0236a21"/><lb ed="R039" n="0489a12"/>幷文義澄洁。华质显畅。今详释教录。九部内无此经 <lb ed="X" n="0236a22"/><lb ed="R039" n="0489a13"/>名。唯彦琮笈多传云。初笈多翻金刚断割般若波罗 <lb ed="X" n="0236a23"/><lb ed="R039" n="0489a14"/>蜜经一卷。及普乐经十五卷。未及练覆。値伪郑沦废。 <lb ed="X" n="0236a24"/><lb ed="R039" n="0489a15"/>不暇重修。據此乃是後人搜访传流。因断割过质。故 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0236b" n="0236b"/> <lb ed="X" n="0236b01"/><lb ed="R039" n="0489a16"/>以能断易之。目曰金刚能断般若波罗蜜经。译对梵 <lb ed="X" n="0236b02"/><lb ed="R039" n="0489a17"/>文。语多倒词。意虽不乖<persName>佛</persName>旨。习乃有背时機。句且难 <lb ed="X" n="0236b03"/><lb ed="R039" n="0489a18"/>寻。義应莫晓。盖即彦琮所谓未及练覆。不暇重修之 <lb ed="X" n="0236b04"/><lb ed="R039" n="0489b01"/>故。然以馀本求之。亦皆小异大同。存之在藏。为备参 <lb ed="X" n="0236b05"/><lb ed="R039" n="0489b02"/>考。倘馀本有疑未决。亦可取之旁通。厥功不泯。略此 <lb ed="X" n="0236b06"/><lb ed="R039" n="0489b03"/>述成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0236b07"/><lb ed="R039" n="0489b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">五唐<name role="" type="person">玄奘</name>法师译</cb:mulu><head>五唐<name role="" type="person">玄奘</name>法师译</head> <lb ed="X" n="0236b08"/><lb ed="R039" n="0489b05"/><p xml:id="pX25p0236b0801">大唐李氏。都长安。自高祖武德元年。至开元十八年。 <lb ed="X" n="0236b09"/><lb ed="R039" n="0489b06"/>兼天后代。凡一百一十三载。译经缁素。三十七人。唯 <lb ed="X" n="0236b10"/><lb ed="R039" n="0489b07"/><name role="" type="person">玄奘</name>为最。<name role="" type="person">玄奘</name>本名祎。俗姓陈氏。陈留人也。汉太邱 <lb ed="X" n="0236b11"/><lb ed="R039" n="0489b08"/>长陈仲弓之後。曾祖钦。後魏上黨太守。祖康。北齐国 <lb ed="X" n="0236b12"/><lb ed="R039" n="0489b09"/>子博士。食邑周南。子孙因家。又为缑氏县人也。父惠。 <lb ed="X" n="0236b13"/><lb ed="R039" n="0489b10"/>英洁有雅操。隋大业中。拜江陵令。解缨而返。有四男。 <lb ed="X" n="0236b14"/><lb ed="R039" n="0489b11"/>奘最小。其次兄长捷。先出家。住东都<name role="" type="person">净土寺</name>。以奘少 <lb ed="X" n="0236b15"/><lb ed="R039" n="0489b12"/>罹穷酷。携以奖之。十一岁得度出家。其後隋氏失御。 <lb ed="X" n="0236b16"/><lb ed="R039" n="0489b13"/>天下沸腾。昆季相<g ref="#CB06078">携</g>。届于京邑。住<name role="" type="person">莊严寺</name>。洎唐武德 <lb ed="X" n="0236b17"/><lb ed="R039" n="0489b14"/>元年。国基草创。兵甲尙兴。京城未有讲肆。又从兄入 <lb ed="X" n="0236b18"/><lb ed="R039" n="0489b15"/>蜀。历席听讲。年满二十。即于成都受具。自後遍参诸 <lb ed="X" n="0236b19"/><lb ed="R039" n="0489b16"/>方。咸罄其旨。乃自唯曰。余周流吴蜀。爰逮赵魏。未及 <lb ed="X" n="0236b20"/><lb ed="R039" n="0489b17"/>周秦。遇有讲筵。率皆登践。虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0236b2001" n="0236b2001"/><anchor xml:id="beg0236b2001" n="0236b2001"/>已<anchor xml:id="end0236b2001"/>佈之言。蕴积胸襟。而 <lb ed="X" n="0236b21"/><lb ed="R039" n="0489b18"/>未吐之词。解籤无地。若不轻生徇命。誓往华胥。焉能 <lb ed="X" n="0236b22"/><lb ed="R039" n="0490a01"/>具觌成言。用通神解。于是于贞观三年。奋志西征。远 <lb ed="X" n="0236b23"/><lb ed="R039" n="0490a02"/>历多国。诚重劳轻。履险若夷。既达印土。无倦咨筹。师 <lb ed="X" n="0236b24"/><lb ed="R039" n="0490a03"/>承戒贤。论制恶见。印土学人。咸仰盛德。讨论一十七 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0236c" n="0236c"/> <lb ed="X" n="0236c01"/><lb ed="R039" n="0490a04"/>周。遊览百有馀国。当此土贞观十九年。正月二十四 <lb ed="X" n="0236c02"/><lb ed="R039" n="0490a05"/>日。还届京师。见帝于洛阳宫。谈叙真俗。无爽帝旨。帝 <lb ed="X" n="0236c03"/><lb ed="R039" n="0490a06"/>曰。自师行後。朕奉为穆太后。于西京造<name role="" type="person">弘福寺</name>。将来 <lb ed="X" n="0236c04"/><lb ed="R039" n="0490a07"/>梵本。可就翻译。既承明命。遂返西京。廣集硕学名德 <lb ed="X" n="0236c05"/><lb ed="R039" n="0490a08"/>沙门灵润等五十馀人。即于是年五月。开演梵文。翻 <lb ed="X" n="0236c06"/><lb ed="R039" n="0490a09"/>译大菩萨藏等经论。自是翻译无辍。讫于麟德元年。 <lb ed="X" n="0236c07"/><lb ed="R039" n="0490a10"/>总出大小乘经律论等。七十五部。一千三百三十五 <lb ed="X" n="0236c08"/><lb ed="R039" n="0490a11"/>卷。所译此经。名能断金刚般若波罗蜜。与秦本起问 <lb ed="X" n="0236c09"/><lb ed="R039" n="0490a12"/>相似。一问云何应住。二问云何修行。三问云何摄心。 <lb ed="X" n="0236c10"/><lb ed="R039" n="0490a13"/>盖摄之与降。皆治伏義。但多中间一问。又秦本唯说 <lb ed="X" n="0236c11"/><lb ed="R039" n="0490a14"/>四相。此说八想。谓有情想。命者想。士夫想。補特伽罗 <lb ed="X" n="0236c12"/><lb ed="R039" n="0490a15"/>想。意生想。摩纳婆想。作者想。受者想。盖相即所想。但 <lb ed="X" n="0236c13"/><lb ed="R039" n="0490a16"/>四八开合稍异。又秦本言<persName>如来</persName>者。即诸法如義。而此 <lb ed="X" n="0236c14"/><lb ed="R039" n="0490a17"/>言<persName>如来</persName>者。即是真实真如增语。即是无生法性增语。 <lb ed="X" n="0236c15"/><lb ed="R039" n="0490a18"/>即是永断道路增语。即是毕竟不生增语。其与秦本 <lb ed="X" n="0236c16"/><lb ed="R039" n="0490b01"/>答问不同。亦同魏本。而色见声求偈亦八句。偈後加 <lb ed="X" n="0236c17"/><lb ed="R039" n="0490b02"/>文。亦与陈本小异。後偈九喩。亦同魏本。馀皆大同秦 <lb ed="X" n="0236c18"/><lb ed="R039" n="0490b03"/>本。但浮演之文过多。似未若什本直捷。令人乐读耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0236c19"/><lb ed="R039" n="0490b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">六唐義净法师译</cb:mulu><head>六唐義净法师译</head> <lb ed="X" n="0236c20"/><lb ed="R039" n="0490b05"/><p xml:id="pX25p0236c2001">義净齐州人。俗姓张。字文明。龆龀之年。辞亲出家。遍 <lb ed="X" n="0236c21"/><lb ed="R039" n="0490b06"/>询名匠。廣探群籍。仰法显之雅操。慕<name role="" type="person">玄奘</name>之高风。有 <lb ed="X" n="0236c22"/><lb ed="R039" n="0490b07"/>志西遊。未能谐愿。曁登具之後。誓期必往。于是于咸 <lb ed="X" n="0236c23"/><lb ed="R039" n="0490b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0236c2301" n="0236c2301"/><anchor xml:id="beg0236c2301" n="0236c2301"/>亨<anchor xml:id="end0236c2301"/>二年。三十有七岁。初结同志。数满十人。洎乎泛舶。 <lb ed="X" n="0236c24"/><lb ed="R039" n="0490b09"/>馀皆退罢。唯净坚心。奋志孤行。备历艰险。渐达印土。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0237a" n="0237a"/> <lb ed="X" n="0237a01"/><lb ed="R039" n="0490b10"/>所至之境。皆洞言音。凡遇王臣。咸蒙礼重。鹫峰鸡足 <lb ed="X" n="0237a02"/><lb ed="R039" n="0490b11"/>鹿苑祇园<persName>佛</persName>境灵迹。皆亲瞻仰。憩那烂陀。礼菩提树。 <lb ed="X" n="0237a03"/><lb ed="R039" n="0490b12"/>凡所遊历。三十馀国。往来问道。出二十年。于天后证 <lb ed="X" n="0237a04"/><lb ed="R039" n="0490b13"/>圣之元。乙未仲夏。还至河洛。将梵本经律论近四百 <lb ed="X" n="0237a05"/><lb ed="R039" n="0490b14"/>部。幷金刚座真容一铺。舍利三百粒。天后敬法重人。 <lb ed="X" n="0237a06"/><lb ed="R039" n="0490b15"/>亲迎于上东门外。洛阳缁素。备设幢幡。兼陈鼓乐。在 <lb ed="X" n="0237a07"/><lb ed="R039" n="0490b16"/>前导引。敕于<persName>佛</persName>授记寺安置所将梵本。幷令翻译。初 <lb ed="X" n="0237a08"/><lb ed="R039" n="0490b17"/>共于阗三藏实叉难陀译花严经。久视<anchor xml:id="nkr_note_add_0237a0801" n="0237a0801"/><anchor xml:id="beg0237a0801" n="0237a0801"/>已<anchor xml:id="end0237a0801"/>後。方自翻 <lb ed="X" n="0237a09"/><lb ed="R039" n="0490b18"/>译。权舆于天后久视元年庚子。投笔于睿宗景雲二 <lb ed="X" n="0237a10"/><lb ed="R039" n="0491a01"/>年辛亥。历福先寺･<name role="" type="person">西明寺</name>･<name role="" type="person">荐福寺</name>等处。总出经律论 <lb ed="X" n="0237a11"/><lb ed="R039" n="0491a02"/>五十六部。凡二百三十卷。所译此经。名同奘本。起问 <lb ed="X" n="0237a12"/><lb ed="R039" n="0491a03"/>处亦同。其与秦本不同者。秦本于若是经典所在之 <lb ed="X" n="0237a13"/><lb ed="R039" n="0491a04"/>处。即为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子下。别有请名奉持一段。魏 <lb ed="X" n="0237a14"/><lb ed="R039" n="0491a05"/>陈隋奘四本。大略皆同。此本则直接说法无说。尘界 <lb ed="X" n="0237a15"/><lb ed="R039" n="0491a06"/>非界。现相非相等文。而乃将请名奉持。移于闻经悲 <lb ed="X" n="0237a16"/><lb ed="R039" n="0491a07"/>泣。歎昔未闻之下。其意盖以说经未久。不合突然请 <lb ed="X" n="0237a17"/><lb ed="R039" n="0491a08"/>名。必是空生自歎。从昔未闻是经。因知非常。故尔请 <lb ed="X" n="0237a18"/><lb ed="R039" n="0491a09"/>问。虽似有理。但与五译相违。恐是臆见。非<persName>佛</persName>本旨。又 <lb ed="X" n="0237a19"/><lb ed="R039" n="0491a10"/>秦本于色见声求偈後。恐其立断灭见。故诫以莫作 <lb ed="X" n="0237a20"/><lb ed="R039" n="0491a11"/>是念。<persName>如来</persName>不以具足相得菩提。以若作是念。恐令发 <lb ed="X" n="0237a21"/><lb ed="R039" n="0491a12"/>菩提心者。说诸法断灭。承上接下。似为得理。而魏陈 <lb ed="X" n="0237a22"/><lb ed="R039" n="0491a13"/>隋奘四本。虽各添馀文。亦大同小异。至此本则直问 <lb ed="X" n="0237a23"/><lb ed="R039" n="0491a14"/>发趣菩萨乘者。其所有法。是断灭不。既与什译不符。 <lb ed="X" n="0237a24"/><lb ed="R039" n="0491a15"/>视馀本亦似有缺。其馀文義大同奘本。而删去浮词。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0237b" n="0237b"/> <lb ed="X" n="0237b01"/><lb ed="R039" n="0491a16"/>尤得什师之妙。翻译前後竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0237b02"/><lb ed="R039" n="0491a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二宣说时处</cb:mulu><p xml:id="pX25p0237b0201">第二･宣说时处者。以<persName>如来</persName>法不浪施。因機而说。機有 <lb ed="X" n="0237b03"/><lb ed="R039" n="0491a18"/>生熟。说有前後。是故一代圣教。说分三时。</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第一日出先照时</cb:mulu><head>第一日出 <lb ed="X" n="0237b04"/><lb ed="R039" n="0491b01"/>先照时</head><p xml:id="pX25p0237b0404" cb:place="inline">为圆顿大根众生。转无上根本法轮。名为直 <lb ed="X" n="0237b05"/><lb ed="R039" n="0491b02"/>显教。令彼同教一乘人等。转同成别。譬如日出。先照 <lb ed="X" n="0237b06"/><lb ed="R039" n="0491b03"/><name role="" type="person">须弥山</name>等诸大高山。其所说经。即是花严･梵网等也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0237b07"/><lb ed="R039" n="0491b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第二日陞转照时</cb:mulu><head>第二日陞转照时</head><p xml:id="pX25p0237b0708" cb:place="inline">先总後别。</p> <lb ed="X" n="0237b08"/><lb ed="R039" n="0491b05"/><p xml:id="pX25p0237b0801">总者此转照。时为下中上三类众生。转依本起末法 <lb ed="X" n="0237b09"/><lb ed="R039" n="0491b06"/>轮。名为方便教。令彼三乘人等。转三成一。譬如山地 <lb ed="X" n="0237b10"/><lb ed="R039" n="0491b07"/>有高下。故照有先後。别者。于此一时中。复分三转。谓 <lb ed="X" n="0237b11"/><lb ed="R039" n="0491b08"/>初转･中转･後转也。</p> <lb ed="X" n="0237b12"/><lb ed="R039" n="0491b09"/><p xml:id="pX25p0237b1201">初转时者。谓<persName>佛</persName>初于鹿苑。为钝根下类众生转小乘 <lb ed="X" n="0237b13"/><lb ed="R039" n="0491b10"/>法轮。名为隐实教。令彼凡夫外道。转凡成圣。譬如日 <lb ed="X" n="0237b14"/><lb ed="R039" n="0491b11"/>陞。转照黑山。其所说经。即是提胃･阿含等也。中转时 <lb ed="X" n="0237b15"/><lb ed="R039" n="0491b12"/>者。谓<persName>佛</persName>次于中时。为中根一类众生。转三乘法轮。名 <lb ed="X" n="0237b16"/><lb ed="R039" n="0491b13"/>为引摄教。令彼二乘人等。转小成大。譬如日陞。次照 <lb ed="X" n="0237b17"/><lb ed="R039" n="0491b14"/>高原。其所说经。即是深密･方廣等也。後转时者。谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0237b18"/><lb ed="R039" n="0491b15"/>次于後时。为利根上类众生。转大乘法轮。名为融通 <lb ed="X" n="0237b19"/><lb ed="R039" n="0491b16"/>教。令彼权教三乘。转权成实。譬如日陞。然後普照一 <lb ed="X" n="0237b20"/><lb ed="R039" n="0491b17"/>切大地。其所说经。即是妙智･般若等也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0237b21"/><lb ed="R039" n="0491b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第三日没还照时</cb:mulu><head>第三日没还照时</head><p xml:id="pX25p0237b2108" cb:place="inline">为上上根众生。转摄末归本法轮。 <lb ed="X" n="0237b22"/><lb ed="R039" n="0492a01"/>名为开会教。令彼偏教五乘人等。转偏成圆。譬如日 <lb ed="X" n="0237b23"/><lb ed="R039" n="0492a02"/>没还照高山。其所说经。即是法花･涅槃等也。</p> <lb ed="X" n="0237b24"/><lb ed="R039" n="0492a03"/><p xml:id="pX25p0237b2401">然此经既属般若。应在後转时说。但般若有八部。谓 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0237c" n="0237c"/> <lb ed="X" n="0237c01"/><lb ed="R039" n="0492a04"/>大品。小品。放光。光赞。道行。勝天王。文殊问。金刚。唐译 <lb ed="X" n="0237c02"/><lb ed="R039" n="0492a05"/>为六百卷。四处十六会说。一<name role="" type="person">王舍城</name>鹫峰山七会<note place="inline">山中 <lb ed="X" n="0237c03"/><lb ed="R039" n="0492a06"/>四会。山顶三会</note>。二<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">给孤独园</name>七会。三<name role="" type="person">他化天</name>摩尼宝 <lb ed="X" n="0237c04"/><lb ed="R039" n="0492a07"/>藏殿一会。四<name role="" type="person">王舍城</name>竹林园白鹭池侧一会。此经则 <lb ed="X" n="0237c05"/><lb ed="R039" n="0492a08"/>第二处第九会。第五百七十七卷。单部别行。世所共 <lb ed="X" n="0237c06"/><lb ed="R039" n="0492a09"/>见。文出大部。或有未知。故此分别。令悉源委。馀部别 <lb ed="X" n="0237c07"/><lb ed="R039" n="0492a10"/>行。亦準此知。唯仁王般若一部。不在其数。然时处既 <lb ed="X" n="0237c08"/><lb ed="R039" n="0492a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0237c0801" n="0237c0801"/><anchor xml:id="beg0237c0801" n="0237c0801"/>已<anchor xml:id="end0237c0801"/>分明。而宣说的出金口。凭兹翻译。尤为可信。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0237c09"/><lb ed="R039" n="0492a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三教乘摄属</cb:mulu><p xml:id="pX25p0237c0901">第三･教乘摄属者。此复有二。一辨教。二分乘。辨教者。 <lb ed="X" n="0237c10"/><lb ed="R039" n="0492a13"/>谓西域东夏。弘阐之流。于一代圣教。或合为一教。或 <lb ed="X" n="0237c11"/><lb ed="R039" n="0492a14"/>开为二三。再开之而至四五。人兼缁素。凡有一十八 <lb ed="X" n="0237c12"/><lb ed="R039" n="0492a15"/>家。甲顺乙违。难尽他宗。事精理备。无越贤首。因依贤 <lb ed="X" n="0237c13"/><lb ed="R039" n="0492a16"/>宗诸祖。略述五教。</p> <lb ed="X" n="0237c14"/><lb ed="R039" n="0492a17"/><p xml:id="pX25p0237c1401">一小乘教。亦名愚法二乘教。异大乘故。逐機设故。随 <lb ed="X" n="0237c15"/><lb ed="R039" n="0492a18"/>他语故。说诸法数一向差别。以其拣邪正。辨圣凡。明 <lb ed="X" n="0237c16"/><lb ed="R039" n="0492b01"/>因果。分欣厌。然其所说法数。唯七十五。但说人空。不 <lb ed="X" n="0237c17"/><lb ed="R039" n="0492b02"/>明法空。纵说法空。少不明显。唯依六识三毒。建立染 <lb ed="X" n="0237c18"/><lb ed="R039" n="0492b03"/>净根本。未尽法源。故多诤论。</p> <lb ed="X" n="0237c19"/><lb ed="R039" n="0492b04"/><p xml:id="pX25p0237c1901">二大乘始教。亦名分教。但明诸法皆空。未尽大乘法 <lb ed="X" n="0237c20"/><lb ed="R039" n="0492b05"/>理。故名为始。但明一切法相。有成<persName>佛</persName>有不成<persName>佛</persName>。故名 <lb ed="X" n="0237c21"/><lb ed="R039" n="0492b06"/>为分。廣谈法相。少及法性。其所云性。亦是相数。说有 <lb ed="X" n="0237c22"/><lb ed="R039" n="0492b07"/>百法。抉择分明。故少诤论。</p> <lb ed="X" n="0237c23"/><lb ed="R039" n="0492b08"/><p xml:id="pX25p0237c2301">三终教。亦名实教。谓明缘起无性。一切皆如。定性二 <lb ed="X" n="0237c24"/><lb ed="R039" n="0492b09"/>乘。无性阐提。悉当成<persName>佛</persName>。方尽大乘至极之说。故名为 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0238a" n="0238a"/> <lb ed="X" n="0238a01"/><lb ed="R039" n="0492b10"/>终。以称实理。故名为实。多谈法性。少及法相。其所云 <lb ed="X" n="0238a02"/><lb ed="R039" n="0492b11"/>相。亦会归性。尽大乘说。故无诤论。</p> <lb ed="X" n="0238a03"/><lb ed="R039" n="0492b12"/><p xml:id="pX25p0238a0301">四一乘顿教。但一念不生。即名为<persName>佛</persName>。不依地位渐次 <lb ed="X" n="0238a04"/><lb ed="R039" n="0492b13"/>而说。如思益经云。得诸法正性者。不从一地至于一 <lb ed="X" n="0238a05"/><lb ed="R039" n="0492b14"/>地。楞伽云。初地即为八。乃至无所有何次等。既不同 <lb ed="X" n="0238a06"/><lb ed="R039" n="0492b15"/>前渐次修行。亦不同後圆融具德。故立名顿。总不说 <lb ed="X" n="0238a07"/><lb ed="R039" n="0492b16"/>法相。唯辨真性。一切所有。唯是妄想。一切法界。唯是 <lb ed="X" n="0238a08"/><lb ed="R039" n="0492b17"/>绝言。五法<note place="inline">名。相。妄想。正智。如如</note>。三自性<note place="inline">缘起。妄想。成</note>皆空。八识二无 <lb ed="X" n="0238a09"/><lb ed="R039" n="0492b18"/>我俱遣。诃教劝離。毁相泯心。生心即妄。不生即<persName>佛</persName>。亦 <lb ed="X" n="0238a10"/><lb ed="R039" n="0493a01"/>无<persName>佛</persName>无不<persName>佛</persName>。无生无不生。如净名默住等。别为一类 <lb ed="X" n="0238a11"/><lb ed="R039" n="0493a02"/>離念機故。亦为对治空有俱存。三种著相人故。</p> <lb ed="X" n="0238a12"/><lb ed="R039" n="0493a03"/><p xml:id="pX25p0238a1201">五圆教。统该前四。圆满具足。一位即一切位。一切位 <lb ed="X" n="0238a13"/><lb ed="R039" n="0493a04"/>即一位。十信满心。即摄五位成<persName>等正觉</persName>。故名为圆。所 <lb ed="X" n="0238a14"/><lb ed="R039" n="0493a05"/>说唯是无尽法界。性海圆融。缘起无碍。相即相入。如 <lb ed="X" n="0238a15"/><lb ed="R039" n="0493a06"/>因陀罗网。褈褈无际。微细相容。主伴无尽。十十法门。 <lb ed="X" n="0238a16"/><lb ed="R039" n="0493a07"/>各摄法界。</p> <lb ed="X" n="0238a17"/><lb ed="R039" n="0493a08"/><p xml:id="pX25p0238a1701">今此经者。正属始教。以般若一往属空宗故。兼属终 <lb ed="X" n="0238a18"/><lb ed="R039" n="0493a09"/>顿。如云是法平等。无有高下。既无有高下。则一切众 <lb ed="X" n="0238a19"/><lb ed="R039" n="0493a10"/>生。悉当成<persName>佛</persName>。即终教義。又云。離一切相即名为<persName>佛</persName>。既 <lb ed="X" n="0238a20"/><lb ed="R039" n="0493a11"/>離相即<persName>佛</persName>。则不依地位渐次而说。即顿教義。若以一 <lb ed="X" n="0238a21"/><lb ed="R039" n="0493a12"/>音说法。随类各解。亦通于圆。如云。当知是经義不可 <lb ed="X" n="0238a22"/><lb ed="R039" n="0493a13"/>思议。果报亦不可思议是也。</p> <lb ed="X" n="0238a23"/><lb ed="R039" n="0493a14"/><p xml:id="pX25p0238a2301">分乘者。谓教義有浅有深。被機有勝有劣。微细分之。 <lb ed="X" n="0238a24"/><lb ed="R039" n="0493a15"/>品类实繁。大略收录。乘行有三。一声闻乘。依四谛法。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0238b" n="0238b"/> <lb ed="X" n="0238b01"/><lb ed="R039" n="0493a16"/>慇勤精进。欲速出三界。自求涅槃。如羊车。二辟支乘。 <lb ed="X" n="0238b02"/><lb ed="R039" n="0493a17"/>依因缘法。慇勤精进。求自然慧。乐独善寂。深知诸法 <lb ed="X" n="0238b03"/><lb ed="R039" n="0493a18"/>因缘。如鹿车。三大乘。对上二小乘为言。亦名菩萨乘。 <lb ed="X" n="0238b04"/><lb ed="R039" n="0493b01"/>依六度法。勤修精进。求一切智等。利益天人。度脱一 <lb ed="X" n="0238b05"/><lb ed="R039" n="0493b02"/>切。如牛车。</p><p xml:id="pX25p0238b0505" cb:place="inline">然有权有实。若住相之行因果历别。则名 <lb ed="X" n="0238b06"/><lb ed="R039" n="0493b03"/>为权。若无住之修。因果赅彻。则名为实。</p><p xml:id="pX25p0238b0616" cb:place="inline">此经属菩萨 <lb ed="X" n="0238b07"/><lb ed="R039" n="0493b04"/>乘。实一分摄。以空生两番请问。俱为发菩提心者起 <lb ed="X" n="0238b08"/><lb ed="R039" n="0493b05"/>见。且经中始终具示降心離相。住心无住義故。</p> <lb ed="X" n="0238b09"/><lb ed="R039" n="0493b06"/><p xml:id="pX25p0238b0901">又三乘之外。前加人天。後足<persName>佛</persName>乘。名为五乘。言人天 <lb ed="X" n="0238b10"/><lb ed="R039" n="0493b07"/>乘者。依戒善禅定之法。求下界五欲。及上界净妙之 <lb ed="X" n="0238b11"/><lb ed="R039" n="0493b08"/>乐。如最小之车<note place="inline">法花经火宅喩云。乃至不与最小一车。犹不虚妄。盖譬人天也</note>。言<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0238b12"/><lb ed="R039" n="0493b09"/>乘者。依万行因华。严一乘道果。如大白牛车。</p><p xml:id="pX25p0238b1218" cb:place="inline">此经属 <lb ed="X" n="0238b13"/><lb ed="R039" n="0493b10"/><persName>佛</persName>乘摄。如文云。菩萨为利益一切众生故。应如是布 <lb ed="X" n="0238b14"/><lb ed="R039" n="0493b11"/>施<note place="inline">檀含万行</note>。又云。此经为发最上乘者说故。若以此摄彼。 <lb ed="X" n="0238b15"/><lb ed="R039" n="0493b12"/>虽人天不遗。以是法平等。无有高下。一切众生。皆当 <lb ed="X" n="0238b16"/><lb ed="R039" n="0493b13"/>成<persName>佛</persName>。馀可准思。教乘摄属竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0238b17"/><lb ed="R039" n="0493b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四因缘所为</cb:mulu><p xml:id="pX25p0238b1701">第四･因缘所为者。谓教深乘廣。足发深省。再辨因缘。 <lb ed="X" n="0238b18"/><lb ed="R039" n="0493b15"/>以资勝解。然因缘有二。一总二别。总谓。<persName>如来</persName>一代圣 <lb ed="X" n="0238b19"/><lb ed="R039" n="0493b16"/>教。无非为一大事因缘。所谓欲令众生。开示悟入<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0238b20"/><lb ed="R039" n="0493b17"/>知见故。别则别就当经。略为十种因缘。</p> <lb ed="X" n="0238b21"/><lb ed="R039" n="0493b18"/><p xml:id="pX25p0238b2101">第一为示降心住心法故。良以觉心妄心势如汉贼。 <lb ed="X" n="0238b22"/><lb ed="R039" n="0494a01"/>妄心不降而觉心难住。觉心不住而妄心难降。是故 <lb ed="X" n="0238b23"/><lb ed="R039" n="0494a02"/>觉心要住。妄心须降。为此双示。一得两成。如<persName>世尊</persName>食 <lb ed="X" n="0238b24"/><lb ed="R039" n="0494a03"/>时入城。乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0238b2401" n="0238b2401"/><anchor xml:id="beg0238b2401" n="0238b2401"/>已<anchor xml:id="end0238b2401"/>还处。正示不住一法。而觉心常住。食讫 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0238c" n="0238c"/> <lb ed="X" n="0238c01"/><lb ed="R039" n="0494a04"/>收缘。洗足敷坐。正示不起一念。而妄心自降。第以如 <lb ed="X" n="0238c02"/><lb ed="R039" n="0494a05"/>来境界。初心莫拟。为此说经。令其言荐。</p><p xml:id="pX25p0238c0216" cb:place="inline">第二为破 <lb ed="X" n="0238c03"/><lb ed="R039" n="0494a06"/>我执法执障故。良以我法二执。凡小病源。凡夫依之 <lb ed="X" n="0238c04"/><lb ed="R039" n="0494a07"/>而起烦恼。小乘因之而成所知。轮转生死。碍正知见。 <lb ed="X" n="0238c05"/><lb ed="R039" n="0494a08"/>如梦如醉。不自觉知。<persName>佛</persName>为破此。因说是经。如云。无我 <lb ed="X" n="0238c06"/><lb ed="R039" n="0494a09"/>相･无人相･无众生相･无寿者相。如是语类。皆为破我 <lb ed="X" n="0238c07"/><lb ed="R039" n="0494a10"/>执也。又云。无法相。亦无非法相。如是语类。皆为破法 <lb ed="X" n="0238c08"/><lb ed="R039" n="0494a11"/>执也。</p><p xml:id="pX25p0238c0803" cb:place="inline">第三为断现行种子疑故。良以一翳在眼。乱 <lb ed="X" n="0238c09"/><lb ed="R039" n="0494a12"/>华起空。片疑介心。万妄驰性。约<anchor xml:id="nkr_note_add_0238c0901" n="0238c0901"/><anchor xml:id="beg0238c0901" n="0238c0901"/>已<anchor xml:id="end0238c0901"/>起当起。而障现未 <lb ed="X" n="0238c10"/><lb ed="R039" n="0494a13"/>之勝解。或疑理疑事。竟成烦恼之根本。无智自解。唯 <lb ed="X" n="0238c11"/><lb ed="R039" n="0494a14"/><persName>佛</persName>能释。故说此经。通为遮断。如经中当機有问。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0238c12"/><lb ed="R039" n="0494a15"/>为答者。皆为断现行之疑。<persName>如来</persName>反征。于意云何等。皆 <lb ed="X" n="0238c13"/><lb ed="R039" n="0494a16"/>为断种子之疑。又在当时。皆为现行。谓<persName>佛</persName>智鉴機。知 <lb ed="X" n="0238c14"/><lb ed="R039" n="0494a17"/>其<anchor xml:id="nkr_note_add_0238c1401" n="0238c1401"/><anchor xml:id="beg0238c1401" n="0238c1401"/>已<anchor xml:id="end0238c1401"/>起故。望後世总名种子。谓假彼空生。利及将来 <lb ed="X" n="0238c15"/><lb ed="R039" n="0494a18"/>故。</p><p xml:id="pX25p0238c1502" cb:place="inline">第四为转重业轻业报故。良以假使百千劫。所 <lb ed="X" n="0238c16"/><lb ed="R039" n="0494b01"/>作业不亡。因缘会遇时。果报还自受。唯有忏悔力。乃 <lb ed="X" n="0238c17"/><lb ed="R039" n="0494b02"/>能得除灭。然忏悔之力。此经最大。故尔宣说。令知受 <lb ed="X" n="0238c18"/><lb ed="R039" n="0494b03"/>持。如经云。若有人受持读诵此经。若为人轻贱。是人 <lb ed="X" n="0238c19"/><lb ed="R039" n="0494b04"/>先世罪业。应堕恶道。以今世人轻贱故。先世罪业。即 <lb ed="X" n="0238c20"/><lb ed="R039" n="0494b05"/>为消灭。当得阿耨菩提。據此则是转当来重报。而以 <lb ed="X" n="0238c21"/><lb ed="R039" n="0494b06"/>现前轻报抵之。至于转轻全消。经虽无文。義则必然。 <lb ed="X" n="0238c22"/><lb ed="R039" n="0494b07"/>以重业既轻受。轻业应不受故。</p><p xml:id="pX25p0238c2213" cb:place="inline">第五为显行解必 <lb ed="X" n="0238c23"/><lb ed="R039" n="0494b08"/>相应故。良以超凡入圣。以信解为入门。从因至果。缘 <lb ed="X" n="0238c24"/><lb ed="R039" n="0494b09"/>修证取实效。是故有解无行。必堕狂慧。有行无解。定 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0239a" n="0239a"/> <lb ed="X" n="0239a01"/><lb ed="R039" n="0494b10"/>落有为。故此经于信解之後。当機褈问住降。盖自觉 <lb ed="X" n="0239a02"/><lb ed="R039" n="0494b11"/>信解虽成。习气难除。对境起念。住降莫致。而<persName>如来</persName>答 <lb ed="X" n="0239a03"/><lb ed="R039" n="0494b12"/>降心仍约度生无度等。答住心仍约不住施福等言 <lb ed="X" n="0239a04"/><lb ed="R039" n="0494b13"/>者。乃欲其渐次修习。务令行与解相应耳。</p><p xml:id="pX25p0239a0417" cb:place="inline">第六为 <lb ed="X" n="0239a05"/><lb ed="R039" n="0494b14"/>显空有无碍義故。良以真空不空。妙有不有。由不达 <lb ed="X" n="0239a06"/><lb ed="R039" n="0494b15"/>真空義故。二乘逃形于界外。由不达妙有義故。凡外 <lb ed="X" n="0239a07"/><lb ed="R039" n="0494b16"/>沉迹于域中。各住一边。俱违中道。为此说经。显无碍 <lb ed="X" n="0239a08"/><lb ed="R039" n="0494b17"/>義。如经云。<persName>如来</persName>所得菩提。于是中无实无虚。乃至云。 <lb ed="X" n="0239a09"/><lb ed="R039" n="0494b18"/>所言一切法者<note place="inline">总赅空有</note>。即非一切法<note place="inline">谓说空不空。说有不有故</note>。是名 <lb ed="X" n="0239a10"/><lb ed="R039" n="0495a01"/>一切法<note place="inline">谓说空不空为真空。说有不有为妙有。故无妨假立名字。说为一切法</note>。如是语 <lb ed="X" n="0239a11"/><lb ed="R039" n="0495a02"/>类。皆为显空有无碍義也。</p><p xml:id="pX25p0239a1111" cb:place="inline">第七为救知见立知弊 <lb ed="X" n="0239a12"/><lb ed="R039" n="0495a03"/>故。楞严云。知见立知。成无明本。知见无见。斯即涅槃。 <lb ed="X" n="0239a13"/><lb ed="R039" n="0495a04"/>无漏真净。是知金屑虽贵。落眼成尘。因明立所。万法 <lb ed="X" n="0239a14"/><lb ed="R039" n="0495a05"/>从生。依妄生妄。积迷成迷。不唯无功。反成大过。为救 <lb ed="X" n="0239a15"/><lb ed="R039" n="0495a06"/>此弊。因说是经。如经云。<persName>如来</persName>有肉眼不等。乃至云。过 <lb ed="X" n="0239a16"/><lb ed="R039" n="0495a07"/>去心不可得。现在心不可得。未来心不可得。是<persName>佛</persName>知 <lb ed="X" n="0239a17"/><lb ed="R039" n="0495a08"/><persName>佛</persName>见。尙不应立。况夫未到<persName>佛</persName>地。日灯隙明者哉。</p><p xml:id="pX25p0239a1719" cb:place="inline">第 <lb ed="X" n="0239a18"/><lb ed="R039" n="0495a09"/>八为遣即相離相见故。言即相观<persName>佛</persName>。固为常见。離相 <lb ed="X" n="0239a19"/><lb ed="R039" n="0495a10"/>观<persName>佛</persName>。尤堕断灭。均为不见<persName>佛</persName>性。终成凡外种族。今说 <lb ed="X" n="0239a20"/><lb ed="R039" n="0495a11"/>此经。为令双遣。如经云。若以三十二相观<persName>如来</persName>者。转 <lb ed="X" n="0239a21"/><lb ed="R039" n="0495a12"/>轮圣王。即是<persName>如来</persName>等。遣即相见也。又云。须菩提。莫作 <lb ed="X" n="0239a22"/><lb ed="R039" n="0495a13"/>是念。<persName>如来</persName>不以具足相故。得阿耨菩提等。遣離相见 <lb ed="X" n="0239a23"/><lb ed="R039" n="0495a14"/>也。</p><p xml:id="pX25p0239a2302" cb:place="inline">第九为破依正二报相故。夫受报以根身为正。 <lb ed="X" n="0239a24"/><lb ed="R039" n="0495a15"/>器界为依。根身乃四大假和。器界以众微积聚。总属 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0239b" n="0239b"/> <lb ed="X" n="0239b01"/><lb ed="R039" n="0495a16"/>缘生。皆为幻妄。众生不知。认为实有。执我执法而轮 <lb ed="X" n="0239b02"/><lb ed="R039" n="0495a17"/>转于中。保之守之而莫由出離。为破此相。因说是经。 <lb ed="X" n="0239b03"/><lb ed="R039" n="0495a18"/>如经云。若有人言。<persName>如来</persName>若来若去。若坐若卧。是人不 <lb ed="X" n="0239b04"/><lb ed="R039" n="0495b01"/>解我所说義等。是知<persName>如来</persName>应身。尙自无实。况夫众生 <lb ed="X" n="0239b05"/><lb ed="R039" n="0495b02"/>色身。岂当有據。又云。善男子善女人。以三千大千世 <lb ed="X" n="0239b06"/><lb ed="R039" n="0495b03"/>界。碎为微尘。乃至云。一合相者。即是不可说等。此则 <lb ed="X" n="0239b07"/><lb ed="R039" n="0495b04"/>世界总相。尙非实有。况夫随业所感别相。势若灯轮。 <lb ed="X" n="0239b08"/><lb ed="R039" n="0495b05"/>寧可坚执。</p><p xml:id="pX25p0239b0805" cb:place="inline">第十总示我法二空观故。言总示者。以 <lb ed="X" n="0239b09"/><lb ed="R039" n="0495b06"/>前之九种。辗转生起。以此经两番请问。皆为降心住 <lb ed="X" n="0239b10"/><lb ed="R039" n="0495b07"/>心。故有第一。住降之要。首在破执。故有第二。执欲破 <lb ed="X" n="0239b11"/><lb ed="R039" n="0495b08"/>而疑惑潜生。故有第三。信未立而业报猝至。故有第 <lb ed="X" n="0239b12"/><lb ed="R039" n="0495b09"/>四。业报既转。正解斯成。行与解违。终难契入。故有第 <lb ed="X" n="0239b13"/><lb ed="R039" n="0495b10"/>五。欲契真空。不外妙有。故有第六。空有无碍。任运修 <lb ed="X" n="0239b14"/><lb ed="R039" n="0495b11"/>行。历位渐证。中途多滞。故有第七。不滞中途。攀仰妙 <lb ed="X" n="0239b15"/><lb ed="R039" n="0495b12"/>果。即相離相。均非实证。故有第八。纵获实证。证亦不 <lb ed="X" n="0239b16"/><lb ed="R039" n="0495b13"/>住。现身而不住身相。令众生知根身唯妄。摄界而不 <lb ed="X" n="0239b17"/><lb ed="R039" n="0495b14"/>住界相。令众生悟器界非真。故有第九。如是九种别 <lb ed="X" n="0239b18"/><lb ed="R039" n="0495b15"/>義。递互相资。门门可入。皆为方便。设于是中。惧不速 <lb ed="X" n="0239b19"/><lb ed="R039" n="0495b16"/>成者。总以二空观门济之。无弗克理。</p><p xml:id="pX25p0239b1915" cb:place="inline">如经云。<persName>佛</persName>说我 <lb ed="X" n="0239b20"/><lb ed="R039" n="0495b17"/>见人见众生见寿者见。即非我见人见众生见寿者 <lb ed="X" n="0239b21"/><lb ed="R039" n="0495b18"/>见。是名我见人见众生见寿者见。此示我空境也。</p><p xml:id="pX25p0239b2120" cb:place="inline">又 <lb ed="X" n="0239b22"/><lb ed="R039" n="0496a01"/>云。于一切法。应如是知。如是见。如是信解。不生法相。 <lb ed="X" n="0239b23"/><lb ed="R039" n="0496a02"/>须菩提。所言法相者。即非法相。是名法相。此示法空 <lb ed="X" n="0239b24"/><lb ed="R039" n="0496a03"/>境也。</p><p xml:id="pX25p0239b2403" cb:place="inline">又云。云何为人演说。不取于相。如如不动。此示 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0239c" n="0239c"/> <lb ed="X" n="0239c01"/><lb ed="R039" n="0496a04"/>能观智也。</p><p xml:id="pX25p0239c0105" cb:place="inline">又云。一切有为法。如梦幻泡影。如露亦如 <lb ed="X" n="0239c02"/><lb ed="R039" n="0496a05"/>电。应作如是观。此示以智对境。理易显而观易成也。 <lb ed="X" n="0239c03"/><lb ed="R039" n="0496a06"/>此经正属空宗。且约二空言之。密示俱空。非显了说。 <lb ed="X" n="0239c04"/><lb ed="R039" n="0496a07"/>如我法纔言即非。又云。是名。以即非即是二空。是名 <lb ed="X" n="0239c05"/><lb ed="R039" n="0496a08"/>则空亦不立非俱空乎。灌顶直解云。始教中空宗。亦 <lb ed="X" n="0239c06"/><lb ed="R039" n="0496a09"/>是密说顿门。此之谓也。如是十种因缘。前九为别。随 <lb ed="X" n="0239c07"/><lb ed="R039" n="0496a10"/>機各入故。後一为总。总能成彼故。总别合论。又统为 <lb ed="X" n="0239c08"/><lb ed="R039" n="0496a11"/>一大事因缘。细寻于此。不待披文而勝解成矣。因缘 <lb ed="X" n="0239c09"/><lb ed="R039" n="0496a12"/>所为竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0239c10"/><lb ed="R039" n="0496a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五受持感通</cb:mulu><p xml:id="pX25p0239c1001">第五･受持感通者。因缘既深。教起亦大。未知受持读 <lb ed="X" n="0239c11"/><lb ed="R039" n="0496a14"/>诵。有何感通。故授此门。以为有志修行者劝。然感应 <lb ed="X" n="0239c12"/><lb ed="R039" n="0496a15"/>灵迹。莫可殚述。今依灌<anchor xml:id="nkr_note_add_0239c1201" n="0239c1201"/><anchor xml:id="beg0239c1201" n="0239c1201"/>顶<anchor xml:id="end0239c1201"/>直解。择其驯雅者录之。直 <lb ed="X" n="0239c13"/><lb ed="R039" n="0496a16"/>解云。受持者。僧如法藏。闻仙乐而往乐<g ref="#CB15131">邦</g>。尼如净真。 <lb ed="X" n="0239c14"/><lb ed="R039" n="0496a17"/>睹宝莲而生上品。</p><p xml:id="pX25p0239c1408" cb:place="inline"><note place="inline">法藏。隋时僧。居郦州宝室寺。写金刚经百卷。寿至九十九岁。临终陞 <lb ed="X" n="0239c15"/><lb ed="R039" n="0496a18"/>座。说偈别众。空中弥陀<persName>佛</persName>现。仙乐幢幡。引往西方</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c1520" cb:place="inline"><note place="inline">〇净真。唐时尼。居长安积善寺。诵金刚经十万遍。语弟子曰。 <lb ed="X" n="0239c16"/><lb ed="R039" n="0496b01"/>是五月内。十度见<persName>佛</persName>。两度见宝莲花。吾<anchor xml:id="nkr_note_add_0239c1601" n="0239c1601"/><anchor xml:id="beg0239c1601" n="0239c1601"/>已<anchor xml:id="end0239c1601"/>生上品矣。遂逝</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c1623" cb:place="inline">男如孙老翁。坐石不饥。 <lb ed="X" n="0239c17"/><lb ed="R039" n="0496b02"/>女如吴道媪。龛身长发。</p><p xml:id="pX25p0239c1710" cb:place="inline"><note place="inline">唐政和中。真州石匠孙翁日持此经三卷。後同二十馀人。 <lb ed="X" n="0239c18"/><lb ed="R039" n="0496b03"/>入山凿石。山忽崩。尽丧其中。经二十年。郞凿到此。见翁端坐石窟。语曰。始因食一酥餠。至今不饥不渴。还家取 <lb ed="X" n="0239c19"/><lb ed="R039" n="0496b04"/>经视之。上有一孔。恰如餠状</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c1912" cb:place="inline"><note place="inline">〇现果录云。媪吴氏。济寧人。随夫唐某至松江。年四十三。长斋持经六载。四十九 <lb ed="X" n="0239c20"/><lb ed="R039" n="0496b05"/>时。忽告人曰。吾将逝矣。经云。金刚不壞身。可留身三年。验之。乃说偈曰。风捲雲雾散。明月碧团圆。了然无罣碍。 <lb ed="X" n="0239c21"/><lb ed="R039" n="0496b06"/>池内现金莲。没後龛身。三年启视。果不壞。顶发长一寸。提督梁公。遂为漆身。建庵供奉。额曰坐化</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c2138" cb:place="inline">恶如 <lb ed="X" n="0239c22"/><lb ed="R039" n="0496b07"/>任氏脱剑树之苦。赵妻解蟹山之冤。</p><p xml:id="pX25p0239c2215" cb:place="inline"><note place="inline">唐龙朔中。任五娘暴死月馀。托 <lb ed="X" n="0239c23"/><lb ed="R039" n="0496b08"/>梦弟妹曰。我好食肉。杀害禽畜。活鱼作鲙。今受刀山剑树地狱之苦。可将我遗下户资。求<name role="" type="person">净土寺</name>宝献大师。写 <lb ed="X" n="0239c24"/><lb ed="R039" n="0496b09"/>金刚经七卷。即脱身上七刀之苦。弟妹依嘱。圆时。复梦来谢</note>。</p><p xml:id="pX25p0239c2424" cb:place="inline"><note place="inline">〇赵妻者。泗州赵璧妻李氏也。氏亡。璧及第归。梦 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0240a" n="0240a"/> <lb ed="X" n="0240a01"/><lb ed="R039" n="0496b10"/>氏来语曰。奴在生。每于蟹出之时。买作醉蟹。恣意食啖。今堕蟹山地狱。群蟹钳咬。昼夜难当。乞将房奁变卖。为 <lb ed="X" n="0240a02"/><lb ed="R039" n="0496b11"/>奴写经流通。乃可救拔。璧如其言。完夕。梦妻谢曰。承斯脱苦生天矣</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a0227" cb:place="inline">畜如螺蛳送经。蟒 <lb ed="X" n="0240a03"/><lb ed="R039" n="0496b12"/>蛇听法。</p><p xml:id="pX25p0240a0304" cb:place="inline"><note place="inline">唐王待制。船至汉江。风浪击作。遂将平昔所持经本投中。遂得风息浪静。後至镇江。见舟尾百 <lb ed="X" n="0240a04"/><lb ed="R039" n="0496b13"/>步许。有物似球状。使渔者取之。乃无数螺蛳。团成一球。剖之。外湿内乾。视中即向所投经也</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a0436" cb:place="inline"><note place="inline">〇唐武德间。陈昭 <lb ed="X" n="0240a05"/><lb ed="R039" n="0496b14"/>江陵人。长斋诵经。时有大蟒来听。经毕即退。邻人力昌。疑而杀之。暴卒。托梦于妻曰。蟒愿听经百卷。可以陞腾。 <lb ed="X" n="0240a06"/><lb ed="R039" n="0496b15"/>只少七卷。被杀不甘。恳为写经七卷。诚<g ref="#CB04114">讽</g>七遍。彼得生天。乃放捨此事矣。妻如其言。子遂出家。名为僧护。大兴 <lb ed="X" n="0240a07"/><lb ed="R039" n="0496b16"/><persName>佛</persName>法</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a0703" cb:place="inline">又若自持则箭不能伤。教诵则鬼不能缚。</p><p xml:id="pX25p0240a0719" cb:place="inline"><note place="inline">唐富阳徐<g ref="#CB00215">玘</g>。为 <lb ed="X" n="0240a08"/><lb ed="R039" n="0496b17"/>府吏。一夜贼劫其家。捆<g ref="#CB00215">玘</g>在箭垛上。射之不著。问有何術。<g ref="#CB00215">玘</g>曰。每日五更。持金刚经三卷。方入公门。曾无间断。 <lb ed="X" n="0240a09"/><lb ed="R039" n="0496b18"/>别无他術。贼闻释放。幷迴心出家</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a0914" cb:place="inline"><note place="inline">〇唐王陀。染瘴疾。发心每日念金刚经五卷。一日。见二鬼曰。王令追汝。且止 <lb ed="X" n="0240a10"/><lb ed="R039" n="0497a01"/>念经。陀闻之。念经益<g ref="#CB05418">虔</g>。鬼莫近。少顷又见一鬼报曰。念经善人。王令权放。自是昼夜受持。寿延九旬</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a1039" cb:place="inline">施捨 <lb ed="X" n="0240a11"/><lb ed="R039" n="0497a02"/>则起死回生。随喜则脱畜还人。</p><p xml:id="pX25p0240a1113" cb:place="inline"><note place="inline">宋绍兴间。宋承信。秀州华亭县人。患翻胃 <lb ed="X" n="0240a12"/><lb ed="R039" n="0497a03"/>病。百药无效。一夜梦梵僧谓曰。汝施金刚经千卷。病苦可除。信寤。即捐资行施。其病渐瘥</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a1235" cb:place="inline"><note place="inline">〇宋苏州朱进士。遊 <lb ed="X" n="0240a13"/><lb ed="R039" n="0497a04"/>虎丘寺。値<persName>佛</persName>印禅师讲一切有为法四句偈。闻之甚喜。次午睡去。梦二吏引五人同行。朱亦随後。到一家厨房。 <lb ed="X" n="0240a14"/><lb ed="R039" n="0497a05"/>桶内有汤。五人俱饮。朱思经偈。渴亦欲饮。吏诃曰。听<persName>佛</persName>法人。不可饮此。乃惊觉。访之彼家。厨养六犬。内一死者。 <lb ed="X" n="0240a15"/><lb ed="R039" n="0497a06"/>朱遂弃业持经。寿八十九。八月十五日立化。临终偈曰。八十九年朱翁。两手劈破虚空。脚下踏着白雲。立化菩 <lb ed="X" n="0240a16"/><lb ed="R039" n="0497a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0240a1601" n="0240a1601"/><anchor xml:id="beg0240a1601" n="0240a1601"/>提树<anchor xml:id="end0240a1601"/>东</note>。</p><p xml:id="pX25p0240a1604" cb:place="inline">如斯感应。备在本传。普劝来学。幸勿自轻。况此 <lb ed="X" n="0240a17"/><lb ed="R039" n="0497a08"/>经犹如<persName>佛</persName>母。譬同金刚。信愿熏修。定成智种。受持感 <lb ed="X" n="0240a18"/><lb ed="R039" n="0497a09"/>通竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0240a19"/> <lb ed="X" n="0240a20"/> <lb ed="X" n="0240a21"/> <lb ed="X" n="0240a22"/> <lb ed="X" n="0240a23"/> <lb ed="X" n="0240a24"/><cb:div type="other"> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0240b" n="0240b"/> <lb ed="X" n="0240b01"/><cb:docNumber>No. 487</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0240b02"/><lb ed="R039" n="0497b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚新眼疏经偈合释卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0240b03"/><lb ed="R039" n="0497b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六释题解文</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0240b0301">六･释题解文。二。一总释名题。二别解文義。初二。一 <lb ed="X" n="0240b04"/><lb ed="R039" n="0497b04"/>经题。二译人。</p><p xml:id="pX25p0240b0406" cb:place="inline">初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0240b05"/><lb ed="R039" n="0497b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一总释名题</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0240b0501">金刚般若波罗蜜经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0240b06"/><lb ed="R039" n="0497b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0240b0601">释此经题。略作三法。一能所作对。二分别義相。三 <lb ed="X" n="0240b07"/><lb ed="R039" n="0497b07"/>为存古式。能所作对者。通题八字。能所具有四对。 <lb ed="X" n="0240b08"/><lb ed="R039" n="0497b08"/>一能诠所诠对。二能到所到对。三能拣所拣对。四 <lb ed="X" n="0240b09"/><lb ed="R039" n="0497b09"/>能喩所喩对。能诠所诠对者。谓理不自明。必得義 <lb ed="X" n="0240b10"/><lb ed="R039" n="0497b10"/>以析之。義不自显。必得经以诠之。是则经为能诠。 <lb ed="X" n="0240b11"/><lb ed="R039" n="0497b11"/>上七字为所诠。能到所到对者。以梵言波罗蜜。此 <lb ed="X" n="0240b12"/><lb ed="R039" n="0497b12"/>云彼岸到。译随梵言。为语仍倒。若依此方顺義迴 <lb ed="X" n="0240b13"/><lb ed="R039" n="0497b13"/>文。合云到彼岸。是知般若为能到。涅槃彼岸为所 <lb ed="X" n="0240b14"/><lb ed="R039" n="0497b14"/>到也。能拣所拣对中。复具两褈。一拣诸经。二拣当 <lb ed="X" n="0240b15"/><lb ed="R039" n="0497b15"/>会。拣诸经者。以<persName>佛</persName>说修多罗藏。通名为经。若不拣 <lb ed="X" n="0240b16"/><lb ed="R039" n="0497b16"/>别。恐滥前後所说。故以般若拣之。见者即知非馀 <lb ed="X" n="0240b17"/><lb ed="R039" n="0497b17"/>经故。则般若为能。馀经皆所。拣当会者。般若一会 <lb ed="X" n="0240b18"/><lb ed="R039" n="0497b18"/>所说。经分八部。皆带般若之名。若不拣别。恐滥馀 <lb ed="X" n="0240b19"/><lb ed="R039" n="0498a01"/>部。故加金刚二字拣之。见者即知非道行･光赞等 <lb ed="X" n="0240b20"/><lb ed="R039" n="0498a02"/>故。则金刚二字为能。馀部皆所。能喩所喩对者。以 <lb ed="X" n="0240b21"/><lb ed="R039" n="0498a03"/>般若理微。劣機难入。取像金刚。庶有发明。故法花 <lb ed="X" n="0240b22"/><lb ed="R039" n="0498a04"/>云。诸有智者。要以譬喩而得开悟。是知金刚为能 <lb ed="X" n="0240b23"/><lb ed="R039" n="0498a05"/>喩。般若为所喩。分别義相者。先释所诠。次释能诠。 <lb ed="X" n="0240b24"/><lb ed="R039" n="0498a06"/>释所诠中。首言金刚者。梵言<g ref="#CB02494">跋</g>折罗。亦云嚩左罗。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0240c" n="0240c"/> <lb ed="X" n="0240c01"/><lb ed="R039" n="0498a07"/>天帝所有。力士所执。金中最刚。故以金刚名之。其 <lb ed="X" n="0240c02"/><lb ed="R039" n="0498a08"/>体最坚。一切无能壞。其用最利。能壞于一切。如涅 <lb ed="X" n="0240c03"/><lb ed="R039" n="0498a09"/>槃云。譬如金刚。无能壞者。而能碎壞一切诸物。无 <lb ed="X" n="0240c04"/><lb ed="R039" n="0498a10"/>著云。金刚难壞。金刚能断。又<name role="" type="person">晋武帝</name>起居註云。武 <lb ed="X" n="0240c05"/><lb ed="R039" n="0498a11"/>帝十三年。炖煌有人。献金刚宝。生于金中。色如紫 <lb ed="X" n="0240c06"/><lb ed="R039" n="0498a12"/>石瑛。状如荞麦。百炼不消。可以切玉如泥。是知坚 <lb ed="X" n="0240c07"/><lb ed="R039" n="0498a13"/>利之极也。用此为喩。喩下般若。不知般若者。可以 <lb ed="X" n="0240c08"/><lb ed="R039" n="0498a14"/>准思。</p><p xml:id="pX25p0240c0803" cb:place="inline">般若。正翻为慧。智度论云。因位名般若。果位 <lb ed="X" n="0240c09"/><lb ed="R039" n="0498a15"/>名智。是则慧为智之因。智为慧之果。纂要疏云。若 <lb ed="X" n="0240c10"/><lb ed="R039" n="0498a16"/>依大品经。若字通智慧二義。故智与慧。名義少殊。 <lb ed="X" n="0240c11"/><lb ed="R039" n="0498a17"/>体性无别。刊定记释云。此明字界字缘。若字是字 <lb ed="X" n="0240c12"/><lb ed="R039" n="0498a18"/>界。般那都为缘。若以般为缘。助于若字。则名为慧。 <lb ed="X" n="0240c13"/><lb ed="R039" n="0498b01"/>若以那为缘。助于若字。则名为智。常途亦有不分。 <lb ed="X" n="0240c14"/><lb ed="R039" n="0498b02"/>以智即是慧。慧即是智。故般若二字。一往翻为智 <lb ed="X" n="0240c15"/><lb ed="R039" n="0498b03"/>慧。如法花云。我所得智慧。微妙最第一。是果中亦 <lb ed="X" n="0240c16"/><lb ed="R039" n="0498b04"/>名为慧。又云。色力及智慧。斯等皆减少。是因中亦 <lb ed="X" n="0240c17"/><lb ed="R039" n="0498b05"/>名为智。既有教可凭。今亦不分。然译主不翻。仍存 <lb ed="X" n="0240c18"/><lb ed="R039" n="0498b06"/>梵言者。以尊重故。</p><p xml:id="pX25p0240c1808" cb:place="inline">金刚鎞云。般若者。众生之心。有 <lb ed="X" n="0240c19"/><lb ed="R039" n="0498b07"/>实相观照之殊。实相者。心本无相。以远離虚妄。真 <lb ed="X" n="0240c20"/><lb ed="R039" n="0498b08"/>实有体。不可破壞。无相之相。强名实相。此亦即是 <lb ed="X" n="0240c21"/><lb ed="R039" n="0498b09"/>心体。可同金刚之坚。观照者。心本非照。以远離分 <lb ed="X" n="0240c22"/><lb ed="R039" n="0498b10"/>别。真明皎然。有执皆破。无照之照。强名观照。此亦 <lb ed="X" n="0240c23"/><lb ed="R039" n="0498b11"/>即是心用。可同金刚之利。法喩合明。故云金刚般 <lb ed="X" n="0240c24"/><lb ed="R039" n="0498b12"/>若。以斯命名。盖欲众生。即金刚之坚利。识般若之 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0241a" n="0241a"/> <lb ed="X" n="0241a01"/><lb ed="R039" n="0498b13"/>体用。因中破执。依实相而起观照。果中证理。依观 <lb ed="X" n="0241a02"/><lb ed="R039" n="0498b14"/>照而契实相。如珠发光。光照珠体。故知下之涅槃 <lb ed="X" n="0241a03"/><lb ed="R039" n="0498b15"/>彼岸。即是究竟实相。曾无一法从外来者。楞严云。 <lb ed="X" n="0241a04"/><lb ed="R039" n="0498b16"/>圆满菩提。归无所得。于此可见。波罗蜜。译梵为华。 <lb ed="X" n="0241a05"/><lb ed="R039" n="0498b17"/>迴倒为正。<anchor xml:id="nkr_note_add_0241a0501" n="0241a0501"/><anchor xml:id="beg0241a0501" n="0241a0501"/>已<anchor xml:id="end0241a0501"/>于能所作对中明。今约此方正语释 <lb ed="X" n="0241a06"/><lb ed="R039" n="0498b18"/>之。</p><p xml:id="pX25p0241a0602" cb:place="inline">刊定记云。彼岸即是涅槃。为对生死之此。故号 <lb ed="X" n="0241a07"/><lb ed="R039" n="0499a01"/>涅槃为彼。</p><p xml:id="pX25p0241a0705" cb:place="inline">到之一字。義兼事･理。若于因中。信知本 <lb ed="X" n="0241a08"/><lb ed="R039" n="0499a02"/>有实相般若。依之而起观照般若。观照功极。当下 <lb ed="X" n="0241a09"/><lb ed="R039" n="0499a03"/>执空。顿悟实相般若。即是到于彼岸。此理到也。若 <lb ed="X" n="0241a10"/><lb ed="R039" n="0499a04"/>于既悟。之後自觉习气难除。虽曰执空。任运还起。 <lb ed="X" n="0241a11"/><lb ed="R039" n="0499a05"/>对境逢缘。力不自由。由是重起观照。抵对妄习。加 <lb ed="X" n="0241a12"/><lb ed="R039" n="0499a06"/>以六度万行。渐次磨砺。果到妄尽理圆。始称究竟 <lb ed="X" n="0241a13"/><lb ed="R039" n="0499a07"/>彼岸。此事到也。</p><p xml:id="pX25p0241a1307" cb:place="inline">学般若者。切忌以悟为证。自滞中 <lb ed="X" n="0241a14"/><lb ed="R039" n="0499a08"/>途。纂要云。離生死此岸。度烦恼中流。到涅槃彼岸。 <lb ed="X" n="0241a15"/><lb ed="R039" n="0499a09"/>今疏云。执空妄尽。即是度烦恼耳。又永康云。西域 <lb ed="X" n="0241a16"/><lb ed="R039" n="0499a10"/>风俗。所作究竟。皆云到彼岸。據此则是称赞般若。 <lb ed="X" n="0241a17"/><lb ed="R039" n="0499a11"/>以此经所诠般若。于诸般若中。为最勝故。释能诠 <lb ed="X" n="0241a18"/><lb ed="R039" n="0499a12"/>者。即是经字。梵语修多罗。或云修妒路。或云苏怛 <lb ed="X" n="0241a19"/><lb ed="R039" n="0499a13"/>览。约義翻为契经。吃谓契理契機。以能上符<persName>佛</persName>理。 <lb ed="X" n="0241a20"/><lb ed="R039" n="0499a14"/>下协人心故。经谓贯穿摄持。以能贯穿所应说義。 <lb ed="X" n="0241a21"/><lb ed="R039" n="0499a15"/>摄持所应度生故。若按西域修多罗。一名而召四 <lb ed="X" n="0241a22"/><lb ed="R039" n="0499a16"/>实。谓圣教･席经･井索･线也。古德见此方圣教称经。 <lb ed="X" n="0241a23"/><lb ed="R039" n="0499a17"/>遂半取席经。为顺两方圣教之義。又恐滥于儒道 <lb ed="X" n="0241a24"/><lb ed="R039" n="0499a18"/>之经。故上以契字拣之。若通作梵言说者。应云欲 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0241b" n="0241b"/> <lb ed="X" n="0241b01"/><lb ed="R039" n="0499b01"/>底修多罗。以欲底翻为契故。不翻井索及线者。有 <lb ed="X" n="0241b02"/><lb ed="R039" n="0499b02"/>二意。一别指彼物故。二此方不贵故。或言经者常 <lb ed="X" n="0241b03"/><lb ed="R039" n="0499b03"/>義。谓过去诸<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0241b0301" n="0241b0301"/><anchor xml:id="beg0241b0301" n="0241b0301"/>已<anchor xml:id="end0241b0301"/>说。现在诸<persName>佛</persName>今说。未来诸<persName>佛</persName>当 <lb ed="X" n="0241b04"/><lb ed="R039" n="0499b04"/>说。三世无能易故。或言经者法義。谓菩萨依之成 <lb ed="X" n="0241b05"/><lb ed="R039" n="0499b05"/><persName>佛</persName>。二乘依之迴心。众生依之发意。一切皆应遵故。 <lb ed="X" n="0241b06"/><lb ed="R039" n="0499b06"/>此经是<persName>佛</persName>所说。非馀四人。合上所诠。理应信受。为 <lb ed="X" n="0241b07"/><lb ed="R039" n="0499b07"/>存古式者。复有四義。一辨虚实。二判離合。三成比 <lb ed="X" n="0241b08"/><lb ed="R039" n="0499b08"/>量。四明题法。</p><p xml:id="pX25p0241b0806" cb:place="inline">辨虚实者。但言金刚。不知所喩何法。 <lb ed="X" n="0241b09"/><lb ed="R039" n="0499b09"/>但言经字。不知所诠何義。二皆为虚。般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0241b10"/><lb ed="R039" n="0499b10"/>为实。</p><p xml:id="pX25p0241b1003" cb:place="inline">判離合者。经是能诠属体。般若能生信･发解･ <lb ed="X" n="0241b11"/><lb ed="R039" n="0499b11"/>起行･证果属用。经上加即字。持业释也。又金刚般 <lb ed="X" n="0241b12"/><lb ed="R039" n="0499b12"/>若等。是所诠实法得勝之義。经之一字。是能诠虚 <lb ed="X" n="0241b13"/><lb ed="R039" n="0499b13"/>文得劣之義。密下加之字。依主释也。又经非般若。 <lb ed="X" n="0241b14"/><lb ed="R039" n="0499b14"/>以能诠般若。名般若经有财释也。又般若乃大部 <lb ed="X" n="0241b15"/><lb ed="R039" n="0499b15"/>之名。此既别行。仍称般若者。以相近故。邻近释也。 <lb ed="X" n="0241b16"/><lb ed="R039" n="0499b16"/>若谓般若有二。二即般若。亦通带数。若谓金刚是 <lb ed="X" n="0241b17"/><lb ed="R039" n="0499b17"/>喩。般若是法。擧法及喩。比类发明。亦通相违。</p><p xml:id="pX25p0241b1718" cb:place="inline">成比 <lb ed="X" n="0241b18"/><lb ed="R039" n="0499b18"/>量者。般若是有法。无能破者。能破一切宗。因云体 <lb ed="X" n="0241b19"/><lb ed="R039" n="0500a01"/>最坚。用最利故。同喩如金刚。异喩如馀金。</p><p xml:id="pX25p0241b1917" cb:place="inline">明题法 <lb ed="X" n="0241b20"/><lb ed="R039" n="0500a02"/>者。立题之法。通有七种。谓人法喩三。单复具足。今 <lb ed="X" n="0241b21"/><lb ed="R039" n="0500a03"/>是法喩为题。经题竟。</p><p xml:id="pX25p0241b2109" cb:place="inline">二译人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0241b22"/><lb ed="R039" n="0500a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0241b2201">姚秦三藏法师鸠摩罗什译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0241b23"/><lb ed="R039" n="0500a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0241b2301">姚秦者。译经朝代。若论正统。当言东晋。以译经在 <lb ed="X" n="0241b24"/><lb ed="R039" n="0500a06"/>秦。故以秦朝纪之。拣异前秦符氏。故曰姚秦。乃後 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0241c" n="0241c"/> <lb ed="X" n="0241c01"/><lb ed="R039" n="0500a07"/>秦姚兴在位时也。三藏法师者。译主德号。三藏者。 <lb ed="X" n="0241c02"/><lb ed="R039" n="0500a08"/>经律论也。法师二字。義兼两利。若以三藏圣法。为 <lb ed="X" n="0241c03"/><lb ed="R039" n="0500a09"/>自宗师。则是自利。若以三藏圣法。师笵人天。则是 <lb ed="X" n="0241c04"/><lb ed="R039" n="0500a10"/>利他。译主兼二。故总以三藏法师称之。鸠摩罗什 <lb ed="X" n="0241c05"/><lb ed="R039" n="0500a11"/>者。译主发讳。华梵行实。详见第一门中。译者易也。 <lb ed="X" n="0241c06"/><lb ed="R039" n="0500a12"/>易梵语成华言也。总释名题竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0241c07"/><lb ed="R039" n="0500a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二别解文義</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0241c0701">二别解文義三。一序分。二正宗分。三流通分。</p><p xml:id="pX25p0241c0718" cb:place="inline">此 <lb ed="X" n="0241c08"/><lb ed="R039" n="0500a14"/>是道安法师所判。凡属<persName>佛</persName>经。无论豐约。皆準此科。 <lb ed="X" n="0241c09"/><lb ed="R039" n="0500a15"/>以其冥符西域。理应今古通遵。初二。一证信序。二 <lb ed="X" n="0241c10"/><lb ed="R039" n="0500a16"/>发起序。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0241c11"/><lb ed="R039" n="0500a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">一序分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0241c1101">初证信者。谓说听时处。主伴分明。证是<persName>佛</persName>说。令人 <lb ed="X" n="0241c12"/><lb ed="R039" n="0500a18"/>生信故。亦名通序。诸经通有故。亦名经後序。<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0241c13"/><lb ed="R039" n="0500b01"/>经时。未有此序。既说之後。结集建立故。</p><p xml:id="pX25p0241c1316" cb:place="inline">建立此序。 <lb ed="X" n="0241c14"/><lb ed="R039" n="0500b02"/>有因有意。建立因者。谓<persName>佛</persName>于将涅槃时。阿难愁恼。 <lb ed="X" n="0241c15"/><lb ed="R039" n="0500b03"/>阿泥楼豆谓言。汝是持<persName>佛</persName>法人。且须裁抑。当诣<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0241c16"/><lb ed="R039" n="0500b04"/>所。咨问後事。阿难言。云何後事。阿泥楼豆告曰。汝 <lb ed="X" n="0241c17"/><lb ed="R039" n="0500b05"/>问<persName>佛</persName>在世时。以<persName>佛</persName>为师。<persName>佛</persName>灭度後。以谁为师。<persName>佛</persName>在 <lb ed="X" n="0241c18"/><lb ed="R039" n="0500b06"/>世时。依<persName>佛</persName>而住。<persName>佛</persName>灭度後。依谁而住。<persName>佛</persName>在世时。恶 <lb ed="X" n="0241c19"/><lb ed="R039" n="0500b07"/>性比丘。<persName>佛</persName>自调伏。<persName>佛</persName>灭度後。如何调伏。<persName>佛</persName>在世时。 <lb ed="X" n="0241c20"/><lb ed="R039" n="0500b08"/>说法度生。<persName>佛</persName>灭度後。结集法藏。一切经首。当置何 <lb ed="X" n="0241c21"/><lb ed="R039" n="0500b09"/>语。阿难承教。一一咨问。<persName>佛</persName>告阿难。我灭度後。当以 <lb ed="X" n="0241c22"/><lb ed="R039" n="0500b10"/>戒为师。依四念处住。恶性比丘。默而摈之。一切经 <lb ed="X" n="0241c23"/><lb ed="R039" n="0500b11"/>首。当置如是我闻。一时。<persName>佛</persName>在某处。与某大众若干 <lb ed="X" n="0241c24"/><lb ed="R039" n="0500b12"/>等语。</p><p xml:id="pX25p0241c2403" cb:place="inline">建立意者有三。一断疑。二息诤。三异邪。断疑 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0242a" n="0242a"/> <lb ed="X" n="0242a01"/><lb ed="R039" n="0500b13"/>者。谓<persName>如来</persName>灭後。结集法藏时。阿难陞座。感身相好 <lb ed="X" n="0242a02"/><lb ed="R039" n="0500b14"/>如<persName>佛</persName>。众起三疑。一疑<persName>佛</persName>重起说法。二疑他方<persName>佛</persName>来。 <lb ed="X" n="0242a03"/><lb ed="R039" n="0500b15"/>三疑阿难成<persName>佛</persName>。一说此言。三疑顿断故。息诤者。谓 <lb ed="X" n="0242a04"/><lb ed="R039" n="0500b16"/>阿难与众。德位相等。若不推从<persName>佛</persName>闻。则诤论起。故 <lb ed="X" n="0242a05"/><lb ed="R039" n="0500b17"/>唱此言。显是<persName>佛</persName>说。群诤自息故。</p><p xml:id="pX25p0242a0513" cb:place="inline">异邪者。西域外道 <lb ed="X" n="0242a06"/><lb ed="R039" n="0500b18"/>经初。多置阿忧二字。今言如是等。为异彼故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0242a07"/><lb ed="R039" n="0501a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0242a0701">如是我闻。一时。<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>祇树<name role="" type="person">给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0242a08"/><lb ed="R039" n="0501a02"/>邱众千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0242a09"/><lb ed="R039" n="0501a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0242a0901">准智度论。此段具六种成就。以六缘缺一。教则不 <lb ed="X" n="0242a10"/><lb ed="R039" n="0501a04"/>兴。兴则必具。故云成就。</p><p xml:id="pX25p0242a1010" cb:place="inline">首言如是。即信成就。以信 <lb ed="X" n="0242a11"/><lb ed="R039" n="0501a05"/>者言如是。不信者则言不如是故。论云。<persName>佛</persName>法大海。 <lb ed="X" n="0242a12"/><lb ed="R039" n="0501a06"/>信为能入。故居其首。花严云。信为道源功德母。长 <lb ed="X" n="0242a13"/><lb ed="R039" n="0501a07"/>养一切诸善法。是故根力善法。皆以信为首也。若 <lb ed="X" n="0242a14"/><lb ed="R039" n="0501a08"/>连下我闻。则是指法之词。谓如是之法。我从<persName>佛</persName>闻 <lb ed="X" n="0242a15"/><lb ed="R039" n="0501a09"/>也。</p><p xml:id="pX25p0242a1502" cb:place="inline">次言我闻。即闻成就。以聋者无闻<persName>佛</persName>不与说故。 <lb ed="X" n="0242a16"/><lb ed="R039" n="0501a10"/>我者拣他。显是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a1601" n="0242a1601"/><anchor xml:id="beg0242a1601" n="0242a1601"/>己<anchor xml:id="end0242a1601"/>亲闻。非私淑读古者类故。闻 <lb ed="X" n="0242a17"/><lb ed="R039" n="0501a11"/>谓耳根发识。声在可闻处。作心欲闻。即便得闻。今 <lb ed="X" n="0242a18"/><lb ed="R039" n="0501a12"/>唯言我。不言耳识等者。盖是废别从总。以我为一 <lb ed="X" n="0242a19"/><lb ed="R039" n="0501a13"/>身之总故。又虽言我闻。实不计我。以阿难此时。<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a1901" n="0242a1901"/><anchor xml:id="beg0242a1901" n="0242a1901"/>已<anchor xml:id="end0242a1901"/> <lb ed="X" n="0242a20"/><lb ed="R039" n="0501a14"/>证四果。<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a2001" n="0242a2001"/><anchor xml:id="beg0242a2001" n="0242a2001"/>已<anchor xml:id="end0242a2001"/>达我空故也。经云愿乐欲闻。<persName>佛</persName>乃有说。 <lb ed="X" n="0242a21"/><lb ed="R039" n="0501a15"/>故云成就。楞严云。此方真教体。淸净在音闻。欲取 <lb ed="X" n="0242a22"/><lb ed="R039" n="0501a16"/>三摩提。实以闻中入。是故七圣财中。亦以闻为财 <lb ed="X" n="0242a23"/><lb ed="R039" n="0501a17"/>也。</p><p xml:id="pX25p0242a2302" cb:place="inline">三言一时者。时成就也。一者始终究竟之谓。时 <lb ed="X" n="0242a24"/><lb ed="R039" n="0501a18"/>者迁流转变之法。体是不相应行。或否或泰。皆可 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0242b" n="0242b"/> <lb ed="X" n="0242b01"/><lb ed="R039" n="0501b01"/>言时。今云一者。应是淸泰之时。以否则说听不能 <lb ed="X" n="0242b02"/><lb ed="R039" n="0501b02"/>究竟。不得称一故。不纪岁月者。以<persName>如来</persName>说法。通乎 <lb ed="X" n="0242b03"/><lb ed="R039" n="0501b03"/>上下。灭後结集。达于遐迩。约上下延促不等。约遐 <lb ed="X" n="0242b04"/><lb ed="R039" n="0501b04"/>迩纪历不同。岁月难稽。故唯言一时。盖即取说无 <lb ed="X" n="0242b05"/><lb ed="R039" n="0501b05"/>异座。听无异席。二俱究竟。为一时也。古德云。时节 <lb ed="X" n="0242b06"/><lb ed="R039" n="0501b06"/>若至。其理自彰。法花云。今正是其时。时为如实说。 <lb ed="X" n="0242b07"/><lb ed="R039" n="0501b07"/>则时之所关。亦大矣哉。</p><p xml:id="pX25p0242b0710" cb:place="inline">四言<persName>佛</persName>者。即主成就。具云 <lb ed="X" n="0242b08"/><lb ed="R039" n="0501b08"/><persName>佛陀</persName>耶。此云觉者。谓自觉觉他觉圆满故。异彼凡 <lb ed="X" n="0242b09"/><lb ed="R039" n="0501b09"/>夫二乘及与菩萨。以凡夫不自觉。二乘不觉他。菩 <lb ed="X" n="0242b10"/><lb ed="R039" n="0501b10"/>萨觉不满。故让<persName>如来</persName>独擅其名。若以本经释義者。 <lb ed="X" n="0242b11"/><lb ed="R039" n="0501b11"/>自觉则无有定法。名阿耨菩提。觉他则灭度一切 <lb ed="X" n="0242b12"/><lb ed="R039" n="0501b12"/>众生而无度相。觉满则離一切相。即名为<persName>佛</persName>。的指 <lb ed="X" n="0242b13"/><lb ed="R039" n="0501b13"/>其人。即本师释迦文也。此法唯<persName>佛</persName>能证･唯<persName>佛</persName>能说。 <lb ed="X" n="0242b14"/><lb ed="R039" n="0501b14"/>馀则不能。故让<persName>佛</persName>为主。又设若无<persName>佛</persName>。望前则信无 <lb ed="X" n="0242b15"/><lb ed="R039" n="0501b15"/>所归。闻无所从。时唯虚度。望後则众无所依。处亦 <lb ed="X" n="0242b16"/><lb ed="R039" n="0501b16"/>空陈。是知馀五成就。皆赖主成就耳。</p><p xml:id="pX25p0242b1615" cb:place="inline">五言舍卫等。 <lb ed="X" n="0242b17"/><lb ed="R039" n="0501b17"/>即处成就也。舍卫亦名<name role="" type="person">舍婆提</name>。新云<name role="" type="person">室罗筏</name>悉底。 <lb ed="X" n="0242b18"/><lb ed="R039" n="0501b18"/>盖五天梵音不同。此云豐德。或云闻物。以国豐四 <lb ed="X" n="0242b19"/><lb ed="R039" n="0502a01"/>德。为物所闻故。四德者。谓欲尘･财宝･多闻･解脱也。 <lb ed="X" n="0242b20"/><lb ed="R039" n="0502a02"/>義净三藏。译为名称大城。亦闻物義。此城在中印 <lb ed="X" n="0242b21"/><lb ed="R039" n="0502a03"/>土憍萨罗国。今但言舍卫者。以南印土。亦有憍萨 <lb ed="X" n="0242b22"/><lb ed="R039" n="0502a04"/>罗国。恐滥彼故。此总处也。下乃别处。祇园者。祇陀 <lb ed="X" n="0242b23"/><lb ed="R039" n="0502a05"/>太子所施树也。祇陀。此云战勝。是波斯匿王太子。 <lb ed="X" n="0242b24"/><lb ed="R039" n="0502a06"/>生时王征外国。战勝而还。因以为名。园中树木。是 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0242c" n="0242c"/> <lb ed="X" n="0242c01"/><lb ed="R039" n="0502a07"/>其所施。故名祇树。给园者。<name role="" type="person">给孤独</name>长者所施园也。 <lb ed="X" n="0242c02"/><lb ed="R039" n="0502a08"/>长者本名须达多。是波斯匿王大臣。或名须达拏。 <lb ed="X" n="0242c03"/><lb ed="R039" n="0502a09"/>此云善施。以好善行施为名。<name role="" type="person">给孤独</name>。是其德号。给 <lb ed="X" n="0242c04"/><lb ed="R039" n="0502a10"/>周给也。幼而无父曰孤。老而无子曰独。长者善施。 <lb ed="X" n="0242c05"/><lb ed="R039" n="0502a11"/>又偏能周给此二。世美其德。故以此称。买园建舍。 <lb ed="X" n="0242c06"/><lb ed="R039" n="0502a12"/>长者为主。故云<name role="" type="person">给孤独园</name>。</p><p xml:id="pX25p0242c0611" cb:place="inline">按刊定记引云。波斯匿 <lb ed="X" n="0242c07"/><lb ed="R039" n="0502a13"/>王。有一大臣。名须达多。为儿聘妇。躬至<name role="" type="person">王舍城</name>。寄 <lb ed="X" n="0242c08"/><lb ed="R039" n="0502a14"/>止长者删檀那家。删檀那中夜而起。莊严舍宅。营 <lb ed="X" n="0242c09"/><lb ed="R039" n="0502a15"/>办肴膳。须达问言。欲请国王为婚姻之会耶。答言。 <lb ed="X" n="0242c10"/><lb ed="R039" n="0502a16"/>非也。为欲请<persName>佛</persName>。须达闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0242c1001" n="0242c1001"/><anchor xml:id="beg0242c1001" n="0242c1001"/>已<anchor xml:id="end0242c1001"/>。身毛皆竖。复问何等名 <lb ed="X" n="0242c11"/><lb ed="R039" n="0502a17"/><persName>佛</persName>。删檀那即为备述<persName>佛</persName>之功德。须达喜。问<persName>佛</persName>在何 <lb ed="X" n="0242c12"/><lb ed="R039" n="0502a18"/>处。删檀那言。今在迦兰陀<name role="" type="person">竹林精舍</name>。时须达多一 <lb ed="X" n="0242c13"/><lb ed="R039" n="0502b01"/>心念<persName>佛</persName>。忽然天明。见有光明。即寻光处。至城门下。 <lb ed="X" n="0242c14"/><lb ed="R039" n="0502b02"/><persName>佛</persName>神力故。门自开闢。寻路而往。尔时<persName>如来</persName>。出外经 <lb ed="X" n="0242c15"/><lb ed="R039" n="0502b03"/>行。须达见<anchor xml:id="nkr_note_add_0242c1501" n="0242c1501"/><anchor xml:id="beg0242c1501" n="0242c1501"/>已<anchor xml:id="end0242c1501"/>。欢喜踊跃。不知礼法。时首陀天化作 <lb ed="X" n="0242c16"/><lb ed="R039" n="0502b04"/>四人。至<persName>世尊</persName>所。接足礼拜。䠒跪问讯。右绕三迊。却 <lb ed="X" n="0242c17"/><lb ed="R039" n="0502b05"/>住一面。须达见<anchor xml:id="nkr_note_add_0242c1701" n="0242c1701"/><anchor xml:id="beg0242c1701" n="0242c1701"/>已<anchor xml:id="end0242c1701"/>。依而行之。<persName>世尊</persName>即为说法。须达 <lb ed="X" n="0242c18"/><lb ed="R039" n="0502b06"/>闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0242c1801" n="0242c1801"/><anchor xml:id="beg0242c1801" n="0242c1801"/>已<anchor xml:id="end0242c1801"/>。得证初果。乃请<persName>佛</persName>言。唯愿临顾至<name role="" type="person">舍卫城</name>。受 <lb ed="X" n="0242c19"/><lb ed="R039" n="0502b07"/>我微供。<persName>佛</persName>言。卿<name role="" type="person">舍卫国</name>。颇有精舍。能容我众共居 <lb ed="X" n="0242c20"/><lb ed="R039" n="0502b08"/>止否。须达多言。必见垂顾。便当营办。尔时<persName>世尊</persName>。默 <lb ed="X" n="0242c21"/><lb ed="R039" n="0502b09"/>然受请。令舍利弗同往舍卫。指授处所。唯太子园。 <lb ed="X" n="0242c22"/><lb ed="R039" n="0502b10"/>可容<persName>佛</persName>僧。于是须达躬诣太子。议买其园。太子戏 <lb ed="X" n="0242c23"/><lb ed="R039" n="0502b11"/>曰。能以金砖佈地。即卖与卿。须达即出金藏。为砖 <lb ed="X" n="0242c24"/><lb ed="R039" n="0502b12"/>佈地。太子感发。幷树施之。共构精舍。请<persName>佛</persName>及僧于 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0243a" n="0243a"/> <lb ed="X" n="0243a01"/><lb ed="R039" n="0502b13"/>中住止。此犹略述。廣如涅槃･贤愚等经。及四分律･ <lb ed="X" n="0243a02"/><lb ed="R039" n="0502b14"/>西域记说。今说此经。即在此处。设无此处。<persName>佛</persName>僧何 <lb ed="X" n="0243a03"/><lb ed="R039" n="0502b15"/>依。六成就中。此亦叵少。依真谛记。住处有二。一境 <lb ed="X" n="0243a04"/><lb ed="R039" n="0502b16"/>界处。为化俗故。即舍卫也。二依止处。为统僧故。即 <lb ed="X" n="0243a05"/><lb ed="R039" n="0502b17"/>祇园也。善见论云。擧舍卫令远人知。擧祇园令近 <lb ed="X" n="0243a06"/><lb ed="R039" n="0502b18"/>人知故。</p><p xml:id="pX25p0243a0604" cb:place="inline">六言与大比丘等。即众成就也。与者共義。 <lb ed="X" n="0243a07"/><lb ed="R039" n="0503a01"/>显听非一人。复有所共之众故。人非泛常。故名为 <lb ed="X" n="0243a08"/><lb ed="R039" n="0503a02"/>大。依纂要有二義。一名高。谓称誉廣远。是人皆知。 <lb ed="X" n="0243a09"/><lb ed="R039" n="0503a03"/>到处皆闻故。二德重。谓行业<g ref="#CB15210">恢</g>隆。外现声闻。内秘 <lb ed="X" n="0243a10"/><lb ed="R039" n="0503a04"/>菩萨故。然此二義。亦互相资。以德重故显名不浪 <lb ed="X" n="0243a11"/><lb ed="R039" n="0503a05"/>得。以名高故显德是实有。是则名德俱大。故总以 <lb ed="X" n="0243a12"/><lb ed="R039" n="0503a06"/>大称。</p><p xml:id="pX25p0243a1203" cb:place="inline">比丘名含三義。一破恶。谓修戒定慧。能破见 <lb ed="X" n="0243a13"/><lb ed="R039" n="0503a07"/>思烦恼恶故。二怖魔。谓魔王惊怖。恐出三界。损其 <lb ed="X" n="0243a14"/><lb ed="R039" n="0503a08"/>黨故。三乞士。谓離四邪命。乞食资身。利檀那故。翻 <lb ed="X" n="0243a15"/><lb ed="R039" n="0503a09"/>一遗二故存梵名。五不翻中含多不翻。和合名众。 <lb ed="X" n="0243a16"/><lb ed="R039" n="0503a10"/>谓多人共住。事理俱和。事和则戒同持。见同解。利 <lb ed="X" n="0243a17"/><lb ed="R039" n="0503a11"/>同均。身同住。口无诤。意同悦。理和则择灭无为同 <lb ed="X" n="0243a18"/><lb ed="R039" n="0503a12"/>证。设不尔者。虽多非众也。</p><p xml:id="pX25p0243a1811" cb:place="inline">千二百五十人者。<persName>佛</persName>初 <lb ed="X" n="0243a19"/><lb ed="R039" n="0503a13"/>成道。度憍陈如五人。次度三<name role="" type="person">迦葉波</name>。兼徒总一千。 <lb ed="X" n="0243a20"/><lb ed="R039" n="0503a14"/>次度舍利弗。目犍连。各兼徒一百。次度耶舍长者 <lb ed="X" n="0243a21"/><lb ed="R039" n="0503a15"/>子五十人。经擧大数。故减五人。此等皆向修异道。 <lb ed="X" n="0243a22"/><lb ed="R039" n="0503a16"/>空无所获。遇<persName>佛</persName>得证。感恩不捨。为常随众也。非无 <lb ed="X" n="0243a23"/><lb ed="R039" n="0503a17"/>馀众。意准流通中知。不具叙。证信序竟。</p> <lb ed="X" n="0243a24"/><lb ed="R039" n="0503a18"/><p xml:id="pX25p0243a2401">二发起序。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0243b" n="0243b"/> <lb ed="X" n="0243b01"/><lb ed="R039" n="0503b01"/><p xml:id="pX25p0243b0101">发起者。乞食往复。食讫敷坐。默示住降。发起正说 <lb ed="X" n="0243b02"/><lb ed="R039" n="0503b02"/>故。亦名别序。别在当经故。亦名经前序。未说经前。 <lb ed="X" n="0243b03"/><lb ed="R039" n="0503b03"/>先以相显。引发上根。密令当機故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0243b04"/><lb ed="R039" n="0503b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0243b0401">尔时。<persName>世尊</persName>食时。著衣持钵。入舍卫大城乞食。于其城 <lb ed="X" n="0243b05"/><lb ed="R039" n="0503b05"/>中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b0501" n="0243b0501"/><anchor xml:id="beg0243b0501" n="0243b0501"/>已<anchor xml:id="end0243b0501"/>。还至本处。饭食讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b0502" n="0243b0502"/><anchor xml:id="beg0243b0502" n="0243b0502"/>已<anchor xml:id="end0243b0502"/>。敷座 <lb ed="X" n="0243b06"/><lb ed="R039" n="0503b06"/>而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0243b07"/><lb ed="R039" n="0503b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0243b0701">尔时者。大众成就機感盈前时也。機感盈前。不得 <lb ed="X" n="0243b08"/><lb ed="R039" n="0503b08"/>不说。说不遽说。必待请问。故尔默示住降。以发当 <lb ed="X" n="0243b09"/><lb ed="R039" n="0503b09"/>機之问端也。</p><p xml:id="pX25p0243b0906" cb:place="inline"><persName>世尊</persName>者。十号之一。成实论云。具上九 <lb ed="X" n="0243b10"/><lb ed="R039" n="0503b10"/>号。为物钦崇。故曰<persName>世尊</persName>。天上人间所共尊故。</p><p xml:id="pX25p0243b1018" cb:place="inline">食时 <lb ed="X" n="0243b11"/><lb ed="R039" n="0503b11"/>者。人间饭食时也。按金刚蒙引。约十二时。分四食 <lb ed="X" n="0243b12"/><lb ed="R039" n="0503b12"/>分。丑寅卯三。诸天食分。辰巳午三。人间食分。未申 <lb ed="X" n="0243b13"/><lb ed="R039" n="0503b13"/>酉三。畜牲食分。戌亥子三。鬼神食分。今论乞食。且 <lb ed="X" n="0243b14"/><lb ed="R039" n="0503b14"/>约辰时为言。此有二意。一者当日初分。求乞易得。 <lb ed="X" n="0243b15"/><lb ed="R039" n="0503b15"/>不恼自他故。二者乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b1501" n="0243b1501"/><anchor xml:id="beg0243b1501" n="0243b1501"/>已<anchor xml:id="end0243b1501"/>还园。正当巳时。如常斋法 <lb ed="X" n="0243b16"/><lb ed="R039" n="0503b16"/>故。</p><p xml:id="pX25p0243b1602" cb:place="inline">著衣者。著僧伽梨衣。以律载。凡入王宫。及陞座 <lb ed="X" n="0243b17"/><lb ed="R039" n="0503b17"/>说法。聚落乞食。应著此故。持钵者。持四天王所献 <lb ed="X" n="0243b18"/><lb ed="R039" n="0503b18"/>绀琉璃钵。以是<name role="" type="person">维卫<persName>佛</persName></name>所遗之法器故。又<persName>佛</persName>必著 <lb ed="X" n="0243b19"/><lb ed="R039" n="0504a01"/>衣持钵者。亦是为众作轨。寓有四意。一异俗。二拣 <lb ed="X" n="0243b20"/><lb ed="R039" n="0504a02"/>外。三肃<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b2001" n="0243b2001"/><anchor xml:id="beg0243b2001" n="0243b2001"/>己<anchor xml:id="end0243b2001"/>。四益他。异俗者。在家著乐。多尙锦衣宝 <lb ed="X" n="0243b21"/><lb ed="R039" n="0504a03"/>器。纵恣身心。出家异彼。以身所著衣。唯许粗疏麻 <lb ed="X" n="0243b22"/><lb ed="R039" n="0504a04"/>布。手所持钵。唯许铁瓦二器故。拣外者。外道盲修。 <lb ed="X" n="0243b23"/><lb ed="R039" n="0504a05"/>裸形捧饭。致招诃醜。僧众拣彼。以伽黎著身。不至 <lb ed="X" n="0243b24"/><lb ed="R039" n="0504a06"/>裸露如畜。应器持手。不至抟食似鬼故。肃<anchor xml:id="nkr_note_add_0243b2401" n="0243b2401"/><anchor xml:id="beg0243b2401" n="0243b2401"/>己<anchor xml:id="end0243b2401"/>者。衣 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0243c" n="0243c"/> <lb ed="X" n="0243c01"/><lb ed="R039" n="0504a07"/>像水田。著之则身有所矜。不敢妄行。钵唯应量。持 <lb ed="X" n="0243c02"/><lb ed="R039" n="0504a08"/>之则心有所限。无复过贪故。益他者。有威可畏。有 <lb ed="X" n="0243c03"/><lb ed="R039" n="0504a09"/>仪可仰。生他敬信故。</p><p xml:id="pX25p0243c0309" cb:place="inline">入者。由远及近。自外向内。纂 <lb ed="X" n="0243c04"/><lb ed="R039" n="0504a10"/>要云。园在城东南五六里。故须入也。舍卫乃中印 <lb ed="X" n="0243c05"/><lb ed="R039" n="0504a11"/>名都。故称为大。准西域记云。国周六十馀里。内城 <lb ed="X" n="0243c06"/><lb ed="R039" n="0504a12"/>周二十里。智度论云。居家九亿。據此则地廣人稠。 <lb ed="X" n="0243c07"/><lb ed="R039" n="0504a13"/>亦可以大城称之。</p><p xml:id="pX25p0243c0708" cb:place="inline">乞食者。为欲显示头陀功德。令 <lb ed="X" n="0243c08"/><lb ed="R039" n="0504a14"/>放逸者。知惭愧故。准璎珞女经。说化<persName>佛</persName>身。如全段 <lb ed="X" n="0243c09"/><lb ed="R039" n="0504a15"/>金刚。无生熟二脏。涅槃云。<persName>如来</persName>之身。非杂食身。今 <lb ed="X" n="0243c10"/><lb ed="R039" n="0504a16"/>云乞食者。利益他故。又<persName>佛</persName>教比丘離四邪命。乞食 <lb ed="X" n="0243c11"/><lb ed="R039" n="0504a17"/>自活。故自乞食。所谓有诸<anchor xml:id="nkr_note_add_0243c1101" n="0243c1101"/><anchor xml:id="beg0243c1101" n="0243c1101"/>己<anchor xml:id="end0243c1101"/>而後求诸人也。若准 <lb ed="X" n="0243c12"/><lb ed="R039" n="0504a18"/>璎珞经说。<persName>佛</persName>自乞食。有十种意。避繁不引。今略取 <lb ed="X" n="0243c13"/><lb ed="R039" n="0504b01"/>三意。一折伏馀众憍慢故。二怜愍障碍众生故。三 <lb ed="X" n="0243c14"/><lb ed="R039" n="0504b02"/>显示不应蓄积故。折伏憍慢者。以<persName>佛</persName>为王种。出世 <lb ed="X" n="0243c15"/><lb ed="R039" n="0504b03"/>成<persName>佛</persName>。尙尔乞食。何况馀众。岂可自生憍慢而不行 <lb ed="X" n="0243c16"/><lb ed="R039" n="0504b04"/>乞。怜愍障碍者。如妇女受制老病无能等。不得见 <lb ed="X" n="0243c17"/><lb ed="R039" n="0504b05"/><persName>佛</persName>。不得行施。皆名障碍。<persName>佛</persName>为愍此。自行乞食。令其 <lb ed="X" n="0243c18"/><lb ed="R039" n="0504b06"/>得见。随便行施。示不应蓄者。以末法僧伦。多事畜 <lb ed="X" n="0243c19"/><lb ed="R039" n="0504b07"/>积。致于非法。<persName>佛</persName>慧预知。因示乞食。令知蓄积。法所 <lb ed="X" n="0243c20"/><lb ed="R039" n="0504b08"/>不应。</p><p xml:id="pX25p0243c2003" cb:place="inline">于其城中者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0243c2001" n="0243c2001"/><anchor xml:id="beg0243c2001" n="0243c2001"/>已<anchor xml:id="end0243c2001"/>到舍卫。正当人民等居住处 <lb ed="X" n="0243c21"/><lb ed="R039" n="0504b09"/>也。</p><p xml:id="pX25p0243c2102" cb:place="inline">次第者。挨门沿户。无所拣择。必如此乞者。依纂 <lb ed="X" n="0243c22"/><lb ed="R039" n="0504b10"/>要有五意。</p><p xml:id="pX25p0243c2205" cb:place="inline">一･内证平等理故。谓<persName>佛</persName>性平等。无有高 <lb ed="X" n="0243c23"/><lb ed="R039" n="0504b11"/>下。凡小未证此理。遂于众生见有差别。<persName>佛</persName>既证此。 <lb ed="X" n="0243c24"/><lb ed="R039" n="0504b12"/>一体同观。以不见有贫富等相。故能次第而乞。</p><p xml:id="pX25p0243c2419" cb:place="inline">二･ <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0244a" n="0244a"/> <lb ed="X" n="0244a01"/><lb ed="R039" n="0504b13"/>心无贪慢故。无贪则不趣富贵。无慢则不傲贫贱。 <lb ed="X" n="0244a02"/><lb ed="R039" n="0504b14"/>持心平等。慈无偏利。故能次第。无所拣择。</p><p xml:id="pX25p0244a0217" cb:place="inline">三･表显 <lb ed="X" n="0244a03"/><lb ed="R039" n="0504b15"/>威德故。以小乘律中。不许入恶象家。恐彼损害。不 <lb ed="X" n="0244a04"/><lb ed="R039" n="0504b16"/>许入婬女沽酒家。恐生染心。以其无有威德。故尔 <lb ed="X" n="0244a05"/><lb ed="R039" n="0504b17"/>禁制。<persName>佛</persName>乞不尔。故次第也。</p><p xml:id="pX25p0244a0511" cb:place="inline">四･破二乘分别心故。如 <lb ed="X" n="0244a06"/><lb ed="R039" n="0504b18"/>大迦葉捨富乞贫。意在令生福德。须菩提捨贫乞 <lb ed="X" n="0244a07"/><lb ed="R039" n="0505a01"/>富。意在不欲恼他。各有遮限。皆为分别。<persName>佛</persName>为破此。 <lb ed="X" n="0244a08"/><lb ed="R039" n="0505a02"/>故尔次第。楞严云。开阐无遮。即斯意也。</p><p xml:id="pX25p0244a0816" cb:place="inline">五･为息凡 <lb ed="X" n="0244a09"/><lb ed="R039" n="0505a03"/>夫猜嫌故。谓捨富从贫。多致凡夫生猜。捨贫从富。 <lb ed="X" n="0244a10"/><lb ed="R039" n="0505a04"/>多致凡夫生嫌。<persName>佛</persName>以次第而乞。二过俱免。楞严云。 <lb ed="X" n="0244a11"/><lb ed="R039" n="0505a05"/>度诸疑谤。即斯意也。</p><p xml:id="pX25p0244a1109" cb:place="inline">然此五意。虽出纂要。而释義 <lb ed="X" n="0244a12"/><lb ed="R039" n="0505a06"/>稍详。为取易明。不费寻讨。後二義易前为後者。为 <lb ed="X" n="0244a13"/><lb ed="R039" n="0505a07"/>取顺便易释。以猜嫌由偏乞致故。乞而云<anchor xml:id="nkr_note_add_0244a1301" n="0244a1301"/><anchor xml:id="beg0244a1301" n="0244a1301"/>已<anchor xml:id="end0244a1301"/>者。非 <lb ed="X" n="0244a14"/><lb ed="R039" n="0505a08"/>谓乞偏一城。但满钵则<anchor xml:id="nkr_note_add_0244a1401" n="0244a1401"/><anchor xml:id="beg0244a1401" n="0244a1401"/>已<anchor xml:id="end0244a1401"/>也。</p><p xml:id="pX25p0244a1412" cb:place="inline">还至本处者。由城返 <lb ed="X" n="0244a15"/><lb ed="R039" n="0505a09"/>园。正当巳午。如常斋法时也。</p><p xml:id="pX25p0244a1512" cb:place="inline">若论<persName>佛</persName>不需食。为令 <lb ed="X" n="0244a16"/><lb ed="R039" n="0505a10"/>他福得满。亦应随众。以<persName>佛</persName>若不食。他福不得满故。 <lb ed="X" n="0244a17"/><lb ed="R039" n="0505a11"/>若依宝雲经说。随所乞得。分为四分。一拟与同梵 <lb ed="X" n="0244a18"/><lb ed="R039" n="0505a12"/>行者。二拟施贫病乞人。三施水陆众生。四分自食。 <lb ed="X" n="0244a19"/><lb ed="R039" n="0505a13"/>十二头陀经。唯说三分。除梵行者。刊定记释云。以 <lb ed="X" n="0244a20"/><lb ed="R039" n="0505a14"/>自乞故。今约有因缘故。不暇自乞者。故应分与。故 <lb ed="X" n="0244a21"/><lb ed="R039" n="0505a15"/>梵行与贫病乞人。而言拟与拟施。盖不一定。以来 <lb ed="X" n="0244a22"/><lb ed="R039" n="0505a16"/>者则与之施之。不来则不须也。若水陆众生。一定 <lb ed="X" n="0244a23"/><lb ed="R039" n="0505a17"/>应施。故不言拟。然处字下文缺饭食。影在下句。以 <lb ed="X" n="0244a24"/><lb ed="R039" n="0505a18"/>有讫。即有正食时故。饭食讫者。无论美恶精粗。一 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0244b" n="0244b"/> <lb ed="X" n="0244b01"/><lb ed="R039" n="0505b01"/>饱则讫也。</p><p xml:id="pX25p0244b0105" cb:place="inline">衣钵不收。心有劳虑。不能成定。故须收 <lb ed="X" n="0244b02"/><lb ed="R039" n="0505b02"/>好。<persName>佛</persName>实不尔。但示现为後轨耳。为护生故。跣足行 <lb ed="X" n="0244b03"/><lb ed="R039" n="0505b03"/>乞。恐著尘染。故须洗<anchor xml:id="nkr_note_add_0244b0301" n="0244b0301"/><anchor xml:id="beg0244b0301" n="0244b0301"/>已<anchor xml:id="end0244b0301"/>而坐。问。阿含经说。<persName>佛</persName>行離 <lb ed="X" n="0244b04"/><lb ed="R039" n="0505b04"/>地四指。莲花承足。何用洗为。答。不欲衒异。随顺世 <lb ed="X" n="0244b05"/><lb ed="R039" n="0505b05"/>间故。</p><p xml:id="pX25p0244b0503" cb:place="inline">敷座者。自敷座具于座。魏译云如常敷座。以 <lb ed="X" n="0244b06"/><lb ed="R039" n="0505b06"/><persName>如来</persName>每说般若。皆自敷座具。为般若是诸<persName>佛</persName>之母。 <lb ed="X" n="0244b07"/><lb ed="R039" n="0505b07"/>表敬法故。今亦如常。</p><p xml:id="pX25p0244b0709" cb:place="inline">而坐者。端身正住。一念不生。 <lb ed="X" n="0244b08"/><lb ed="R039" n="0505b08"/>所谓身体及手足。静然安不动。其心常憺泊。未曾 <lb ed="X" n="0244b09"/><lb ed="R039" n="0505b09"/>有散乱也。魏译云。结跏趺坐。今虽不言跏趺。准常 <lb ed="X" n="0244b10"/><lb ed="R039" n="0505b10"/>可知。以诸<persName>佛</persName>坐必跏趺。无异式故。智论云。见画跏 <lb ed="X" n="0244b11"/><lb ed="R039" n="0505b11"/>趺坐。魔王尙惊怖。何况入道人。端身不倾动。是故 <lb ed="X" n="0244b12"/><lb ed="R039" n="0505b12"/><persName>佛</persName>及弟子通依此法。又跏趺有四种利益。一由身 <lb ed="X" n="0244b13"/><lb ed="R039" n="0505b13"/>摄敛。速发轻安。二能经时久。不速疲倦。三不共外 <lb ed="X" n="0244b14"/><lb ed="R039" n="0505b14"/>道。彼无此法。四形相端严。起他敬信。由此四義。可 <lb ed="X" n="0244b15"/><lb ed="R039" n="0505b15"/>为後轨。故知<persName>佛</persName>坐。必用跏趺。此是随文消释。</p><p xml:id="pX25p0244b1518" cb:place="inline">若明 <lb ed="X" n="0244b16"/><lb ed="R039" n="0505b16"/>发起正说意者。有说著衣持钵。次第行乞。通名为 <lb ed="X" n="0244b17"/><lb ed="R039" n="0505b17"/>戒。敷座而坐。乃名为定。意显因戒生定。因定发慧。 <lb ed="X" n="0244b18"/><lb ed="R039" n="0505b18"/>今以欲谈般若深慧。先示戒定而为发起。此亦有 <lb ed="X" n="0244b19"/><lb ed="R039" n="0506a01"/>理。但本疏所取。意在言外。良以此经妙旨。唯在降 <lb ed="X" n="0244b20"/><lb ed="R039" n="0506a02"/>心住心。要知一有所住。则觉心便亡。纔欲施降。而 <lb ed="X" n="0244b21"/><lb ed="R039" n="0506a03"/>妄心愈炽。是须以无降而降。无住而住。乃为真降 <lb ed="X" n="0244b22"/><lb ed="R039" n="0506a04"/>心･真住心也。试观<persName>世尊</persName>于未到食时。其心本自不 <lb ed="X" n="0244b23"/><lb ed="R039" n="0506a05"/>动。一到食时。便尔著衣持钵。入城便入。初无繫念 <lb ed="X" n="0244b24"/><lb ed="R039" n="0506a06"/>于祇园。乞食便乞。何曾有心于彼此。以任繁华射 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0244c" n="0244c"/> <lb ed="X" n="0244c01"/><lb ed="R039" n="0506a07"/>眼。<persName>佛</persName>自乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0244c0101" n="0244c0101"/><anchor xml:id="beg0244c0101" n="0244c0101"/>已<anchor xml:id="end0244c0101"/>还归。所谓如如而去。如如而来。于我 <lb ed="X" n="0244c02"/><lb ed="R039" n="0506a08"/>本觉真心。何曾动著丝毫。此正<persName>如来</persName>密示住心法 <lb ed="X" n="0244c03"/><lb ed="R039" n="0506a09"/>也。</p><p xml:id="pX25p0244c0302" cb:place="inline">遽尔收缘洗足。敷座而坐。一念不生。万虑皆亡。 <lb ed="X" n="0244c04"/><lb ed="R039" n="0506a10"/>五蕴既空。四相何有。此又<persName>如来</persName>密示降心法也。</p><p xml:id="pX25p0244c0419" cb:place="inline">准 <lb ed="X" n="0244c05"/><lb ed="R039" n="0506a11"/>楞严经。阿难乞食。于未乞之先。则曰方行等慈。度 <lb ed="X" n="0244c06"/><lb ed="R039" n="0506a12"/>诸疑谤等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0244c0601" n="0244c0601"/><anchor xml:id="beg0244c0601" n="0244c0601"/>已<anchor xml:id="end0244c0601"/>有许多计算。于将乞之际。则曰徐步 <lb ed="X" n="0244c07"/><lb ed="R039" n="0506a13"/>墎门。严整威仪。又有许多做饰。于正乞之时。则曰 <lb ed="X" n="0244c08"/><lb ed="R039" n="0506a14"/>肃恭斋法。然既曰肃恭。则是住著。是觉心<anchor xml:id="nkr_note_add_0244c0801" n="0244c0801"/><anchor xml:id="beg0244c0801" n="0244c0801"/>已<anchor xml:id="end0244c0801"/>无所 <lb ed="X" n="0244c09"/><lb ed="R039" n="0506a15"/>住。至被<name role="" type="person">摩登伽女</name>。摄入婬席。其妄心又何能降哉。 <lb ed="X" n="0244c10"/><lb ed="R039" n="0506a16"/>两经对观。则降心住心之旨。思过半矣。</p><p xml:id="pX25p0244c1016" cb:place="inline">但此意人 <lb ed="X" n="0244c11"/><lb ed="R039" n="0506a17"/>所难知。唯有空生觑破。故向下开口便赞。又以如 <lb ed="X" n="0244c12"/><lb ed="R039" n="0506a18"/>来境界。非初心所能及。由是连兴二问。以敬正说 <lb ed="X" n="0244c13"/><lb ed="R039" n="0506b01"/>之端。所谓发起者。意在是耳。叙分竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0244c14"/><lb ed="R039" n="0506b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">二正宗分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0244c1401">二正宗分四。一略明降住生信分。二推廣降住开 <lb ed="X" n="0244c15"/><lb ed="R039" n="0506b03"/>解分。三究竟降住起修分。四决定降住成证分。初 <lb ed="X" n="0244c16"/><lb ed="R039" n="0506b04"/>四。一当機诚请。二<persName>如来</persName>许说。三当機愿闻。四<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0244c17"/><lb ed="R039" n="0506b05"/>开示。初二。一承前赞善。二因機设问。</p><p xml:id="pX25p0244c1715" cb:place="inline">初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0244c18"/><lb ed="R039" n="0506b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0244c1801">时。长老须菩提在大众中即从座起。偏袒右肩。右膝 <lb ed="X" n="0244c19"/><lb ed="R039" n="0506b07"/>著地。合掌恭敬而白<persName>佛</persName>言。稀有。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>善护念诸 <lb ed="X" n="0244c20"/><lb ed="R039" n="0506b08"/>菩萨。善付嘱诸菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0244c21"/><lb ed="R039" n="0506b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0244c2101">时。即<persName>如来</persName>乞食还园。食讫宴坐时也。空生仰观调 <lb ed="X" n="0244c22"/><lb ed="R039" n="0506b10"/>御。明明护念付嘱。俯察群機。昏昏如盲如聋。正当 <lb ed="X" n="0244c23"/><lb ed="R039" n="0506b11"/>请问。故尔修敬赞德。以启发问之端。</p><p xml:id="pX25p0244c2315" cb:place="inline">长老者。德腊 <lb ed="X" n="0244c24"/><lb ed="R039" n="0506b12"/>俱尊之称。唐译云具寿。唯显腊尊。魏译云慧命。唯 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0245a" n="0245a"/> <lb ed="X" n="0245a01"/><lb ed="R039" n="0506b13"/>显德尊。空生兼二。故什师以长老译之。须菩提。当 <lb ed="X" n="0245a02"/><lb ed="R039" n="0506b14"/>機人也。含多義故。经存梵名。谓或翻空生。以初生 <lb ed="X" n="0245a03"/><lb ed="R039" n="0506b15"/>时。其家库藏空故。或翻善吉。以相师占云。此子善 <lb ed="X" n="0245a04"/><lb ed="R039" n="0506b16"/>吉。不须虑故。或翻善现。以既生七日。其家库藏复 <lb ed="X" n="0245a05"/><lb ed="R039" n="0506b17"/>现。父母称善故。按西域记云。是东方靑龙陀<persName>佛</persName>。影 <lb ed="X" n="0245a06"/><lb ed="R039" n="0506b18"/>现释迦之会。示迹声闻。发扬空理。據此则初生藏 <lb ed="X" n="0245a07"/><lb ed="R039" n="0507a01"/>空等。即後来解空之兆。从座起者。有所咨询。不应 <lb ed="X" n="0245a08"/><lb ed="R039" n="0507a02"/>坐故。如曾子避席之类。偏袒右肩者。执弟子礼。取 <lb ed="X" n="0245a09"/><lb ed="R039" n="0507a03"/>服劳之便。右膝著地者。示下役相。取领命之速。此 <lb ed="X" n="0245a10"/><lb ed="R039" n="0507a04"/>上皆身业虔诚。合掌者。端秉一心。恭敬者。尊重其 <lb ed="X" n="0245a11"/><lb ed="R039" n="0507a05"/>事。此表意业虔诚。而白<persName>佛</persName>言等。乃发语赞歎。又口 <lb ed="X" n="0245a12"/><lb ed="R039" n="0507a06"/>业虔诚也。</p><p xml:id="pX25p0245a1205" cb:place="inline">去来动静。任运合道。唯<persName>佛</persName>一人。馀非所 <lb ed="X" n="0245a13"/><lb ed="R039" n="0507a07"/>论。空生见此。不勝歎异。故曰稀有<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0245a1316" cb:place="inline">天亲论云。 <lb ed="X" n="0245a14"/><lb ed="R039" n="0507a08"/>善护念者。依根熟菩萨说。谓与智慧力。令成就<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0245a15"/><lb ed="R039" n="0507a09"/>法。与教化力。令摄受众生。善付嘱者。依根未熟菩 <lb ed="X" n="0245a16"/><lb ed="R039" n="0507a10"/>萨说。惧其退失。付授智者。嘱令教化。此约起後意 <lb ed="X" n="0245a17"/><lb ed="R039" n="0507a11"/>说。谓先赞後请也。</p><p xml:id="pX25p0245a1708" cb:place="inline">今约承前。另为一理。言善护念 <lb ed="X" n="0245a18"/><lb ed="R039" n="0507a12"/>者。约未得住心者说。言觉心难住。或三月不违。或 <lb ed="X" n="0245a19"/><lb ed="R039" n="0507a13"/>日月一至。<persName>如来</persName>时时加护。心心忆念。务令常得安 <lb ed="X" n="0245a20"/><lb ed="R039" n="0507a14"/>住。善付嘱者。约未得降心者说。言妄心难降。或对 <lb ed="X" n="0245a21"/><lb ed="R039" n="0507a15"/>境而起。或任运而兴。<persName>如来</persName>付以方法。嘱令降伏。务 <lb ed="X" n="0245a22"/><lb ed="R039" n="0507a16"/>令永以不生。</p><p xml:id="pX25p0245a2206" cb:place="inline">二俱言善者。若待起心护念。则护念 <lb ed="X" n="0245a23"/><lb ed="R039" n="0507a17"/>有时。若待发言付嘱。则付嘱无多。不名为善。今以 <lb ed="X" n="0245a24"/><lb ed="R039" n="0507a18"/><persName>如来</persName>入城还园。如如不动。密示住心。标榜後进。正 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0245b" n="0245b"/> <lb ed="X" n="0245b01"/><lb ed="R039" n="0507b01"/>是加护忆念。又以食讫宴坐。一念不生。密示降心。 <lb ed="X" n="0245b02"/><lb ed="R039" n="0507b02"/>模笵新意。正是付授诚嘱。如天不言。四时运行而 <lb ed="X" n="0245b03"/><lb ed="R039" n="0507b03"/>无间。地不言。万物生成而不遗。是不唯护念付嘱。 <lb ed="X" n="0245b04"/><lb ed="R039" n="0507b04"/>且二者俱善。空生开口歎希。良有以也。孔子曰。二 <lb ed="X" n="0245b05"/><lb ed="R039" n="0507b05"/>三子以我为隐乎。吾无隐乎尔。吾无行而不与二 <lb ed="X" n="0245b06"/><lb ed="R039" n="0507b06"/>三子者是邱也。今<persName>佛</persName>不自说。必待空生註破。为令 <lb ed="X" n="0245b07"/><lb ed="R039" n="0507b07"/>引发同类機故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0245b08"/><lb ed="R039" n="0507b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0245b0801">偈。巧护義应知加彼身同行不退得未得是名善付 <lb ed="X" n="0245b09"/><lb ed="R039" n="0507b09"/>嘱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0245b10"/><lb ed="R039" n="0507b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0245b1001">合云。上二句颂善护念義。巧即善也。护亦摄念。谓 <lb ed="X" n="0245b11"/><lb ed="R039" n="0507b11"/>身护必由心念起故。应知者。应知即在日用动用 <lb ed="X" n="0245b12"/><lb ed="R039" n="0507b12"/>中也。加即加被。亦是护義。彼指未得住心者言。身 <lb ed="X" n="0245b13"/><lb ed="R039" n="0507b13"/>指<persName>佛</persName>身。同行者。谓同行乞食之事。盖<persName>佛</persName>不需食。但 <lb ed="X" n="0245b14"/><lb ed="R039" n="0507b14"/>为加护于彼。示现自身与其同行。彼若果能同<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0245b15"/><lb ed="R039" n="0507b15"/>行处而行。不患乎觉心不能住矣。</p><p xml:id="pX25p0245b1514" cb:place="inline">下二句。颂善付 <lb ed="X" n="0245b16"/><lb ed="R039" n="0507b16"/>嘱義。不退二字。双通得与未得。言妄心<anchor xml:id="nkr_note_add_0245b1601" n="0245b1601"/><anchor xml:id="beg0245b1601" n="0245b1601"/>已<anchor xml:id="end0245b1601"/>降。则是 <lb ed="X" n="0245b17"/><lb ed="R039" n="0507b17"/>不退<anchor xml:id="nkr_note_add_0245b1701" n="0245b1701"/><anchor xml:id="beg0245b1701" n="0245b1701"/>已<anchor xml:id="end0245b1701"/>得。妄心未降。即是不退未得。但降与未降。 <lb ed="X" n="0245b18"/><lb ed="R039" n="0507b18"/>得与未得。初心不自觉知。故<persName>如来</persName>示现食讫宴坐。 <lb ed="X" n="0245b19"/><lb ed="R039" n="0508a01"/>一念不生。无妄可降。即是降心。彼若果能如<persName>佛</persName>降 <lb ed="X" n="0245b20"/><lb ed="R039" n="0508a02"/>处而降。即不退<anchor xml:id="nkr_note_add_0245b2001" n="0245b2001"/><anchor xml:id="beg0245b2001" n="0245b2001"/>已<anchor xml:id="end0245b2001"/>得。设未能者。即不退未得。当自 <lb ed="X" n="0245b21"/><lb ed="R039" n="0508a03"/>僶勉。务令同<persName>佛</persName>。亲切提持。无逾此者。故云是名善 <lb ed="X" n="0245b22"/><lb ed="R039" n="0508a04"/>付嘱也。承前赞善竟。</p><p xml:id="pX25p0245b2209" cb:place="inline">二因機设问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0245b23"/><lb ed="R039" n="0508a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0245b2301"><persName>世尊</persName>。善男子･善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心。云 <lb ed="X" n="0245b24"/><lb ed="R039" n="0508a06"/>何应住。云何降伏其心。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0245c" n="0245c"/> <lb ed="X" n="0245c01"/><lb ed="R039" n="0508a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0245c0101">先称<persName>世尊</persName>者。示问有所属故。<persName>世尊</persName>去来动静。总为 <lb ed="X" n="0245c02"/><lb ed="R039" n="0508a08"/>护念付嘱。空生虽知。其奈馀众未谕。第恐妄拟圣 <lb ed="X" n="0245c03"/><lb ed="R039" n="0508a09"/>境。有类画鹄。故特擧善男善女等以问也。男子以 <lb ed="X" n="0245c04"/><lb ed="R039" n="0508a10"/>刚健为德。女人以柔顺成美。此虽称善。犹通外教。 <lb ed="X" n="0245c05"/><lb ed="R039" n="0508a11"/>今言善男善女者。显是<persName>佛</persName>教中人。以是夙殖善根。 <lb ed="X" n="0245c06"/><lb ed="R039" n="0508a12"/>现从<persName>佛</persName>化之男女故。</p><p xml:id="pX25p0245c0609" cb:place="inline">发者许发。谓许身于<persName>佛</persName>。发起 <lb ed="X" n="0245c07"/><lb ed="R039" n="0508a13"/>上求下化之心。期证无上果也。然義通能所。以上 <lb ed="X" n="0245c08"/><lb ed="R039" n="0508a14"/>之善男善女为能发。下之阿耨等为所发故。</p><p xml:id="pX25p0245c0818" cb:place="inline">梵语 <lb ed="X" n="0245c09"/><lb ed="R039" n="0508a15"/>阿耨多罗。此云无上。梵语三藐。此云正等。梵语三 <lb ed="X" n="0245c10"/><lb ed="R039" n="0508a16"/>菩提。此云正觉。合云无上正<persName>等正觉</persName>。言无上者。究 <lb ed="X" n="0245c11"/><lb ed="R039" n="0508a17"/>竟圆满之号。正<persName>等正觉</persName>者。悲智双运之称。以正等 <lb ed="X" n="0245c12"/><lb ed="R039" n="0508a18"/>即悲。谓平等普度无偏黨故。正觉即智。谓觉了自 <lb ed="X" n="0245c13"/><lb ed="R039" n="0508b01"/>心。離邪外故。亦可正觉拣凡夫。以凡夫有我。不能 <lb ed="X" n="0245c14"/><lb ed="R039" n="0508b02"/>自觉。纵有所觉。亦属邪外。非正觉故。正等拣二乘。 <lb ed="X" n="0245c15"/><lb ed="R039" n="0508b03"/>以二乘无平等心。不能修善度生。纵有所度亦堕 <lb ed="X" n="0245c16"/><lb ed="R039" n="0508b04"/>偏黨。非正等故。无上拣菩萨。以菩萨虽修善度生。 <lb ed="X" n="0245c17"/><lb ed="R039" n="0508b05"/>不能修一切善。度一切生。犹有可上。非究竟故。故 <lb ed="X" n="0245c18"/><lb ed="R039" n="0508b06"/>後文云。以无我无人无众生无寿者。修一切善法。 <lb ed="X" n="0245c19"/><lb ed="R039" n="0508b07"/>即得阿耨多罗三藐三菩提。是知无上属果。正等 <lb ed="X" n="0245c20"/><lb ed="R039" n="0508b08"/>正觉属因。所发之心。通乎因果。先言无上者。正是 <lb ed="X" n="0245c21"/><lb ed="R039" n="0508b09"/>所求故。欲求无上。须假度生。故次云正等。欲度众 <lb ed="X" n="0245c22"/><lb ed="R039" n="0508b10"/>生。要先自悟。故次云正觉。逆次而言。即是自觉觉 <lb ed="X" n="0245c23"/><lb ed="R039" n="0508b11"/>他觉圆满也。</p><p xml:id="pX25p0245c2306" cb:place="inline">良以初发是心。轻若鸿毛。不能同<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0245c24"/><lb ed="R039" n="0508b12"/>随缘安住。故问云何应住。意是求<persName>佛</persName>说出。有何方 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0246a" n="0246a"/> <lb ed="X" n="0246a01"/><lb ed="R039" n="0508b13"/>法。能令相应而住。又以妄心数起。状如野烧。不能 <lb ed="X" n="0246a02"/><lb ed="R039" n="0508b14"/>同<persName>佛</persName>自然降伏。故问云何降伏。意是求<persName>佛</persName>说出。有 <lb ed="X" n="0246a03"/><lb ed="R039" n="0508b15"/>何方法能使任运而降。然此二问。亦互相资。以觉 <lb ed="X" n="0246a04"/><lb ed="R039" n="0508b16"/>心住则妄心不降而降。妄心降则觉心不住而住。 <lb ed="X" n="0246a05"/><lb ed="R039" n="0508b17"/>所谓汉贼不两立者。可为譬耳。当機诚请竟。</p><p xml:id="pX25p0246a0518" cb:place="inline">二 <lb ed="X" n="0246a06"/><lb ed="R039" n="0508b18"/><persName>如来</persName>许说二。一赞善印是。二诫听许说。</p><p xml:id="pX25p0246a0616" cb:place="inline">初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0246a07"/><lb ed="R039" n="0509a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246a0701"><persName>佛</persName>言善哉。善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩 <lb ed="X" n="0246a08"/><lb ed="R039" n="0509a02"/>萨。善付嘱诸菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0246a09"/><lb ed="R039" n="0509a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0246a0901">空生二问皆有切于初心。故重言善哉以赞之。赞 <lb ed="X" n="0246a10"/><lb ed="R039" n="0509a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0246a1001" n="0246a1001"/><anchor xml:id="beg0246a1001" n="0246a1001"/>已<anchor xml:id="end0246a1001"/>呼名者。示赞有所属。盖明奖空生。密感众心也。 <lb ed="X" n="0246a11"/><lb ed="R039" n="0509a05"/>如汝所说者。非印其所问。乃印其赞<persName>佛</persName>之说。犹云 <lb ed="X" n="0246a12"/><lb ed="R039" n="0509a06"/>如汝所说者是矣。<persName>如来</persName>二句。原是空生赞<persName>佛</persName>之语。 <lb ed="X" n="0246a13"/><lb ed="R039" n="0509a07"/>今<persName>佛</persName>极力承当。犹是欲令会众。于<persName>如来</persName>著衣持钵。 <lb ed="X" n="0246a14"/><lb ed="R039" n="0509a08"/>去来动静处。荐取护念付嘱之意。</p><p xml:id="pX25p0246a1414" cb:place="inline">二诫听许说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0246a15"/><lb ed="R039" n="0509a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246a1501">汝今谛听。当为汝说。善男子･善女人。发阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0246a16"/><lb ed="R039" n="0509a10"/>藐三菩提心。应如是住。如是降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0246a17"/><lb ed="R039" n="0509a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0246a1701">汝今谛听者。谛有二義。一者真实義。谓诫以真实 <lb ed="X" n="0246a18"/><lb ed="R039" n="0509a12"/>心听。勿得以生灭心。而听实相法故。楞严云。汝等 <lb ed="X" n="0246a19"/><lb ed="R039" n="0509a13"/>尙以缘心听法。此法亦缘。故须真心。二者审思義。 <lb ed="X" n="0246a20"/><lb ed="R039" n="0509a14"/>谓诫以审思而听。勿得过耳成空。如不闻故。智论 <lb ed="X" n="0246a21"/><lb ed="R039" n="0509a15"/>云。听者端视如渴饮。一心入于语義中。踊跃闻法 <lb ed="X" n="0246a22"/><lb ed="R039" n="0509a16"/>生欢喜。如是之人可为说。故应审思。具上二義。既 <lb ed="X" n="0246a23"/><lb ed="R039" n="0509a17"/>无缘心听法之<g ref="#CB07703">愆</g>。亦无漏文失義之过。此而不说。 <lb ed="X" n="0246a24"/><lb ed="R039" n="0509a18"/>则为失人。故云当为说也。</p><p xml:id="pX25p0246a2411" cb:place="inline">前当機设问。原为善男 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0246b" n="0246b"/> <lb ed="X" n="0246b01"/><lb ed="R039" n="0509b01"/>善女发心者起见。今<persName>如来</persName>许说。故亦约善男善女 <lb ed="X" n="0246b02"/><lb ed="R039" n="0509b02"/>发心者言之。上云当为汝说。但是许说。不知当说 <lb ed="X" n="0246b03"/><lb ed="R039" n="0509b03"/>何法。此云应如是住等。乃应其所问而再许之。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0246b04"/><lb ed="R039" n="0509b04"/>意以初发心人。固不能如我所住。如我所降。亦自 <lb ed="X" n="0246b05"/><lb ed="R039" n="0509b05"/>应有渐次住心渐次降心之法。谓应当如是如是 <lb ed="X" n="0246b06"/><lb ed="R039" n="0509b06"/>而住。如是如是而降。是知自下所说。乃至正宗分 <lb ed="X" n="0246b07"/><lb ed="R039" n="0509b07"/>尽唯一住心降心。无异法也。<persName>如来</persName>许说竟。</p><p xml:id="pX25p0246b0717" cb:place="inline">三当 <lb ed="X" n="0246b08"/><lb ed="R039" n="0509b08"/>機愿闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0246b09"/><lb ed="R039" n="0509b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246b0901">唯然。<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0246b10"/><lb ed="R039" n="0509b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0246b1001">文语曰唯。野语曰阿。皆应诺之词。故老子云。唯之 <lb ed="X" n="0246b11"/><lb ed="R039" n="0509b11"/>与阿相去幾何。今于唯下继之以然者盖直应连 <lb ed="X" n="0246b12"/><lb ed="R039" n="0509b12"/>应。犹既云阿。复言是也。金刚鎞云。闻有三种。曰闻 <lb ed="X" n="0246b13"/><lb ed="R039" n="0509b13"/>言。曰闻義。曰闻意。闻言者。耳根发识。但闻于言。闻 <lb ed="X" n="0246b14"/><lb ed="R039" n="0509b14"/>義者。意识于言。採取其義。闻意者。神凝心一。寻義 <lb ed="X" n="0246b15"/><lb ed="R039" n="0509b15"/>取意。良以说者依意而现于義。由義而发于言。听 <lb ed="X" n="0246b16"/><lb ed="R039" n="0509b16"/>者因言而寻于義。以義而取于意。得意忘義而遗 <lb ed="X" n="0246b17"/><lb ed="R039" n="0509b17"/>言。则近道矣。今云愿乐欲闻者。知不唯闻言闻義。 <lb ed="X" n="0246b18"/><lb ed="R039" n="0509b18"/>将必至得意忘義。而况于言乎。观後之涕泪悲泣。 <lb ed="X" n="0246b19"/><lb ed="R039" n="0510a01"/>自歎从昔未闻。则愿乐欲闻之语。为不虚也。</p><p xml:id="pX25p0246b1918" cb:place="inline">若以 <lb ed="X" n="0246b20"/><lb ed="R039" n="0510a02"/>字義释者。愿是心许。乐是好乐。欲是希求。若唯是 <lb ed="X" n="0246b21"/><lb ed="R039" n="0510a03"/>心许而不好乐。闻或不切。又虽亦好乐而不希求。 <lb ed="X" n="0246b22"/><lb ed="R039" n="0510a04"/>闻或不深。故曰愿曰乐曰欲。花严十地品云。如渴 <lb ed="X" n="0246b23"/><lb ed="R039" n="0510a05"/>思冷水。如饥思美食。如病思良药。如众蜂依蜜。我 <lb ed="X" n="0246b24"/><lb ed="R039" n="0510a06"/>等亦如是。愿闻甘露法。即愿乐欲闻義也。</p><p xml:id="pX25p0246b2417" cb:place="inline">四如 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0246c" n="0246c"/> <lb ed="X" n="0246c01"/><lb ed="R039" n="0510a07"/>来开示三。一开示降住。二成就信心。三挍量持福。 <lb ed="X" n="0246c02"/><lb ed="R039" n="0510a08"/>初三。一降心之方。二住心之方。三兼释伏疑。初三。 <lb ed="X" n="0246c03"/><lb ed="R039" n="0510a09"/>一标示。二正明。三征释。</p><p xml:id="pX25p0246c0310" cb:place="inline">初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0246c04"/><lb ed="R039" n="0510a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246c0401"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨应如是降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0246c05"/><lb ed="R039" n="0510a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0246c0501"><persName>佛</persName>告者。前许今说也。菩萨者。略梵语。具云菩提萨 <lb ed="X" n="0246c06"/><lb ed="R039" n="0510a12"/>埵。此翻觉有情。释有三義。一约自利。二约利他。三 <lb ed="X" n="0246c07"/><lb ed="R039" n="0510a13"/>兼二利。约自利者。谓觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0246c0701" n="0246c0701"/><anchor xml:id="beg0246c0701" n="0246c0701"/>已<anchor xml:id="end0246c0701"/>分证。馀有情识故。约利 <lb ed="X" n="0246c08"/><lb ed="R039" n="0510a14"/>他者。谓说法度生。觉悟有情故。兼二利者。谓上求 <lb ed="X" n="0246c09"/><lb ed="R039" n="0510a15"/><persName>佛</persName>觉。下化有情故。</p><p xml:id="pX25p0246c0908" cb:place="inline">摩诃萨亦略言也。具言摩诃菩 <lb ed="X" n="0246c10"/><lb ed="R039" n="0510a16"/>提萨埵。摩诃云大。谓是大菩萨故。问。请许皆为初 <lb ed="X" n="0246c11"/><lb ed="R039" n="0510a17"/>心。何故此约大菩萨说耶。答。此有二義。一约发心 <lb ed="X" n="0246c12"/><lb ed="R039" n="0510a18"/>勝劣。二约说经前後。发心勝劣者。若发住相之心。 <lb ed="X" n="0246c13"/><lb ed="R039" n="0510b01"/>或滞有漏。但称菩萨。今发離相之心。定是无漏。故 <lb ed="X" n="0246c14"/><lb ed="R039" n="0510b02"/>兼以摩诃萨称之。说经前後者。此经前後。分为四 <lb ed="X" n="0246c15"/><lb ed="R039" n="0510b03"/>分。信解二分。为初心说。修证二分。为深位说。是则 <lb ed="X" n="0246c16"/><lb ed="R039" n="0510b04"/>诸菩萨者。对前二分称之。摩诃萨者。对後二分称 <lb ed="X" n="0246c17"/><lb ed="R039" n="0510b05"/>之。然菩萨与摩诃萨。各有降心之法。故两言之。前 <lb ed="X" n="0246c18"/><lb ed="R039" n="0510b06"/>虽总许。但以言不幷彰。且先示降心。故再为别标。 <lb ed="X" n="0246c19"/><lb ed="R039" n="0510b07"/>而言应如是降。又如是二字。对上二种菩萨。意含 <lb ed="X" n="0246c20"/><lb ed="R039" n="0510b08"/>浅深。犹言诸菩萨。应如是如是而降。以有信降解 <lb ed="X" n="0246c21"/><lb ed="R039" n="0510b09"/>降异故。摩诃萨应如是如是而降。以有修降证降 <lb ed="X" n="0246c22"/><lb ed="R039" n="0510b10"/>异故。據此则上释诸菩萨摩诃萨。二義之中。後義 <lb ed="X" n="0246c23"/><lb ed="R039" n="0510b11"/>为正。标示竟。</p><p xml:id="pX25p0246c2306" cb:place="inline">二正明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0246c24"/><lb ed="R039" n="0510b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0246c2401">所有一切众生之类。若卵生･若胎生･若湿生･若化生。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0247a" n="0247a"/> <lb ed="X" n="0247a01"/><lb ed="R039" n="0510b13"/>若有色･若无色。若有想･若无想･若非有想非无想。我 <lb ed="X" n="0247a02"/><lb ed="R039" n="0510b14"/>皆令入无馀涅槃而灭度之。如是灭度无量无数无 <lb ed="X" n="0247a03"/><lb ed="R039" n="0510b15"/>边众生。实无众生得灭度者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0247a04"/><lb ed="R039" n="0510b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0247a0401">所有句。总显所度之廣。一切者。总赅之词。众处受 <lb ed="X" n="0247a05"/><lb ed="R039" n="0510b17"/>生。众法相生。各有其类。繁难俱悉。故以一切众生 <lb ed="X" n="0247a06"/><lb ed="R039" n="0510b18"/>之类该之。若卵下。略分十种异生。从古註家。所说 <lb ed="X" n="0247a07"/><lb ed="R039" n="0511a01"/>各异。有取楞严十二类生之義释者。然数既不符 <lb ed="X" n="0247a08"/><lb ed="R039" n="0511a02"/>毋庸强会。有约受生差别。依止差别。境界差别之 <lb ed="X" n="0247a09"/><lb ed="R039" n="0511a03"/>義释者<note place="inline">受生差别意指四生。依止差别。意指有色。无色。境界差别。意指有想。无想等</note>。但 <lb ed="X" n="0247a10"/><lb ed="R039" n="0511a04"/>语出论文。不甚晓畅。今取易明。略以三界各别收 <lb ed="X" n="0247a11"/><lb ed="R039" n="0511a05"/>之。胎卵湿化。约欲界言。以欲界五趣杂居。四生具 <lb ed="X" n="0247a12"/><lb ed="R039" n="0511a06"/>故。如古德颂云。人旁生具四<note place="inline">人四生者。常人胎生。<name role="" type="person">毘舍佉母</name>卵生。柰女 <lb ed="X" n="0247a13"/><lb ed="R039" n="0511a07"/>湿生。劫初之人化生。旁生四者。如正法念云。化生金趐鸟。能食四生龙。馀可例知</note>。地狱及 <lb ed="X" n="0247a14"/><lb ed="R039" n="0511a08"/>诸天･中有唯化生<note place="inline">三皆化生</note>。鬼通胎化二<note place="inline">地行罗刹。及鬼子母。属胎 <lb ed="X" n="0247a15"/><lb ed="R039" n="0511a09"/>生。馀皆化生也</note>。若释其相者。卵谓从卵壳出。胎谓因胎脏 <lb ed="X" n="0247a16"/><lb ed="R039" n="0511a10"/>生。湿谓因湿气有。化谓因变化成。楞严云。卵唯想 <lb ed="X" n="0247a17"/><lb ed="R039" n="0511a11"/>生。胎因情有。湿以合感。化以離应。盖约一念之差。 <lb ed="X" n="0247a18"/><lb ed="R039" n="0511a12"/>而分四生之异。上二界唯有化生。生不具故。不以 <lb ed="X" n="0247a19"/><lb ed="R039" n="0511a13"/>生论。有色约色界言。虽有凡圣外道。皆具身相。故 <lb ed="X" n="0247a20"/><lb ed="R039" n="0511a14"/>总以有色名之。望欲界言。色相勝妙。故独擅有色 <lb ed="X" n="0247a21"/><lb ed="R039" n="0511a15"/>之名。无色约空处言。以其无身相故。上三虽亦无 <lb ed="X" n="0247a22"/><lb ed="R039" n="0511a16"/>身。另有可称。故无色之名。独让空处。有想。约识处 <lb ed="X" n="0247a23"/><lb ed="R039" n="0511a17"/>言。以其无色。唯以想心相续为命故。无想。约无所 <lb ed="X" n="0247a24"/><lb ed="R039" n="0511a18"/>有处言。以其诸识都灭。虽赖耶独存。而无分别。分 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0247b" n="0247b"/> <lb ed="X" n="0247b01"/><lb ed="R039" n="0511b01"/>别尙无。岂复有想。故以无想名之。非有想非无想。 <lb ed="X" n="0247b02"/><lb ed="R039" n="0511b02"/>即非非想处天也。以此天欲尽赖耶。深入灭定。以 <lb ed="X" n="0247b03"/><lb ed="R039" n="0511b03"/>定障故。似赖耶尽。故作非有想。灭定稍亏。似赖耶 <lb ed="X" n="0247b04"/><lb ed="R039" n="0511b04"/>存。故作非无想。如楞严云。如存不存。若尽非尽是 <lb ed="X" n="0247b05"/><lb ed="R039" n="0511b05"/>也。此分二类。楞严云。此等穷空。不尽空理。从不还 <lb ed="X" n="0247b06"/><lb ed="R039" n="0511b06"/>天。圣道穷者。如是一类。名不迴心。钝阿罗汉。若从 <lb ed="X" n="0247b07"/><lb ed="R039" n="0511b07"/>无想诸外道天。穷空不归。迷漏无闻。便入轮转。合 <lb ed="X" n="0247b08"/><lb ed="R039" n="0511b08"/>前卵胎湿化。乃至有想无想。是为十种异生。</p><p xml:id="pX25p0247b0818" cb:place="inline">我皆 <lb ed="X" n="0247b09"/><lb ed="R039" n="0511b09"/>下。示以度生降心。我之一字。即指发心菩萨。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0247b10"/><lb ed="R039" n="0511b10"/>代彼说故。若论菩萨不应计我。为拣所度。假名为 <lb ed="X" n="0247b11"/><lb ed="R039" n="0511b11"/>我。非彼凡夫遍计。及外道邪计。令者。使令。谓说法 <lb ed="X" n="0247b12"/><lb ed="R039" n="0511b12"/>度之也。而言皆令者。显示平等心故。</p><p xml:id="pX25p0247b1215" cb:place="inline">涅槃略梵语 <lb ed="X" n="0247b13"/><lb ed="R039" n="0511b13"/>也。具云般涅槃那。此云圆寂。谓无真不圆。无妄不 <lb ed="X" n="0247b14"/><lb ed="R039" n="0511b14"/>寂。故秦言灭度。谓证寂灭。度生死故。故下言。而灭 <lb ed="X" n="0247b15"/><lb ed="R039" n="0511b15"/>度之。使华梵互影也。</p><p xml:id="pX25p0247b1509" cb:place="inline">无馀有二。一约小乘。若子缚 <lb ed="X" n="0247b16"/><lb ed="R039" n="0511b16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0247b1601" n="0247b1601"/><anchor xml:id="beg0247b1601" n="0247b1601"/>已<anchor xml:id="end0247b1601"/>断。果缚犹存。名有馀依。以犹有最後身智为所 <lb ed="X" n="0247b17"/><lb ed="R039" n="0511b17"/>依故。若<g ref="#CB01926">灰</g>身泯智。滞寂沉空。为无馀依。以不受後 <lb ed="X" n="0247b18"/><lb ed="R039" n="0511b18"/>有。无馀所依身故。二约大乘。若五住究尽。二死永 <lb ed="X" n="0247b19"/><lb ed="R039" n="0512a01"/>亡。证转依果。住于涅槃。为有馀依。以犹有涅槃为 <lb ed="X" n="0247b20"/><lb ed="R039" n="0512a02"/>所依故。若不住涅槃。还度众生。虽度众生。不住生 <lb ed="X" n="0247b21"/><lb ed="R039" n="0512a03"/>死。名无馀依。以无馀涅槃。无馀生死。为所依故。今 <lb ed="X" n="0247b22"/><lb ed="R039" n="0512a04"/>约大乘言之。准唯识论说有四种涅槃。一自性淸 <lb ed="X" n="0247b23"/><lb ed="R039" n="0512a05"/>净涅槃。凡圣同有。真本自圆。而妄本自寂故。二有 <lb ed="X" n="0247b24"/><lb ed="R039" n="0512a06"/>馀依涅槃。出烦恼障。有苦依身故。三无馀依涅槃。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0247c" n="0247c"/> <lb ed="X" n="0247c01"/><lb ed="R039" n="0512a07"/>身出生死。苦无依故。四无住处涅槃。悲智相兼。生 <lb ed="X" n="0247c02"/><lb ed="R039" n="0512a08"/>死涅槃。两无住故。四中初唯性具。次二小乘。後一 <lb ed="X" n="0247c03"/><lb ed="R039" n="0512a09"/>大乘。今是後一。</p><p xml:id="pX25p0247c0307" cb:place="inline">而灭度之。之字非但语词。寓有证 <lb ed="X" n="0247c04"/><lb ed="R039" n="0512a10"/>得之義。若连上文。则是令入涅槃。而灭度证得也。</p> <lb ed="X" n="0247c05"/><lb ed="R039" n="0512a11"/><p xml:id="pX25p0247c0501">无著云。何故愿此不可得義。生所摄故。<note place="inline">何故句。难词也。意以 <lb ed="X" n="0247c06"/><lb ed="R039" n="0512a12"/>五性众生三分半不得成<persName>佛</persName>。是不可得度者。何故愿皆令入。是明知不可而虚发是愿。何所益乎。生所句。 <lb ed="X" n="0247c07"/><lb ed="R039" n="0512a13"/>通词也。意以三分半众生。亦是众生所摄。既是众生所摄。莫不有心。涅槃云。凡是有心。定当作<persName>佛</persName>。何不可 <lb ed="X" n="0247c08"/><lb ed="R039" n="0512a14"/>度</note>。又云。卵湿无想有顶。则不能。云何普入。有三因 <lb ed="X" n="0247c09"/><lb ed="R039" n="0512a15"/>缘。一难处生者待时故。二非难处生未成熟者成 <lb ed="X" n="0247c10"/><lb ed="R039" n="0512a16"/>熟之。三<anchor xml:id="nkr_note_add_0247c1001" n="0247c1001"/><anchor xml:id="beg0247c1001" n="0247c1001"/>已<anchor xml:id="end0247c1001"/>成熟者解脱之。<note place="inline">卵湿等亦难词。意以卵湿二生。是畜牲难。无想 <lb ed="X" n="0247c11"/><lb ed="R039" n="0512a17"/>有顶是长寿天难。既有难缘所障。则不能入。云何普入。普即皆也。有三下。亦通词。意以难处者。纳种待时。 <lb ed="X" n="0247c12"/><lb ed="R039" n="0512a18"/>非难处种未成熟者。令成熟。<anchor xml:id="nkr_note_add_0247c1201" n="0247c1201"/><anchor xml:id="beg0247c1201" n="0247c1201"/>已<anchor xml:id="end0247c1201"/>得成熟者。令解脱。是虽种熟脱三。浅深不同。而今後中间。远近得度。何不 <lb ed="X" n="0247c13"/><lb ed="R039" n="0512b01"/>可入</note>。又金刚鎞云。为菩萨者。但当发此满足之心。行 <lb ed="X" n="0247c14"/><lb ed="R039" n="0512b02"/>此满足之行。不必其一时即有此满足之事。地狱 <lb ed="X" n="0247c15"/><lb ed="R039" n="0512b03"/>未空。誓不成<persName>佛</persName>。一夫不被。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0247c1501" n="0247c1501"/><anchor xml:id="beg0247c1501" n="0247c1501"/>己<anchor xml:id="end0247c1501"/>溺之。可证此義。如 <lb ed="X" n="0247c16"/><lb ed="R039" n="0512b04"/>是灭度等者。正教以降心之法。</p><p xml:id="pX25p0247c1613" cb:place="inline">言一切众生。略明 <lb ed="X" n="0247c17"/><lb ed="R039" n="0512b05"/>十类。详分则有无量无边。若待如是灭度。恐无尽 <lb ed="X" n="0247c18"/><lb ed="R039" n="0512b06"/>时。此念一萌。则是妄心。设不能降。其行必退。故示 <lb ed="X" n="0247c19"/><lb ed="R039" n="0512b07"/>以实无众生得灭度者。</p><p xml:id="pX25p0247c1910" cb:place="inline">言实无众生等。依古德说。 <lb ed="X" n="0247c20"/><lb ed="R039" n="0512b08"/>有五義。一性空故。二同体故。三本寂故。四无念故。 <lb ed="X" n="0247c21"/><lb ed="R039" n="0512b09"/>五法界故。今合本寂。无念为一。为顺始终顿圆四 <lb ed="X" n="0247c22"/><lb ed="R039" n="0512b10"/>教義故。言性空者。谓一切众生。缘会而生。缘会而 <lb ed="X" n="0247c23"/><lb ed="R039" n="0512b11"/>生则生法本无。本无即性空義也。言同体者。谓自 <lb ed="X" n="0247c24"/><lb ed="R039" n="0512b12"/>身他身。同一真如。真如无别。岂复见有众生为我 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0248a" n="0248a"/> <lb ed="X" n="0248a01"/><lb ed="R039" n="0512b13"/>所度。言本寂者。以无念故。谓无念则无分别。无分 <lb ed="X" n="0248a02"/><lb ed="R039" n="0512b14"/>别则不见众生。故本寂也。言法界者。谓一真法界。 <lb ed="X" n="0248a03"/><lb ed="R039" n="0512b15"/>无法不融。言我则一切皆我。谁为所度。言生则一 <lb ed="X" n="0248a04"/><lb ed="R039" n="0512b16"/>切皆生。谁为能度。能度所度。称性混融。岂复见有 <lb ed="X" n="0248a05"/><lb ed="R039" n="0512b17"/>众生灭度。始终顿圆。依次分配。虽浅深不同。同一 <lb ed="X" n="0248a06"/><lb ed="R039" n="0512b18"/>无生灭度。知此義者。则终日度生。不见生相。一切 <lb ed="X" n="0248a07"/><lb ed="R039" n="0513a01"/>众生。一时成<persName>佛</persName>。尽亦可。不尽亦可。度亦得。不度亦 <lb ed="X" n="0248a08"/><lb ed="R039" n="0513a02"/>得。既无疲劳。焉有退堕。此降心之第一法也。正明 <lb ed="X" n="0248a09"/><lb ed="R039" n="0513a03"/>竟。</p><p xml:id="pX25p0248a0902" cb:place="inline">三征释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248a10"/><lb ed="R039" n="0513a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248a1001">何以故。须菩提。若菩萨有我相･人相･众生相･寿者相。 <lb ed="X" n="0248a11"/><lb ed="R039" n="0513a05"/>即非菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248a12"/><lb ed="R039" n="0513a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248a1201">何以故者。征起之辞。言既曰如是灭度而又言实 <lb ed="X" n="0248a13"/><lb ed="R039" n="0513a07"/>无众生得灭者。何也。须菩提等。乃重呼当機而释 <lb ed="X" n="0248a14"/><lb ed="R039" n="0513a08"/>成之。意谓设若菩萨。计我为能度。则有我相。计他 <lb ed="X" n="0248a15"/><lb ed="R039" n="0513a09"/>为所度。即有人相。若更计所度无量无边。必待长 <lb ed="X" n="0248a16"/><lb ed="R039" n="0513a10"/>时度脱。则有众生･寿者二相。如是度生。必见退堕。 <lb ed="X" n="0248a17"/><lb ed="R039" n="0513a11"/>故云即非菩萨。是知为遣四相。故示以实无等。以 <lb ed="X" n="0248a18"/><lb ed="R039" n="0513a12"/>既无所度。则无能度。能所尙无。况计数多。及与时 <lb ed="X" n="0248a19"/><lb ed="R039" n="0513a13"/>长。则四相俱遣。任运成就菩萨行矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248a20"/><lb ed="R039" n="0513a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248a2001">偈。廣大第一常其心不顚倒利益深心住此乘功德 <lb ed="X" n="0248a21"/><lb ed="R039" n="0513a15"/>满。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248a22"/><lb ed="R039" n="0513a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248a2201">合云。此通颂上科及此科義也。言一切众生。我皆 <lb ed="X" n="0248a23"/><lb ed="R039" n="0513a17"/>令入涅槃。即廣大心。不唯令入涅槃。且是令入无 <lb ed="X" n="0248a24"/><lb ed="R039" n="0513a18"/>馀涅槃。即第一心。实无众生灭度。不见生相。则无 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0248b" n="0248b"/> <lb ed="X" n="0248b01"/><lb ed="R039" n="0513b01"/>疲劳。即是常心。为遣四相。故言实无等。即是不顚 <lb ed="X" n="0248b02"/><lb ed="R039" n="0513b02"/>倒心。如是利益。成深远心。而住菩萨之行。则此大 <lb ed="X" n="0248b03"/><lb ed="R039" n="0513b03"/>乘自利利他。一切功德。皆圆满也。降心之方竟。</p> <lb ed="X" n="0248b04"/><lb ed="R039" n="0513b04"/><p xml:id="pX25p0248b0401">二住心之方三。一正示其方。二征释其意。三劝如 <lb ed="X" n="0248b05"/><lb ed="R039" n="0513b05"/>教住。初三。一标示。二指释。三结示。</p><p xml:id="pX25p0248b0514" cb:place="inline">初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248b06"/><lb ed="R039" n="0513b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248b0601">复次。须菩提。菩萨于法。应无所住。行于佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248b07"/><lb ed="R039" n="0513b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248b0701">降心约度生。住心约佈施者。以度生降心难。逆事 <lb ed="X" n="0248b08"/><lb ed="R039" n="0513b08"/>难忍故。佈施住心难。顺境易入故。复次等者。谓复 <lb ed="X" n="0248b09"/><lb ed="R039" n="0513b09"/>于降心之次。再呼当機进示住心法也。法该内外 <lb ed="X" n="0248b10"/><lb ed="R039" n="0513b10"/>中间。及自身报恩果报等法。言但有所住。则觉心 <lb ed="X" n="0248b11"/><lb ed="R039" n="0513b11"/>便晦。欲令觉心安住。故示以于法应无所住。修一 <lb ed="X" n="0248b12"/><lb ed="R039" n="0513b12"/>切行。皆当如此。且约行于佈施言之。以佈施率万 <lb ed="X" n="0248b13"/><lb ed="R039" n="0513b13"/>行之首。又能含摄于万行故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248b14"/><lb ed="R039" n="0513b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248b1401">偈。檀義摄于六资生无畏法此中一二三名为修行 <lb ed="X" n="0248b15"/><lb ed="R039" n="0513b15"/>住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248b16"/><lb ed="R039" n="0513b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248b1601">合云。此颂佈施能摄万行之義。檀略梵语也。具云 <lb ed="X" n="0248b17"/><lb ed="R039" n="0513b17"/>檀那。此翻佈施。義含三施。能摄六度。此总标也。资 <lb ed="X" n="0248b18"/><lb ed="R039" n="0513b18"/>生句。先释檀義有三。一资生。即财施。资养形命故。 <lb ed="X" n="0248b19"/><lb ed="R039" n="0514a01"/>二无畏施。能与无畏故。三法施。随機授法故。此中 <lb ed="X" n="0248b20"/><lb ed="R039" n="0514a02"/>句。次释摄于六義。言此中第一资生。即摄六度中 <lb ed="X" n="0248b21"/><lb ed="R039" n="0514a03"/>佈施。谓一摄一也。此中第二无畏。即摄六度中持 <lb ed="X" n="0248b22"/><lb ed="R039" n="0514a04"/>成･忍辱。谓二摄二也。以持戒不杀。忍辱不报。能令 <lb ed="X" n="0248b23"/><lb ed="R039" n="0514a05"/>人无畏故。此中第三法施。即摄六度中进･禅･慧三。 <lb ed="X" n="0248b24"/><lb ed="R039" n="0514a06"/>谓三摄三也。以精进则为人不倦。禅･慧则能与授 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0248c" n="0248c"/> <lb ed="X" n="0248c01"/><lb ed="R039" n="0514a07"/>法故。既三施能摄六度。则六度可开万行。是知但 <lb ed="X" n="0248c02"/><lb ed="R039" n="0514a08"/>行佈施。则为修菩萨行而住菩萨地矣。标示竟。</p> <lb ed="X" n="0248c03"/><lb ed="R039" n="0514a09"/><p xml:id="pX25p0248c0301">二指释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248c04"/><lb ed="R039" n="0514a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248c0401">所谓不住色佈施。不住声香味触法佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248c05"/><lb ed="R039" n="0514a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248c0501">所谓者。指释之词。言上云应无所住者。不住何等 <lb ed="X" n="0248c06"/><lb ed="R039" n="0514a12"/>法也。故云所谓不住等。准天亲论。但指三事。谓自 <lb ed="X" n="0248c07"/><lb ed="R039" n="0514a13"/>身。报恩。果报。今云不住六尘者。以六尘即含三事。 <lb ed="X" n="0248c08"/><lb ed="R039" n="0514a14"/>谓若计六尘为<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c0801" n="0248c0801"/><anchor xml:id="beg0248c0801" n="0248c0801"/>己<anchor xml:id="end0248c0801"/>受用。不行佈施。即是住于自身。 <lb ed="X" n="0248c09"/><lb ed="R039" n="0514a15"/>若于受者。望其以六尘酬我。即是住于报恩。若计 <lb ed="X" n="0248c10"/><lb ed="R039" n="0514a16"/>我能施。将来得大福德。即是住于果报。是知不住 <lb ed="X" n="0248c11"/><lb ed="R039" n="0514a17"/>六尘。则三事皆不复住。又三事中。初有施物相。次 <lb ed="X" n="0248c12"/><lb ed="R039" n="0514a18"/>有受施相。後有能施相。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c1201" n="0248c1201"/><anchor xml:id="beg0248c1201" n="0248c1201"/>已<anchor xml:id="end0248c1201"/>不住三事。则中间无 <lb ed="X" n="0248c13"/><lb ed="R039" n="0514b01"/>物。外无受者。内无施者。是为三轮体空。如是佈施。 <lb ed="X" n="0248c14"/><lb ed="R039" n="0514b02"/>乃成无漏因矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248c15"/><lb ed="R039" n="0514b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248c1501">偈。自身及报恩果报斯不著护存<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c1501" n="0248c1501"/><anchor xml:id="beg0248c1501" n="0248c1501"/>己<anchor xml:id="end0248c1501"/>不施防求于异 <lb ed="X" n="0248c16"/><lb ed="R039" n="0514b04"/>事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248c17"/><lb ed="R039" n="0514b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0248c1701">合云。此通颂此科及上科義也。上二句标。斯字即 <lb ed="X" n="0248c18"/><lb ed="R039" n="0514b06"/>指三事。谓三事皆不著也。下二句释。护犹遮也。亦 <lb ed="X" n="0248c19"/><lb ed="R039" n="0514b07"/>同下句防字。存为<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c1901" n="0248c1901"/><anchor xml:id="beg0248c1901" n="0248c1901"/>己<anchor xml:id="end0248c1901"/>想。不行佈施。是所应遮。以住 <lb ed="X" n="0248c20"/><lb ed="R039" n="0514b08"/>自身相故。防犹止也。异事者。异含二義。一对自名 <lb ed="X" n="0248c21"/><lb ed="R039" n="0514b09"/>异。求异事。即是望彼酬我。二对因名异。求异事。即 <lb ed="X" n="0248c22"/><lb ed="R039" n="0514b10"/>是要来世福。此二皆所应防。以住报恩。及果报相 <lb ed="X" n="0248c23"/><lb ed="R039" n="0514b11"/>故。指释竟。</p><p xml:id="pX25p0248c2305" cb:place="inline">三结示。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0248c24"/><lb ed="R039" n="0514b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0248c2401">须菩提。菩萨应如是佈施。不住于相。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0249a" n="0249a"/> <lb ed="X" n="0249a01"/><lb ed="R039" n="0514b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249a0101">菩萨者。即前发心菩萨。示以应如是佈施等者。以 <lb ed="X" n="0249a02"/><lb ed="R039" n="0514b14"/>不住于相。则安住觉心。一色一香。有施皆迴向菩 <lb ed="X" n="0249a03"/><lb ed="R039" n="0514b15"/>提。一声一味。无因而不契<persName>佛</persName>果。发菩提心愿成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0249a04"/><lb ed="R039" n="0514b16"/>果者。理应尔也。正示其方竟。</p><p xml:id="pX25p0249a0412" cb:place="inline">二征释其意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249a05"/><lb ed="R039" n="0514b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249a0501">何以故。若菩萨不住相佈施。其福德不可思量。须菩 <lb ed="X" n="0249a06"/><lb ed="R039" n="0514b18"/>提。于意云何。东方虚空可思量不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。 <lb ed="X" n="0249a07"/><lb ed="R039" n="0515a01"/>南西北方四维上下虚空可思量不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩 <lb ed="X" n="0249a08"/><lb ed="R039" n="0515a02"/>提。菩萨无住相佈施。福德亦复如是不可思量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249a09"/><lb ed="R039" n="0515a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249a0901">文分三義。一征释。二喩例。三法合。在文可见。初中 <lb ed="X" n="0249a10"/><lb ed="R039" n="0515a04"/>征者。谓以何以故。而言应如是佈施等耶。释中。言 <lb ed="X" n="0249a11"/><lb ed="R039" n="0515a05"/>不住相佈施。福德不可思量者。以是无漏因故。反 <lb ed="X" n="0249a12"/><lb ed="R039" n="0515a06"/>显住相佈施。纵有福德。亦可思量。以是有漏之因。 <lb ed="X" n="0249a13"/><lb ed="R039" n="0515a07"/>如永嘉云。住相佈施生天福。犹如仰箭射虚空。势 <lb ed="X" n="0249a14"/><lb ed="R039" n="0515a08"/>力尽。箭还坠。招得来生不如意。争似无为实相门。 <lb ed="X" n="0249a15"/><lb ed="R039" n="0515a09"/>一超直入<persName>如来</persName>地是也。</p><p xml:id="pX25p0249a1510" cb:place="inline">喩例中。首擧东方虚空者。 <lb ed="X" n="0249a16"/><lb ed="R039" n="0515a10"/>以是方之首故。不住之施。是无漏因。如虚空性。不 <lb ed="X" n="0249a17"/><lb ed="R039" n="0515a11"/>可破壞。故以虚空喩之。正以虚空不可破壞。所以 <lb ed="X" n="0249a18"/><lb ed="R039" n="0515a12"/>横遍竖穷。难可思量。以喩无漏之因廣大甚深。非 <lb ed="X" n="0249a19"/><lb ed="R039" n="0515a13"/>心识思量所能及也。</p><p xml:id="pX25p0249a1909" cb:place="inline">问以可思量不者。令其因喩 <lb ed="X" n="0249a20"/><lb ed="R039" n="0515a14"/>知法。答以不也者。是空生于喩中<anchor xml:id="nkr_note_add_0249a2001" n="0249a2001"/><anchor xml:id="beg0249a2001" n="0249a2001"/>已<anchor xml:id="end0249a2001"/>知故。更以南 <lb ed="X" n="0249a21"/><lb ed="R039" n="0515a15"/>西北方四维上下虚空喩者。显空不住方。随方异 <lb ed="X" n="0249a22"/><lb ed="R039" n="0515a16"/>称。以喩无漏之因。不住诸位。随位各证。虽随位各 <lb ed="X" n="0249a23"/><lb ed="R039" n="0515a17"/>证。亦互相摄。故皆以不可思量喩之。盖欲以一空。 <lb ed="X" n="0249a24"/><lb ed="R039" n="0515a18"/>知一切空。一位见一切位故。法合中言不住相施 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0249b" n="0249b"/> <lb ed="X" n="0249b01"/><lb ed="R039" n="0515b01"/>福德亦如是等。正见<persName>如来</persName>所谓应如是佈施等者。 <lb ed="X" n="0249b02"/><lb ed="R039" n="0515b02"/>非无谓耳。征释其意竟。</p><p xml:id="pX25p0249b0210" cb:place="inline">三劝如教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249b03"/><lb ed="R039" n="0515b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249b0301">须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249b04"/><lb ed="R039" n="0515b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249b0401">言如上所教。即是住心之方。而发心菩萨。但应如 <lb ed="X" n="0249b05"/><lb ed="R039" n="0515b05"/>我所教而住。无劳别求住心之法。住心之方竟。</p> <lb ed="X" n="0249b06"/><lb ed="R039" n="0515b06"/><p xml:id="pX25p0249b0601">三兼释伏疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249b07"/><lb ed="R039" n="0515b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249b0701">偈。调伏彼事中远離取相心及断种种疑亦防生成 <lb ed="X" n="0249b08"/><lb ed="R039" n="0515b08"/>心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249b09"/><lb ed="R039" n="0515b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249b0901">合云。此是结前起後颂也。调伏彼事中。谓调摄觉 <lb ed="X" n="0249b10"/><lb ed="R039" n="0515b10"/>心令住于彼行施事中。降伏妄心令灭于彼度生 <lb ed="X" n="0249b11"/><lb ed="R039" n="0515b11"/>事中。远離取相心者。若见有生可度。有施可行。皆 <lb ed="X" n="0249b12"/><lb ed="R039" n="0515b12"/>为取相。前于度生。则曰实无众生等。于行施。则曰 <lb ed="X" n="0249b13"/><lb ed="R039" n="0515b13"/>不住色声等。则是于取相心<anchor xml:id="nkr_note_add_0249b1301" n="0249b1301"/><anchor xml:id="beg0249b1301" n="0249b1301"/>已<anchor xml:id="end0249b1301"/>能远離。此结前也。 <lb ed="X" n="0249b14"/><lb ed="R039" n="0515b14"/>及断种种疑。亦防生成心者。谓及此又复断种种 <lb ed="X" n="0249b15"/><lb ed="R039" n="0515b15"/>疑。亦是防其因前生疑。及辗转成疑之心。此起後 <lb ed="X" n="0249b16"/><lb ed="R039" n="0515b16"/>也。</p><p xml:id="pX25p0249b1602" cb:place="inline">经文分二。一释因生疑。二防转成疑。</p><p xml:id="pX25p0249b1616" cb:place="inline">初。</p> <lb ed="X" n="0249b17"/><lb ed="R039" n="0515b17"/><p xml:id="pX25p0249b1701">疑云。佈施一法。通乎上下。下济众生。不住生相可 <lb ed="X" n="0249b18"/><lb ed="R039" n="0515b18"/>矣。以为超有漏因故。上供诸<persName>佛</persName>。岂可不住<persName>佛</persName>相。然 <lb ed="X" n="0249b19"/><lb ed="R039" n="0516a01"/><persName>佛</persName>是无漏。不住<persName>佛</persName>相。恐不成无漏之因。施何益哉。 <lb ed="X" n="0249b20"/><lb ed="R039" n="0516a02"/>为有斯疑。故尔释断。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249b21"/><lb ed="R039" n="0516a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249b2101">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。不也。<persName>世尊</persName>。不 <lb ed="X" n="0249b22"/><lb ed="R039" n="0516a04"/>可以身相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身 <lb ed="X" n="0249b23"/><lb ed="R039" n="0516a05"/>相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249b24"/><lb ed="R039" n="0516a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249b2401">于意云何者。探问之词也。<persName>如来</persName>意谓。设汝疑<persName>佛</persName>相 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0249c" n="0249c"/> <lb ed="X" n="0249c01"/><lb ed="R039" n="0516a07"/>为可住者。吾今问汝。于汝意地之下以为云何。将 <lb ed="X" n="0249c02"/><lb ed="R039" n="0516a08"/>谓可以金色之身。三十二相得见真<persName>如来</persName>不。若果 <lb ed="X" n="0249c03"/><lb ed="R039" n="0516a09"/>以身相得见。是则可住。设不尔者。则非真实。云何 <lb ed="X" n="0249c04"/><lb ed="R039" n="0516a10"/>欲住。而要依之成无漏因。其犹以手攀空。而欲依 <lb ed="X" n="0249c05"/><lb ed="R039" n="0516a11"/>之为不坠因。固知其不可得矣。答以不也者。因问 <lb ed="X" n="0249c06"/><lb ed="R039" n="0516a12"/>方醒。不可以身相得见者。是空生<anchor xml:id="nkr_note_add_0249c0601" n="0249c0601"/><anchor xml:id="beg0249c0601" n="0249c0601"/>已<anchor xml:id="end0249c0601"/>知。虽上供诸 <lb ed="X" n="0249c07"/><lb ed="R039" n="0516a13"/><persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>相亦不可住。良以法身如水。报身如水面之 <lb ed="X" n="0249c08"/><lb ed="R039" n="0516a14"/>光。应身如光所现影。若认影为真。而欲依之。必遭 <lb ed="X" n="0249c09"/><lb ed="R039" n="0516a15"/>陷溺之患。故不可也。</p><p xml:id="pX25p0249c0909" cb:place="inline">二防转成疑二。一防报相 <lb ed="X" n="0249c10"/><lb ed="R039" n="0516a16"/>可住疑。二防究竟无<persName>佛</persName>疑。</p><p xml:id="pX25p0249c1011" cb:place="inline">初。</p> <lb ed="X" n="0249c11"/><lb ed="R039" n="0516a17"/><p xml:id="pX25p0249c1101">疑云。应化之身三十二相固不可住。或别有报身 <lb ed="X" n="0249c12"/><lb ed="R039" n="0516a18"/>无量相海。为可住耶。恐转此疑。故尔防断。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249c13"/><lb ed="R039" n="0516b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249c1301"><persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249c14"/><lb ed="R039" n="0516b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249c1401"><persName>佛</persName>意。不唯应化身相。为不可住。即报身无量相海 <lb ed="X" n="0249c15"/><lb ed="R039" n="0516b03"/>亦不可住。良以报身如水面之光。光即是水。岂離 <lb ed="X" n="0249c16"/><lb ed="R039" n="0516b04"/>水而有光。是知报相即是法身。岂離法身而有报 <lb ed="X" n="0249c17"/><lb ed="R039" n="0516b05"/>相。特由十地菩萨。微细念相不尽。妄见有报身无 <lb ed="X" n="0249c18"/><lb ed="R039" n="0516b06"/>量相海。若住此相。不见法身。故总遣之曰。凡所有 <lb ed="X" n="0249c19"/><lb ed="R039" n="0516b07"/>相。皆是虚妄。盖是令其不住报相。亲见<persName>如来</persName>真法 <lb ed="X" n="0249c20"/><lb ed="R039" n="0516b08"/>身故。</p><p xml:id="pX25p0249c2003" cb:place="inline">二防究竟无<persName>佛</persName>疑。</p> <lb ed="X" n="0249c21"/><lb ed="R039" n="0516b09"/><p xml:id="pX25p0249c2101">疑云。报化不住。法身无相。又不可见。将究竟无<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0249c22"/><lb ed="R039" n="0516b10"/>可供耶。恐转此疑。故尔防断。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249c23"/><lb ed="R039" n="0516b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0249c2301">若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0249c24"/><lb ed="R039" n="0516b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0249c2401"><persName>佛</persName>意。以住应相。仍滞有漏。住报相。不见法身。其犹 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0250a" n="0250a"/> <lb ed="X" n="0250a01"/><lb ed="R039" n="0516b13"/>住影有陷溺之患。住光无得水之益。若见应报诸 <lb ed="X" n="0250a02"/><lb ed="R039" n="0516b14"/>相。非是真相不生住者。不唯报身是<persName>佛</persName>。而应身亦 <lb ed="X" n="0250a03"/><lb ed="R039" n="0516b15"/>是<persName>佛</persName>。其犹识影是幻。了光无体。不唯全光全水。而 <lb ed="X" n="0250a04"/><lb ed="R039" n="0516b16"/>全影亦全水。故云即见<persName>如来</persName>。谓亲见<persName>如来</persName>真法身 <lb ed="X" n="0250a05"/><lb ed="R039" n="0516b17"/>故。是知但不住相。供报应<persName>佛</persName>。即是供养法身<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0250a06"/><lb ed="R039" n="0516b18"/>不患其不成无漏之因。岂究竟无<persName>佛</persName>可供哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0250a07"/><lb ed="R039" n="0517a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250a0701">偈。分别有为体防彼成就得三相异体故離彼是如 <lb ed="X" n="0250a08"/><lb ed="R039" n="0517a02"/>来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0250a09"/><lb ed="R039" n="0517a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0250a0901">合云。此总颂因生疑。及转成疑中義也。分别有为 <lb ed="X" n="0250a10"/><lb ed="R039" n="0517a04"/>体者。分别指能缘心智。有为体指所缘<persName>佛</persName>身。<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0250a11"/><lb ed="R039" n="0517a05"/>有报有应。分别有粗有细。虽有粗有细。同一未離 <lb ed="X" n="0250a12"/><lb ed="R039" n="0517a06"/>念相。故总名分别。虽有报有应。总是修因所成。故 <lb ed="X" n="0250a13"/><lb ed="R039" n="0517a07"/>同号有为。如唯识云。应身有为有漏。报身有为无 <lb ed="X" n="0250a14"/><lb ed="R039" n="0517a08"/>漏。可证此義。</p><p xml:id="pX25p0250a1406" cb:place="inline">防者不可義。防彼成就得者。谓不可 <lb ed="X" n="0250a15"/><lb ed="R039" n="0517a09"/>以此有为身相。成就建立得见<persName>如来</persName>義故。</p><p xml:id="pX25p0250a1517" cb:place="inline">三相句。 <lb ed="X" n="0250a16"/><lb ed="R039" n="0517a10"/>具释上成下二義。释上者。言有为身相。不可以成 <lb ed="X" n="0250a17"/><lb ed="R039" n="0517a11"/>就得者。正以既属有为。即具生住灭之三相。非是 <lb ed="X" n="0250a18"/><lb ed="R039" n="0517a12"/>法身体故。成下者。正以有为之身。属于三相。非是 <lb ed="X" n="0250a19"/><lb ed="R039" n="0517a13"/>真体。所以離彼即是<persName>如来</persName>。言離彼者。即是不住于 <lb ed="X" n="0250a20"/><lb ed="R039" n="0517a14"/>相。不住于相。全相全真。故云是<persName>如来</persName>也。总结开示 <lb ed="X" n="0250a21"/><lb ed="R039" n="0517a15"/>降住竟。</p><p xml:id="pX25p0250a2104" cb:place="inline">二成就信心四。一显信具德。二辗转征 <lb ed="X" n="0250a22"/><lb ed="R039" n="0517a16"/>释。三结示进信。四重释伏疑。初二。一深生实信德。 <lb ed="X" n="0250a23"/><lb ed="R039" n="0517a17"/>二一念净信德。初三。一当機问信。二<persName>如来</persName>答有。三 <lb ed="X" n="0250a24"/><lb ed="R039" n="0517a18"/>显示其德。</p><p xml:id="pX25p0250a2405" cb:place="inline">初。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0250b" n="0250b"/> <lb ed="X" n="0250b01"/><lb ed="R039" n="0517b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250b0101">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0250b02"/><lb ed="R039" n="0517b02"/>生实信不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0250b03"/><lb ed="R039" n="0517b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0250b0301">上文因取无漏。果取无为。因果俱深。取信良难。以 <lb ed="X" n="0250b04"/><lb ed="R039" n="0517b04"/>众生修因。多著有漏。期果。多趣有为故。当機恐有 <lb ed="X" n="0250b05"/><lb ed="R039" n="0517b05"/>不信。失大利益。故白<persName>佛</persName>以问也。颇者。可也･还也。问 <lb ed="X" n="0250b06"/><lb ed="R039" n="0517b06"/>以可还有者。即恐有不信之意。言说二字。義通能 <lb ed="X" n="0250b07"/><lb ed="R039" n="0517b07"/>所。<persName>佛</persName>为能言说。章句为所言说。盖通指因深果深 <lb ed="X" n="0250b08"/><lb ed="R039" n="0517b08"/>文也。文中有章段。有句逗。故言章句。此但擧能诠。 <lb ed="X" n="0250b09"/><lb ed="R039" n="0517b09"/>即该所诠。以章诠大旨。句诠细義。不言可知故。</p><p xml:id="pX25p0250b0919" cb:place="inline">实 <lb ed="X" n="0250b10"/><lb ed="R039" n="0517b10"/>信者。非但信其章句。必能信其旨義。以但信章句 <lb ed="X" n="0250b11"/><lb ed="R039" n="0517b11"/>为浮。兼信旨義乃实。如纔闻度生无相。行施无住。 <lb ed="X" n="0250b12"/><lb ed="R039" n="0517b12"/>便信其为无漏之因。纔闻不以相见。離相是<persName>佛</persName>。便 <lb ed="X" n="0250b13"/><lb ed="R039" n="0517b13"/>信其是无为之果。决定忍可。不生疑惧。是为生实 <lb ed="X" n="0250b14"/><lb ed="R039" n="0517b14"/>信者。不者。两可之词。应上颇字。盖是问以或有或 <lb ed="X" n="0250b15"/><lb ed="R039" n="0517b15"/>无。希<persName>佛</persName>明示耳。</p><p xml:id="pX25p0250b1507" cb:place="inline">魏译云。颇有众生于未来世等。意 <lb ed="X" n="0250b16"/><lb ed="R039" n="0517b16"/>以<persName>佛</persName>答有<persName>如来</persName>灭後等言。故尔足译。取问答必相 <lb ed="X" n="0250b17"/><lb ed="R039" n="0517b17"/>应故。今本不言于未来世者。意以空生恐现在即 <lb ed="X" n="0250b18"/><lb ed="R039" n="0517b18"/>有不信。<persName>如来</persName>答後世尙有能信。有以後。况今意故。 <lb ed="X" n="0250b19"/><lb ed="R039" n="0518a01"/>或亦梵本原无。故什师不译。当機问信竟。</p><p xml:id="pX25p0250b1917" cb:place="inline">二如 <lb ed="X" n="0250b20"/><lb ed="R039" n="0518a02"/>来答有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0250b21"/><lb ed="R039" n="0518a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250b2101"><persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後。後五百岁。有持戒 <lb ed="X" n="0250b22"/><lb ed="R039" n="0518a04"/>修福者。于此章句能生信心。以此为实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0250b23"/><lb ed="R039" n="0518a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0250b2301"><persName>佛</persName>意以高山流水。自有知音。耳提面命。岂无信者。 <lb ed="X" n="0250b24"/><lb ed="R039" n="0518a06"/>故教以莫作是说。恐中下之機以难信生怯怖心 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0250c" n="0250c"/> <lb ed="X" n="0250c01"/><lb ed="R039" n="0518a07"/>耳。又莫作是说者。示以莫说现在。故向下约未来 <lb ed="X" n="0250c02"/><lb ed="R039" n="0518a08"/>以况。</p><p xml:id="pX25p0250c0203" cb:place="inline"><persName>如来</persName>灭後。正法像法各一千年。末法一万年。 <lb ed="X" n="0250c03"/><lb ed="R039" n="0518a09"/>于中初五百岁。解脱坚固。次五百岁。禅定坚固。三 <lb ed="X" n="0250c04"/><lb ed="R039" n="0518a10"/>五百岁。多闻坚固。四五百岁。塔寺坚固。五五百岁。 <lb ed="X" n="0250c05"/><lb ed="R039" n="0518a11"/>鬥诤坚固。今云後五百岁者。当末法五百年。正是 <lb ed="X" n="0250c06"/><lb ed="R039" n="0518a12"/>鬥诤坚固。显当恶世时也。</p><p xml:id="pX25p0250c0611" cb:place="inline">持戒者。三聚精修。修福 <lb ed="X" n="0250c07"/><lb ed="R039" n="0518a13"/>者。三施齐行。此二为能信之缘。显破戒无福者。不 <lb ed="X" n="0250c08"/><lb ed="R039" n="0518a14"/>能信故。良以持戒者。必信罪福。修福者。必信因果。 <lb ed="X" n="0250c09"/><lb ed="R039" n="0518a15"/>故曰于此章句能生信心。而言以此为实者。以无 <lb ed="X" n="0250c10"/><lb ed="R039" n="0518a16"/>漏因。为真实之因。以无为果。为真实之果。决定忍 <lb ed="X" n="0250c11"/><lb ed="R039" n="0518a17"/>可。不生疑惧。空生所问实信是也。此中有两褈况 <lb ed="X" n="0250c12"/><lb ed="R039" n="0518a18"/>显。一灭後尙信。何况现在。二後五百岁尙信。何况 <lb ed="X" n="0250c13"/><lb ed="R039" n="0518b01"/>前四。且不可以难信生怯有失大利。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0250c14"/><lb ed="R039" n="0518b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250c1401">偈。说因果深義于後恶世时不空以有实菩萨三德 <lb ed="X" n="0250c15"/><lb ed="R039" n="0518b03"/>备。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0250c16"/><lb ed="R039" n="0518b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0250c1601">合云。此单颂此科義也。因取无漏。果取无为。即指 <lb ed="X" n="0250c17"/><lb ed="R039" n="0518b05"/>前之所说。拣彼有漏有为。故曰深義。以彼为浅義。 <lb ed="X" n="0250c18"/><lb ed="R039" n="0518b06"/>易知信故。于後恶世时。即指<persName>如来</persName>灭後。後五百岁 <lb ed="X" n="0250c19"/><lb ed="R039" n="0518b07"/>时也。不空二字。应作逗。谓教不空设。以有实三字。 <lb ed="X" n="0250c20"/><lb ed="R039" n="0518b08"/>连下读之。谓以有真实菩萨。持戒修福生信。三德 <lb ed="X" n="0250c21"/><lb ed="R039" n="0518b09"/>备故。是盖以戒德･福德。助成信德也。</p><p xml:id="pX25p0250c2115" cb:place="inline">三显示其 <lb ed="X" n="0250c22"/><lb ed="R039" n="0518b10"/>德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0250c23"/><lb ed="R039" n="0518b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0250c2301">当知是人不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0250c2301" n="0250c2301"/><anchor xml:id="beg0250c2301" n="0250c2301"/>已<anchor xml:id="end0250c2301"/>于 <lb ed="X" n="0250c24"/><lb ed="R039" n="0518b12"/>无量千万<persName>佛</persName>所种诸善根。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0251a" n="0251a"/> <lb ed="X" n="0251a01"/><lb ed="R039" n="0518b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251a0101">言生信固以戒福助成。戒福亦由宿善所发。故曰 <lb ed="X" n="0251a02"/><lb ed="R039" n="0518b14"/>当知是人。不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>。而种善根。意 <lb ed="X" n="0251a03"/><lb ed="R039" n="0518b15"/>以见<persName>佛</persName>若少。供<persName>佛</persName>闻法亦少。供<persName>佛</persName>闻法既少。夙世 <lb ed="X" n="0251a04"/><lb ed="R039" n="0518b16"/>善根不深。现世未必能持戒･修福而助成信心。信 <lb ed="X" n="0251a05"/><lb ed="R039" n="0518b17"/>心岂易言生哉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0251a0501" n="0251a0501"/><anchor xml:id="beg0251a0501" n="0251a0501"/>已<anchor xml:id="end0251a0501"/>于无量千万等者。正显其见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0251a06"/><lb ed="R039" n="0518b18"/>多。供<persName>佛</persName>多。闻法多。善根既深。乃能于现世之中。持 <lb ed="X" n="0251a07"/><lb ed="R039" n="0519a01"/>戒修福助成信心。據此则欲信般若者。当愿生生 <lb ed="X" n="0251a08"/><lb ed="R039" n="0519a02"/>世世。见<persName>佛</persName>供<persName>佛</persName>闻法。种善根也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251a09"/><lb ed="R039" n="0519a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251a0901">偈。修戒于过去及种诸善根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251a10"/><lb ed="R039" n="0519a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251a1001">合云。此亦单颂此科義也。意以今生持戒。亦由修 <lb ed="X" n="0251a11"/><lb ed="R039" n="0519a05"/>戒于过去<persName>佛</persName>时。今生修福。亦由种善于过去<persName>佛</persName>时。 <lb ed="X" n="0251a12"/><lb ed="R039" n="0519a06"/>盖善习致之然也。经中但云种善。亦该持戒。以戒 <lb ed="X" n="0251a13"/><lb ed="R039" n="0519a07"/>亦善法摄故。深生实信德竟。</p><p xml:id="pX25p0251a1312" cb:place="inline">二一念净信德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251a14"/><lb ed="R039" n="0519a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251a1401">闻是章句。乃至一念生净信者。须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉 <lb ed="X" n="0251a15"/><lb ed="R039" n="0519a09"/>见。是诸众生得如是无量福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251a16"/><lb ed="R039" n="0519a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251a1601"><persName>佛</persName>意以夙种善根。今生实信。得福无量。不待言矣。 <lb ed="X" n="0251a17"/><lb ed="R039" n="0519a11"/>设有闻是章句或经年受持。或月日读诵。乃至不 <lb ed="X" n="0251a18"/><lb ed="R039" n="0519a12"/>必如此。但只一念之间。顿空四相。于此因果深義。 <lb ed="X" n="0251a19"/><lb ed="R039" n="0519a13"/>生淸净信。无介纤疑者。其所得福德。亦非浅鲜。故 <lb ed="X" n="0251a20"/><lb ed="R039" n="0519a14"/>重呼当機而再告之。言<persName>如来</persName>悉知悉见者。显其得 <lb ed="X" n="0251a21"/><lb ed="R039" n="0519a15"/>福无虚。天亲论云。若不说见。或谓<persName>如来</persName>以比智知。 <lb ed="X" n="0251a22"/><lb ed="R039" n="0519a16"/>若不说知。或谓<persName>如来</persName>以肉眼见。故须二语。意显如 <lb ed="X" n="0251a23"/><lb ed="R039" n="0519a17"/>来知处悉见。非比智知。见处悉知。非肉眼见故。得 <lb ed="X" n="0251a24"/><lb ed="R039" n="0519a18"/>如是无量福德者。谓亦得如是前人无量福德。良 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0251b" n="0251b"/> <lb ed="X" n="0251b01"/><lb ed="R039" n="0519b01"/>以顿渐虽殊。能信无二。况後云。信心淸净。即生实 <lb ed="X" n="0251b02"/><lb ed="R039" n="0519b02"/>相。其所得福德。岂让前人哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251b03"/><lb ed="R039" n="0519b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251b0301">偈。戒具于诸<persName>佛</persName>亦说功德满。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251b04"/><lb ed="R039" n="0519b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251b0401">合云。此亦单颂此科義也。言虽一念净信。亦由持 <lb ed="X" n="0251b05"/><lb ed="R039" n="0519b05"/>戒具足于过去诸<persName>佛</persName>之所。不言种善者。戒亦该善。 <lb ed="X" n="0251b06"/><lb ed="R039" n="0519b06"/>以三聚中有善法戒故。亦说功德满者。<persName>如来</persName>悉知 <lb ed="X" n="0251b07"/><lb ed="R039" n="0519b07"/>悉见。其功德自应无量。故亦同前人说其功德圆 <lb ed="X" n="0251b08"/><lb ed="R039" n="0519b08"/>满。总结显信具德竟。</p><p xml:id="pX25p0251b0809" cb:place="inline">二辗转征释三。一承征承 <lb ed="X" n="0251b09"/><lb ed="R039" n="0519b09"/>释。二转征转释。三再征再释。</p><p xml:id="pX25p0251b0912" cb:place="inline">初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251b10"/><lb ed="R039" n="0519b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251b1001">何以故。是诸众生无复我相･人相･众生相･寿者相。无 <lb ed="X" n="0251b11"/><lb ed="R039" n="0519b11"/>法相。亦无非法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251b12"/><lb ed="R039" n="0519b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251b1201">初征起。言如上所说。二种能信之人。以何義故。得 <lb ed="X" n="0251b13"/><lb ed="R039" n="0519b13"/>无量福德耶。是诸下。释成。无我相者。即<anchor xml:id="nkr_note_add_0251b1301" n="0251b1301"/><anchor xml:id="beg0251b1301" n="0251b1301"/>已<anchor xml:id="end0251b1301"/>达我空。 <lb ed="X" n="0251b14"/><lb ed="R039" n="0519b14"/>无我执也。纂要云。执取自体为我。计我辗转趣于 <lb ed="X" n="0251b15"/><lb ed="R039" n="0519b15"/>馀趣为人。计我盛衰苦乐种种变异相续为众生。 <lb ed="X" n="0251b16"/><lb ed="R039" n="0519b16"/>计我一报命根不断而住为寿者。前一为本。後三 <lb ed="X" n="0251b17"/><lb ed="R039" n="0519b17"/>皆依我上而起。此总一我相也。无法相者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0251b1701" n="0251b1701"/><anchor xml:id="beg0251b1701" n="0251b1701"/>已<anchor xml:id="end0251b1701"/>达法 <lb ed="X" n="0251b18"/><lb ed="R039" n="0519b18"/>空。无法执也。无非法者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0251b1801" n="0251b1801"/><anchor xml:id="beg0251b1801" n="0251b1801"/>已<anchor xml:id="end0251b1801"/>达空空。无空执也。以非 <lb ed="X" n="0251b19"/><lb ed="R039" n="0520a01"/>法即是空。无非法。即幷空亦空故。然既三空俱朗。 <lb ed="X" n="0251b20"/><lb ed="R039" n="0520a02"/>见处同<persName>佛</persName>。如是而信。宜乎其得福无量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251b21"/><lb ed="R039" n="0520a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0251b2101">偈。彼寿者及法远離于取相亦说知彼相依八八義 <lb ed="X" n="0251b22"/><lb ed="R039" n="0520a04"/>别差别相续体不断至命住复趣于异道是我相四 <lb ed="X" n="0251b23"/><lb ed="R039" n="0520a05"/>种一切空无物实有不可说依言词而说是法相四 <lb ed="X" n="0251b24"/><lb ed="R039" n="0520a06"/>种彼人依信心恭敬生实相闻声不正取正说如是 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0251c" n="0251c"/> <lb ed="X" n="0251c01"/><lb ed="R039" n="0520a07"/>取<persName>佛</persName>不见果知愿智力现见求供养恭敬彼人不能 <lb ed="X" n="0251c02"/><lb ed="R039" n="0520a08"/>说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0251c03"/><lb ed="R039" n="0520a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0251c0301">合云。此单颂承征承释義也。于中前十六句。合颂 <lb ed="X" n="0251c04"/><lb ed="R039" n="0520a10"/>无我无法。後四句。别颂亦无非法。</p><p xml:id="pX25p0251c0414" cb:place="inline">前中首二句。略 <lb ed="X" n="0251c05"/><lb ed="R039" n="0520a11"/>明二相俱離。彼字指能信之人。寿者即是我相。及 <lb ed="X" n="0251c06"/><lb ed="R039" n="0520a12"/>法。即是法相。不言我相而云寿者者。以我相有四。 <lb ed="X" n="0251c07"/><lb ed="R039" n="0520a13"/>寿者难破。菩萨以别代总。令知寿命无常。则我相 <lb ed="X" n="0251c08"/><lb ed="R039" n="0520a14"/>易攻。馀亦易破耳。远離于取相者。谓于我于法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0251c0801" n="0251c0801"/><anchor xml:id="beg0251c0801" n="0251c0801"/>已<anchor xml:id="end0251c0801"/> <lb ed="X" n="0251c09"/><lb ed="R039" n="0520a15"/>能远離取相心也。亦说下。是弥勒许彼之词。言不 <lb ed="X" n="0251c10"/><lb ed="R039" n="0520a16"/>唯<persName>佛</persName>说彼能離于我法。我亦说其知彼我法二相。 <lb ed="X" n="0251c11"/><lb ed="R039" n="0520a17"/>云何知也。言我法二相。相依而生八相。则有八義 <lb ed="X" n="0251c12"/><lb ed="R039" n="0520a18"/>差别。下偈自见。</p><p xml:id="pX25p0251c1207" cb:place="inline">差别者。盛衰苦乐种种变异。相续 <lb ed="X" n="0251c13"/><lb ed="R039" n="0520b01"/>者。前灭後生。即众生相。所依之体。计以为我。即是 <lb ed="X" n="0251c14"/><lb ed="R039" n="0520b02"/>我相。相续不断。而至计命久住。即寿者相。计我展 <lb ed="X" n="0251c15"/><lb ed="R039" n="0520b03"/>转复趣异道。即是人相。是皆依我执起。故云我相 <lb ed="X" n="0251c16"/><lb ed="R039" n="0520b04"/>四种。</p><p xml:id="pX25p0251c1603" cb:place="inline">一切者。总赅诸法。即是有相。若了性空。本无 <lb ed="X" n="0251c17"/><lb ed="R039" n="0520b05"/>有物。即是空相。若谓二俱实有。此不可说。谓不可 <lb ed="X" n="0251c18"/><lb ed="R039" n="0520b06"/>说其实有空義。实有有義。即双非相。为度众生。離 <lb ed="X" n="0251c19"/><lb ed="R039" n="0520b07"/>二边故。依言词而说有。依言词而说空。即双亦相。 <lb ed="X" n="0251c20"/><lb ed="R039" n="0520b08"/>是皆依法执起。故云法相四种。</p><p xml:id="pX25p0251c2013" cb:place="inline">彼人者。仍指能信 <lb ed="X" n="0251c21"/><lb ed="R039" n="0520b09"/>之人。依信心者。依于二种信心。恭敬者。尊重于法。 <lb ed="X" n="0251c22"/><lb ed="R039" n="0520b10"/>尊重于法。心开意解。实相理显。義言生也。实相既 <lb ed="X" n="0251c23"/><lb ed="R039" n="0520b11"/>生。依实相而闻法。虽闻说我之声。不直取于我相。 <lb ed="X" n="0251c24"/><lb ed="R039" n="0520b12"/>虽闻说法之声。不直取于法相。故云闻声不正取。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0252a" n="0252a"/> <lb ed="X" n="0252a01"/><lb ed="R039" n="0520b13"/>正犹直也。若说我空法空。是为正说。如是取者。谓 <lb ed="X" n="0252a02"/><lb ed="R039" n="0520b14"/>依<persName>佛</persName>所说。如是而取二空義故。故经云。无我相无 <lb ed="X" n="0252a03"/><lb ed="R039" n="0520b15"/>法相也。</p><p xml:id="pX25p0252a0304" cb:place="inline"><persName>佛</persName>不下四句。颂无非法。言上云。如是而取。 <lb ed="X" n="0252a04"/><lb ed="R039" n="0520b16"/>亦非决定取于空義。以何義故不决定取耶。以<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0252a05"/><lb ed="R039" n="0520b17"/>不见果知故。果者决定義。谓<persName>佛</persName>不立见。我决定知 <lb ed="X" n="0252a06"/><lb ed="R039" n="0520b18"/>二空義故。若尔何故说空。但以大愿大智力故。为 <lb ed="X" n="0252a07"/><lb ed="R039" n="0521a01"/>遣二执。示现见有我空法空之義。此法唯<persName>佛</persName>能说。 <lb ed="X" n="0252a08"/><lb ed="R039" n="0521a02"/>若世间邪师及<persName>佛</persName>教之为利说法者。求供养求恭 <lb ed="X" n="0252a09"/><lb ed="R039" n="0521a03"/>敬。彼人不能说此。是知能信之人。随顺<persName>佛</persName>意。亦不 <lb ed="X" n="0252a10"/><lb ed="R039" n="0521a04"/>决定取空。故经云。亦无非法相。</p><p xml:id="pX25p0252a1013" cb:place="inline">二转征转释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252a11"/><lb ed="R039" n="0521a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252a1101">何以故。是诸众生若心取相。即为著我人众生寿者。 <lb ed="X" n="0252a12"/><lb ed="R039" n="0521a06"/>若取法相。即著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252a13"/><lb ed="R039" n="0521a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252a1301">初转征。言上许是诸众生无我无法兼无非法者。 <lb ed="X" n="0252a14"/><lb ed="R039" n="0521a08"/>何以故耳。是诸下转释。言无论我相法相非法相。 <lb ed="X" n="0252a15"/><lb ed="R039" n="0521a09"/>但若心中有所取相。即著我人众生寿者。以既有 <lb ed="X" n="0252a16"/><lb ed="R039" n="0521a10"/>所取之相。即有能取之我。既有能取之我。则人等 <lb ed="X" n="0252a17"/><lb ed="R039" n="0521a11"/>三相。相依而兴。既四相依然。岂能于此離相因果。 <lb ed="X" n="0252a18"/><lb ed="R039" n="0521a12"/>深生实信及顿生净信也哉。若取下防辨。恐有辨 <lb ed="X" n="0252a19"/><lb ed="R039" n="0521a13"/>云。二乘<anchor xml:id="nkr_note_add_0252a1901" n="0252a1901"/><anchor xml:id="beg0252a1901" n="0252a1901"/>已<anchor xml:id="end0252a1901"/>达我空。但取法相。似应无我。何言若心 <lb ed="X" n="0252a20"/><lb ed="R039" n="0521a14"/>取相。即著我人众生等耶。故此防云。若取法相。即 <lb ed="X" n="0252a21"/><lb ed="R039" n="0521a15"/>著我人众生寿者。</p><p xml:id="pX25p0252a2108" cb:place="inline">三再征再释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252a22"/><lb ed="R039" n="0521a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252a2201">何以故。若取非法相。则著我人众生寿者。是故不应 <lb ed="X" n="0252a23"/><lb ed="R039" n="0521a17"/>取法。不应取非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252a24"/><lb ed="R039" n="0521a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252a2401">何以句再征。若取下再释。以若取非法。尙著四相。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0252b" n="0252b"/> <lb ed="X" n="0252b01"/><lb ed="R039" n="0521b01"/>况复取法。不言可知。总以能所未忘。我未真空。</p><p xml:id="pX25p0252b0119" cb:place="inline">圆 <lb ed="X" n="0252b02"/><lb ed="R039" n="0521b02"/>觉经。迷智四相。可证此義。<note place="inline">迷智四相者。心有所证。不忘能所。为我。悟我为 <lb ed="X" n="0252b03"/><lb ed="R039" n="0521b03"/>非。此智不祛。为人。了我人非。存有所了。为众生。觉所了者。业智潜续。为寿者。详在彼文。兹不繁述</note>。 <lb ed="X" n="0252b04"/><lb ed="R039" n="0521b04"/>是故下总结。谓以是上来取法･取非法。皆为著我 <lb ed="X" n="0252b05"/><lb ed="R039" n="0521b05"/>義故。所以汝诸声闻。虽不取我。还要知不应取法。 <lb ed="X" n="0252b06"/><lb ed="R039" n="0521b06"/>不应取非法。以但有能取。即属我相故也。此上二 <lb ed="X" n="0252b07"/><lb ed="R039" n="0521b07"/>科弥勒不颂者。以是相因而说。非正意故。总结展 <lb ed="X" n="0252b08"/><lb ed="R039" n="0521b08"/>转征释竟。</p><p xml:id="pX25p0252b0805" cb:place="inline">三结示进信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252b09"/><lb ed="R039" n="0521b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252b0901">以是義故。<persName>如来</persName>常说。汝等比丘。知我说法。如筏喩者。 <lb ed="X" n="0252b10"/><lb ed="R039" n="0521b10"/>法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252b11"/><lb ed="R039" n="0521b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252b1101">以是義故者。谓以是我相法相非法相三相皆不 <lb ed="X" n="0252b12"/><lb ed="R039" n="0521b12"/>应取之故。所以<persName>如来</persName>寻常作是说也。汝等比丘。知 <lb ed="X" n="0252b13"/><lb ed="R039" n="0521b13"/>我说法者。是<persName>如来</persName>寻常之间。呼诸比丘。教以应知 <lb ed="X" n="0252b14"/><lb ed="R039" n="0521b14"/>我所说法之意。如我初说我空。为度我执。次说法 <lb ed="X" n="0252b15"/><lb ed="R039" n="0521b15"/>空。为度法执。後说空空。为度空执。故曰如筏喩者。 <lb ed="X" n="0252b16"/><lb ed="R039" n="0521b16"/>言初结小筏。为渡河而至江。次结中筏。为渡江而 <lb ed="X" n="0252b17"/><lb ed="R039" n="0521b17"/>至海。後结大筏。为渡海而至宝山。是知守小筏。不 <lb ed="X" n="0252b18"/><lb ed="R039" n="0521b18"/>能渡江。守中筏。不能渡海。守大筏。不能上山採宝。 <lb ed="X" n="0252b19"/><lb ed="R039" n="0522a01"/>是三筏虽有勝劣。而及时俱应捨離。<persName>佛</persName>法亦然。故 <lb ed="X" n="0252b20"/><lb ed="R039" n="0522a02"/>云法尙应捨。此中法字。不同前法相之法。盖是指 <lb ed="X" n="0252b21"/><lb ed="R039" n="0522a03"/><persName>佛</persName>所说法。下句非法。亦不同前之非法。盖是指世 <lb ed="X" n="0252b22"/><lb ed="R039" n="0522a04"/>间所有名誉利养等事。言<persName>佛</persName>所说法。及时尙应捨 <lb ed="X" n="0252b23"/><lb ed="R039" n="0522a05"/>離。何况世间名誉利养等。非<persName>佛</persName>法者。益应无所取 <lb ed="X" n="0252b24"/><lb ed="R039" n="0522a06"/>著。此又<persName>世尊</persName>。为後世之口口谈空。步步行有者。作 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0252c" n="0252c"/> <lb ed="X" n="0252c01"/><lb ed="R039" n="0522a07"/>解粘去缚法耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252c02"/><lb ed="R039" n="0522a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252c0201">偈。彼不住随顺于法中证智如人捨船筏法中義亦 <lb ed="X" n="0252c03"/><lb ed="R039" n="0522a09"/>然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252c04"/><lb ed="R039" n="0522a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252c0401">合云。此是约義而颂。文势与经文稍异。经文承三 <lb ed="X" n="0252c05"/><lb ed="R039" n="0522a11"/>相俱不应取。引寻常所说为喩。此中指能信之人。 <lb ed="X" n="0252c06"/><lb ed="R039" n="0522a12"/>直取捨船筏为喩。若释其義者。彼指能信之人。信 <lb ed="X" n="0252c07"/><lb ed="R039" n="0522a13"/>知<persName>佛</persName>所说法。皆为随顺时機。不生住取。故曰彼不 <lb ed="X" n="0252c08"/><lb ed="R039" n="0522a14"/>住随顺。但于<persName>佛</persName>所说法。随分取证。故曰于法中证 <lb ed="X" n="0252c09"/><lb ed="R039" n="0522a15"/>智。智谓我空智･法空智･空空智也。虽证三空之智。 <lb ed="X" n="0252c10"/><lb ed="R039" n="0522a16"/>然亦不住三空。故曰如人捨船筏。以喩方法。法必 <lb ed="X" n="0252c11"/><lb ed="R039" n="0522a17"/>同喩。故曰法中義亦然。结示进信竟。</p><p xml:id="pX25p0252c1115" cb:place="inline">四重释伏 <lb ed="X" n="0252c12"/><lb ed="R039" n="0522a18"/>疑三。一防疑示问。二当機裁答。三征起释成。</p><p xml:id="pX25p0252c1218" cb:place="inline">初。</p> <lb ed="X" n="0252c13"/><lb ed="R039" n="0522b01"/><p xml:id="pX25p0252c1301">疑云。如上所说。一切皆不应取。不合有得有说。何 <lb ed="X" n="0252c14"/><lb ed="R039" n="0522b02"/>故<persName>如来</persName>得道说法。为防斯疑。故先示问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252c15"/><lb ed="R039" n="0522b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252c1501">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0252c16"/><lb ed="R039" n="0522b04"/><persName>如来</persName>有所说法耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252c17"/><lb ed="R039" n="0522b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0252c1701"><persName>佛</persName>意。以实际理地。一法不立。建化门头。一法不少。 <lb ed="X" n="0252c18"/><lb ed="R039" n="0522b06"/>若谓有得有说。即堕常见。亦违前语。若谓无得无 <lb ed="X" n="0252c19"/><lb ed="R039" n="0522b07"/>说。又落断见。亦乖化门。故问以<persName>如来</persName>得菩提耶。如 <lb ed="X" n="0252c20"/><lb ed="R039" n="0522b08"/>来有所说法耶。观二耶字。则<persName>如来</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0252c2001" n="0252c2001"/><anchor xml:id="beg0252c2001" n="0252c2001"/>已<anchor xml:id="end0252c2001"/>操必勝之势。 <lb ed="X" n="0252c21"/><lb ed="R039" n="0522b09"/>左来左擒。右来右擒。且看空生识機不识機耳。古 <lb ed="X" n="0252c22"/><lb ed="R039" n="0522b10"/>德云。辞虽得否双兼。意则在于无得。此说似不解 <lb ed="X" n="0252c23"/><lb ed="R039" n="0522b11"/>空生答词。</p><p xml:id="pX25p0252c2305" cb:place="inline">二当機裁答。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0252c24"/><lb ed="R039" n="0522b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0252c2401">须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有定法名阿耨多罗 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0253a" n="0253a"/> <lb ed="X" n="0253a01"/><lb ed="R039" n="0522b13"/>三藐三菩提。亦无有定法。<persName>如来</persName>可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253a02"/><lb ed="R039" n="0522b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253a0201">空生亦善战老将。借彼之势。还攻于彼。故曰如我 <lb ed="X" n="0253a03"/><lb ed="R039" n="0522b15"/>解<persName>佛</persName>所说義。盖即指前说一切皆不应取之義。意 <lb ed="X" n="0253a04"/><lb ed="R039" n="0522b16"/>以虽一切皆不应取。亦非一向无得。但只无有定 <lb ed="X" n="0253a05"/><lb ed="R039" n="0522b17"/>法名阿耨菩提。以凡言得菩提者。俱属应化之身。 <lb ed="X" n="0253a06"/><lb ed="R039" n="0522b18"/>有機则现。无機则隐故。亦非一向无说。但只无有 <lb ed="X" n="0253a07"/><lb ed="R039" n="0523a01"/>定法可说。以凡言说法者。俱属方便。有機则说。无 <lb ed="X" n="0253a08"/><lb ed="R039" n="0523a02"/>機则默故。是知有得有说。固不可说。无得无说亦 <lb ed="X" n="0253a09"/><lb ed="R039" n="0523a03"/>不可说。则空生可谓善解中道者矣。虽然。不因提 <lb ed="X" n="0253a10"/><lb ed="R039" n="0523a04"/>起。幾乎忘却。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253a11"/><lb ed="R039" n="0523a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253a1101">偈。应化非真<persName>佛</persName>亦非说法者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253a12"/><lb ed="R039" n="0523a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253a1201">合云。意以应化之身。随機隐显。故非真<persName>佛</persName>。此颂无 <lb ed="X" n="0253a13"/><lb ed="R039" n="0523a07"/>定法可得。方便之智。随機说默。故非说者。此颂无 <lb ed="X" n="0253a14"/><lb ed="R039" n="0523a08"/>定法可说。</p><p xml:id="pX25p0253a1405" cb:place="inline">三征起释成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253a15"/><lb ed="R039" n="0523a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253a1501">何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取･不可说･非法･非非法。 <lb ed="X" n="0253a16"/><lb ed="R039" n="0523a10"/>所以者何。一切贤圣。皆以无为法而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253a17"/><lb ed="R039" n="0523a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253a1701">首句承征。盖承前双征。得无定得。说无定说意也。 <lb ed="X" n="0253a18"/><lb ed="R039" n="0523a12"/><persName>如来</persName>下承释。单释说无定说者。以说例得故。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0253a19"/><lb ed="R039" n="0523a13"/>句。通指昔年所说。皆不可取者。谓不可有能取･所 <lb ed="X" n="0253a20"/><lb ed="R039" n="0523a14"/>取执故。所谓远離诸性相。能取所取执是也。不可 <lb ed="X" n="0253a21"/><lb ed="R039" n="0523a15"/>说三字。连下读之。通贯非法及非非法。言不可说 <lb ed="X" n="0253a22"/><lb ed="R039" n="0523a16"/>非法者。谓不可说其不是法。以是如<anchor xml:id="nkr_note_add_0253a2201" n="0253a2201"/><anchor xml:id="beg0253a2201" n="0253a2201"/>己<anchor xml:id="end0253a2201"/>所证。渐次 <lb ed="X" n="0253a23"/><lb ed="R039" n="0523a17"/>说故。言不可说非非法者。谓不可说其是法。以既 <lb ed="X" n="0253a24"/><lb ed="R039" n="0523a18"/>是渐次而说。皆为方便。非真实義故。所以句转征。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0253b" n="0253b"/> <lb ed="X" n="0253b01"/><lb ed="R039" n="0523b01"/>言既不可说非法。又不可说非非法。所以然者何 <lb ed="X" n="0253b02"/><lb ed="R039" n="0523b02"/>也。一切下转释。一切贤圣者。总赅三贤十圣･<persName>佛</persName>也。 <lb ed="X" n="0253b03"/><lb ed="R039" n="0523b03"/>无为者。自性淸净之心。本自具足。非作得故。故曰 <lb ed="X" n="0253b04"/><lb ed="R039" n="0523b04"/>无为。三乘贤圣。離此无可取证。故曰皆以。谓皆以 <lb ed="X" n="0253b05"/><lb ed="R039" n="0523b05"/>无为法为所证故。贤圣既尔。<persName>如来</persName>亦然。皆知<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0253b06"/><lb ed="R039" n="0523b06"/>凡有所说。皆依自证无为。岂可说其非法。而有差 <lb ed="X" n="0253b07"/><lb ed="R039" n="0523b07"/>别者。谓虽以无为为证。而贤圣地位不同。前後浅 <lb ed="X" n="0253b08"/><lb ed="R039" n="0523b08"/>深有异。是知<persName>如来</persName>凡有所说。皆为随顺機宜。方便 <lb ed="X" n="0253b09"/><lb ed="R039" n="0523b09"/>非真。岂可说其非是非法。所说既尔。所得亦然。以 <lb ed="X" n="0253b10"/><lb ed="R039" n="0523b10"/>是如其所得说故。既可例思。故不另释。亦可以何 <lb ed="X" n="0253b11"/><lb ed="R039" n="0523b11"/>以下释说无定说。所以下释得无定得。言既皆以 <lb ed="X" n="0253b12"/><lb ed="R039" n="0523b12"/>无为。不可说有得。以本自具足故。而有差别。不可 <lb ed="X" n="0253b13"/><lb ed="R039" n="0523b13"/>说无得。以宛有位地故。若准弥勒之偈。前意为正。 <lb ed="X" n="0253b14"/><lb ed="R039" n="0523b14"/>以彼亦唯释说故。如下自见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253b15"/><lb ed="R039" n="0523b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253b1501">偈。说法不二取无说離言相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253b16"/><lb ed="R039" n="0523b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253b1601">合云。上句颂不可取。谓<persName>佛</persName>所说法。不可于中有能 <lb ed="X" n="0253b17"/><lb ed="R039" n="0523b17"/>取･所取二种执故。下句颂不可说非法･非非法。谓 <lb ed="X" n="0253b18"/><lb ed="R039" n="0523b18"/><persName>佛</persName>所说法。无能于中说非说是。以法離言相不可 <lb ed="X" n="0253b19"/><lb ed="R039" n="0524a01"/>说故。伏疑既破。净信斯生。总结成就信心竟。</p><p xml:id="pX25p0253b1918" cb:place="inline">三 <lb ed="X" n="0253b20"/><lb ed="R039" n="0524a02"/>挍量持福三。一能挍量。二所挍量。三释伏疑。</p><p xml:id="pX25p0253b2018" cb:place="inline">初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253b21"/><lb ed="R039" n="0524a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253b2101">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝以用 <lb ed="X" n="0253b22"/><lb ed="R039" n="0524a04"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0253b23"/><lb ed="R039" n="0524a05"/>何以故。是福德即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253b24"/><lb ed="R039" n="0524a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253b2401">开口便言于意云何者。欲其著意故。後皆仿此。若 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0253c" n="0253c"/> <lb ed="X" n="0253c01"/><lb ed="R039" n="0524a07"/>人者。谓设若有人。以下所说。乃假设之事故。三千 <lb ed="X" n="0253c02"/><lb ed="R039" n="0524a08"/>大千世界者。俱舍偈云。四大洲日月。苏迷卢欲天。 <lb ed="X" n="0253c03"/><lb ed="R039" n="0524a09"/>初禅各一千。<note place="inline">上覆一二禅</note>。名一小千界。此小千千倍。<note place="inline">上覆 <lb ed="X" n="0253c04"/><lb ed="R039" n="0524a10"/>一三禅</note>。说名一中千。此中千千倍。<note place="inline">上覆一四禅</note>。名为大千 <lb ed="X" n="0253c05"/><lb ed="R039" n="0524a11"/>界。论偈義少不周。双书小字。乃今疏加之。末二句 <lb ed="X" n="0253c06"/><lb ed="R039" n="0524a12"/>亦少更易。详论意。盖是以三次言千。叠成大千世 <lb ed="X" n="0253c07"/><lb ed="R039" n="0524a13"/>界。谓三千之大千。依士释也。</p><p xml:id="pX25p0253c0712" cb:place="inline">七宝者。金银琉璃玻 <lb ed="X" n="0253c08"/><lb ed="R039" n="0524a14"/>璃砗磲赤珠玛瑙<note place="inline">见弥陀经</note>。<persName>佛</persName>意以大千地廣。七宝珍 <lb ed="X" n="0253c09"/><lb ed="R039" n="0524a15"/>贵。以珍贵之七宝。满大千之界地。用为佈施。其福 <lb ed="X" n="0253c10"/><lb ed="R039" n="0524a16"/>可谓勝矣。寧犹可也。问以可为多不者。欲假此福。 <lb ed="X" n="0253c11"/><lb ed="R039" n="0524a17"/>形显下之二福。为最勝故。答以甚多者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0253c1101" n="0253c1101"/><anchor xml:id="beg0253c1101" n="0253c1101"/>已<anchor xml:id="end0253c1101"/>谕<persName>佛</persName>意 <lb ed="X" n="0253c12"/><lb ed="R039" n="0524a18"/>故。恐招滥许之难。故又征起而瓜豆之。言是福虽 <lb ed="X" n="0253c13"/><lb ed="R039" n="0524b01"/>勝。但是财施所感。有为有漏。名福德相。即非法施 <lb ed="X" n="0253c14"/><lb ed="R039" n="0524b02"/>所感。无为无漏。名福德性。即此二语。<anchor xml:id="nkr_note_add_0253c1401" n="0253c1401"/><anchor xml:id="beg0253c1401" n="0253c1401"/>已<anchor xml:id="end0253c1401"/>显此福。不 <lb ed="X" n="0253c15"/><lb ed="R039" n="0524b03"/>及下之二福。以相属可壞。性是不可壞故。又相有 <lb ed="X" n="0253c16"/><lb ed="R039" n="0524b04"/>分限。性属无分限故。是故<persName>如来</persName>四字。略断一断。说 <lb ed="X" n="0253c17"/><lb ed="R039" n="0524b05"/>福德多。另作一句。犹云以是非福德性之故。今对 <lb ed="X" n="0253c18"/><lb ed="R039" n="0524b06"/><persName>如来</persName>说以福德甚多。以有分限故。意显若是福德 <lb ed="X" n="0253c19"/><lb ed="R039" n="0524b07"/>性者。我则不说甚多。以无分限故也。能挍量竟。</p> <lb ed="X" n="0253c20"/><lb ed="R039" n="0524b08"/><p xml:id="pX25p0253c2001">二所挍量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253c21"/><lb ed="R039" n="0524b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0253c2101">若复有人。于此经中受持。乃至四句偈等。为他人说。 <lb ed="X" n="0253c22"/><lb ed="R039" n="0524b10"/>其福勝彼。何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多 <lb ed="X" n="0253c23"/><lb ed="R039" n="0524b11"/>罗三藐三菩提法。皆从此经出。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0253c24"/><lb ed="R039" n="0524b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0253c2401">科首应有<persName>佛</persName>言或须菩提字样。以此下皆属<persName>佛</persName>语。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0254a" n="0254a"/> <lb ed="X" n="0254a01"/><lb ed="R039" n="0524b13"/>或译者脱故。若复有人者。谓设更有人。于此经中 <lb ed="X" n="0254a02"/><lb ed="R039" n="0524b14"/>者。即指前所说。净信既生。为義略周。故得以此经 <lb ed="X" n="0254a03"/><lb ed="R039" n="0524b15"/>称之。是知自下所说。但推廣此中之義。受持者。领 <lb ed="X" n="0254a04"/><lb ed="R039" n="0524b16"/>受执持。谓文義双摄。且约自利言之。乃至者。超略 <lb ed="X" n="0254a05"/><lb ed="R039" n="0524b17"/>之词。谓多则全分半分。少则乃至四句偈。或再少 <lb ed="X" n="0254a06"/><lb ed="R039" n="0524b18"/>而至一句。故置等言。</p><p xml:id="pX25p0254a0609" cb:place="inline">问。上唯长行。何以言偈。答。此 <lb ed="X" n="0254a07"/><lb ed="R039" n="0525a01"/>有二说。一者不必一定四言五言七言。但以四句 <lb ed="X" n="0254a08"/><lb ed="R039" n="0525a02"/>義周。则为一偈。如圭峰指凡所有相四句可例。二 <lb ed="X" n="0254a09"/><lb ed="R039" n="0525a03"/>者长行恐难记忆。贯成伽陀。如慈氏依经作偈之 <lb ed="X" n="0254a10"/><lb ed="R039" n="0525a04"/>类。</p><p xml:id="pX25p0254a1002" cb:place="inline">为他人说者。以<anchor xml:id="nkr_note_add_0254a1001" n="0254a1001"/><anchor xml:id="beg0254a1001" n="0254a1001"/>己<anchor xml:id="end0254a1001"/>所见。说之于人。乃约利他言 <lb ed="X" n="0254a11"/><lb ed="R039" n="0525a05"/>也。其福者。即指持说之福。勝彼者。超过前人。以是 <lb ed="X" n="0254a12"/><lb ed="R039" n="0525a06"/>法施所感。无为无漏。是福德性故。恐犹未明。故再 <lb ed="X" n="0254a13"/><lb ed="R039" n="0525a07"/>征释。一切诸<persName>佛</persName>者。能证人也。阿耨菩提者。所证道 <lb ed="X" n="0254a14"/><lb ed="R039" n="0525a08"/>也。皆从此经出者。有三因缘。一者是福德性。性能 <lb ed="X" n="0254a15"/><lb ed="R039" n="0525a09"/>随缘。随修因之缘而成<persName>佛</persName>。随成<persName>佛</persName>之缘而证道故。 <lb ed="X" n="0254a16"/><lb ed="R039" n="0525a10"/>二者经是信分。能生净信。为道之元。为功德母故。 <lb ed="X" n="0254a17"/><lb ed="R039" n="0525a11"/>三者信心淸净。即生实相。实相无为。成<persName>佛</persName>证道。皆 <lb ed="X" n="0254a18"/><lb ed="R039" n="0525a12"/>以无为有差别故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0254a19"/><lb ed="R039" n="0525a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0254a1901">偈。受持法及说不空于福德福不趣菩提二能趣菩 <lb ed="X" n="0254a20"/><lb ed="R039" n="0525a14"/>提于实名了因亦为馀生因唯独诸<persName>佛</persName>法福成第一 <lb ed="X" n="0254a21"/><lb ed="R039" n="0525a15"/>体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0254a22"/><lb ed="R039" n="0525a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0254a2201">合云。前四句总颂能较所较。受持法及说者。谓受 <lb ed="X" n="0254a23"/><lb ed="R039" n="0525a17"/>持此法。乃至四句偈等。为他人说也。此具二种福 <lb ed="X" n="0254a24"/><lb ed="R039" n="0525a18"/>德。一持二说。空犹徒也。不空于福德者。谓此持说。 <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0254b" n="0254b"/> <lb ed="X" n="0254b01"/><lb ed="R039" n="0525b01"/>不徒说于福德。且是福德性故。意显财施徒说福 <lb ed="X" n="0254b02"/><lb ed="R039" n="0525b02"/>德。但是福德相耳。福不趣菩提者。谓财施福德不 <lb ed="X" n="0254b03"/><lb ed="R039" n="0525b03"/>趣菩提。以是有为有漏福故。二能趣菩提者。谓此 <lb ed="X" n="0254b04"/><lb ed="R039" n="0525b04"/>持说二福能趣菩提。以是无为无漏福故。挍量文 <lb ed="X" n="0254b05"/><lb ed="R039" n="0525b05"/>势。与经少异。经中以财施挍法施。显法施福勝。此 <lb ed="X" n="0254b06"/><lb ed="R039" n="0525b06"/>中以法施挍财施。显财施福劣。其意一也。</p><p xml:id="pX25p0254b0617" cb:place="inline">後四句 <lb ed="X" n="0254b07"/><lb ed="R039" n="0525b07"/>别颂征起释成。偈无征词。准经中说故若取周备。 <lb ed="X" n="0254b08"/><lb ed="R039" n="0525b08"/>应補征词云所以趣菩提以何因缘故。再接本偈 <lb ed="X" n="0254b09"/><lb ed="R039" n="0525b09"/>读之。義则畅矣。实即本觉亦即众生自性。久隐情 <lb ed="X" n="0254b10"/><lb ed="R039" n="0525b10"/>识。唯持说可了。故曰于实名了因。馀即始觉。亦即 <lb ed="X" n="0254b11"/><lb ed="R039" n="0525b11"/>菩萨地位。万行修习。唯持说得生。故曰亦为馀生 <lb ed="X" n="0254b12"/><lb ed="R039" n="0525b12"/>因。此犹未显极勝。唯独诸<persName>佛</persName>及法。皆以此福所成。 <lb ed="X" n="0254b13"/><lb ed="R039" n="0525b13"/>此福乃第一最勝。有真实体。所谓能趣菩提者以 <lb ed="X" n="0254b14"/><lb ed="R039" n="0525b14"/>此。所挍量竟。</p><p xml:id="pX25p0254b1406" cb:place="inline">三释伏疑。</p> <lb ed="X" n="0254b15"/><lb ed="R039" n="0525b15"/><p xml:id="pX25p0254b1501">疑云。如我前言得无定得。说无定说。<persName>佛</persName>既无词。即 <lb ed="X" n="0254b16"/><lb ed="R039" n="0525b16"/>是忍可。<persName>佛</persName>今又言。<persName>佛</persName>及<persName>佛</persName>法。从此经出。然<persName>佛</persName>法有 <lb ed="X" n="0254b17"/><lb ed="R039" n="0525b17"/>出。似是菩提可得。是经能出。似有此法可说。得毋 <lb ed="X" n="0254b18"/><lb ed="R039" n="0525b18"/>前後相违。令两处義宗皆不成耶。释云。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0254b19"/><lb ed="R039" n="0526a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0254b1901">须菩提。所谓<persName>佛</persName>･法者。即非<persName>佛</persName>･法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0254b20"/><lb ed="R039" n="0526a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0254b2001">言我所谓诸<persName>佛</persName>菩提及所说法者。即非诸<persName>佛</persName>菩提 <lb ed="X" n="0254b21"/><lb ed="R039" n="0526a03"/>及所说法。以<persName>佛</persName>本无我。虽成<persName>佛</persName>不见成相。虽得菩 <lb ed="X" n="0254b22"/><lb ed="R039" n="0526a04"/>提不见得相。虽说法不见说相。仍与前语不相违 <lb ed="X" n="0254b23"/><lb ed="R039" n="0526a05"/>反。复何疑哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0254b24"/><lb ed="R039" n="0526a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0254b2401">偈。不可取及说。自果不取故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0487.0254c" n="0254c"/> <lb ed="X" n="0254c01"/><lb ed="R039" n="0526a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0254c0101">合云。取者证義。不可取及说者。谓不可说有菩提 <lb ed="X" n="0254c02"/><lb ed="R039" n="0526a08"/>可证及有法可说。此明得菩提不见得相。说法不 <lb ed="X" n="0254c03"/><lb ed="R039" n="0526a09"/>见说相。自果即<persName>佛</persName>。谓成自<persName>佛</persName>果也。不取者。于成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0254c04"/><lb ed="R039" n="0526a10"/>时不生执取。此明成<persName>佛</persName>不见成相。故者。通承上三 <lb ed="X" n="0254c05"/><lb ed="R039" n="0526a11"/>谓以是三相俱不见故。所以与前所说義不相违。 <lb ed="X" n="0254c06"/><lb ed="R039" n="0526a12"/>总结大科。略明降住生信分竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0254c07"/><lb ed="R039" n="0526a13"/> <lb ed="X" n="0254c08"/><lb ed="R039" n="0526a14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚新眼疏经偈合释卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></cb:div></cb:div></cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0225b1601" to="#end0225b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0225b1701" to="#end0225b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0225c1601" to="#end0225c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0226a1301" to="#end0226a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0227c0301" to="#end0227c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">曾</lem><rdg wit="#wit.orig">会</rdg></app> <app from="#beg0228c1001" to="#end0228c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0231a1801" to="#end0231a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0231b1601" to="#end0231b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0231b1901" to="#end0231b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0231c0601" to="#end0231c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0231c1801" to="#end0231c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0231c2001" to="#end0231c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0232a2201" to="#end0232a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0232b1801" to="#end0232b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0232b2401" to="#end0232b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0233a0401" to="#end0233a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0233a1201" to="#end0233a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0233a2301" to="#end0233a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0233b0301" to="#end0233b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0233c0101" to="#end0233c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0233c1101" to="#end0233c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0234c0201" to="#end0234c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0236a1801" to="#end0236a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="来函：赵文平 (2020-05-26)">炀<note type="cf1">X25n0487_p0236a05</note></lem><rdg wit="#wit.orig">炀</rdg></app> <app from="#beg0236b2001" to="#end0236b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0236c2301" to="#end0236c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">亨</lem><rdg wit="#wit.orig">享</rdg></app> <app from="#beg0237a0801" to="#end0237a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0237c0801" to="#end0237c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0238b2401" to="#end0238b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0238c0901" to="#end0238c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0238c1401" to="#end0238c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0239c1201" to="#end0239c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">顶</lem><rdg wit="#wit.orig">预</rdg></app> <app from="#beg0239c1601" to="#end0239c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0240a1601" to="#end0240a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">提树</lem><rdg wit="#wit.orig">树提</rdg></app> <app from="#beg0241a0501" to="#end0241a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0241b0301" to="#end0241b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0242a1601" to="#end0242a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0242a1901" to="#end0242a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0242a2001" to="#end0242a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0242c1001" to="#end0242c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0242c1501" to="#end0242c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0242c1701" to="#end0242c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0242c1801" to="#end0242c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0243b0501" to="#end0243b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0243b0502" to="#end0243b0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0243b1501" to="#end0243b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0243b2001" to="#end0243b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0243b2401" to="#end0243b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0243c1101" to="#end0243c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0243c2001" to="#end0243c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0244a1301" to="#end0244a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0244a1401" to="#end0244a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0244b0301" to="#end0244b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0244c0101" to="#end0244c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0244c0601" to="#end0244c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0244c0801" to="#end0244c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0245b1601" to="#end0245b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0245b1701" to="#end0245b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0245b2001" to="#end0245b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0246a1001" to="#end0246a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0246c0701" to="#end0246c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0247b1601" to="#end0247b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0247c1001" to="#end0247c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0247c1201" to="#end0247c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0247c1501" to="#end0247c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0248c0801" to="#end0248c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0248c1201" to="#end0248c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0248c1501" to="#end0248c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0248c1901" to="#end0248c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0249a2001" to="#end0249a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0249b1301" to="#end0249b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0249c0601" to="#end0249c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0250c2301" to="#end0250c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0251a0501" to="#end0251a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0251b1301" to="#end0251b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0251b1701" to="#end0251b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0251b1801" to="#end0251b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0251c0801" to="#end0251c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0252a1901" to="#end0252a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0252c2001" to="#end0252c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0253a2201" to="#end0253a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0253c1101" to="#end0253c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0253c1401" to="#end0253c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0254a1001" to="#end0254a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0225b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0225b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0225c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0225c1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0226a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0226a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0227c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0227c0301">曾【CB】，会【卍续】</note> <note n="0228c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0228c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0231a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0231b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0231b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0231c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0231c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0231c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0232a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0232b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0232b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0233a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0233a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0233a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0233b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0233c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0233c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0233c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0234c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0234c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0236a1801" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0236a18.02" target="#nkr_note_add_0236a1801">炀【CB】，炀【卍续】</note> <note n="0236b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0236b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0236c2301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0236c23.01" target="#nkr_note_add_0236c2301">亨【CB】，享【卍续】</note> <note n="0237a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0237a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0237c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0237c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0238b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0238b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0238c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0238c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0238c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0238c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0239c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0239c1201">顶【CB】，预【卍续】</note> <note n="0239c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0239c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0240a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0240a1601">提树【CB】，树提【卍续】</note> <note n="0241a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0241a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0241b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0241b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0242a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242a1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0242a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0242a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0242c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0242c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0242c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0242c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0242c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0243b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0243b0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b0502">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0243b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0243b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0243b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243b2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0243c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243c1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0243c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0243c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0244a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0244a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0244b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0244c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0244c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0244c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0244c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0245b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0245b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0245b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0245b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0245b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0245b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0246a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0246a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0246c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0246c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0247b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0247b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0247c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0247c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0247c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0247c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0247c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0247c1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0248c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0248c0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0248c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0248c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0248c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0248c1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0248c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0248c1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0249a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0249a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0249b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0249b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0249c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0249c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0250c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0250c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0251a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0251b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0251b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0251b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0251c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0251c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0252a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0252a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0252c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0252c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0253a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0253a2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0253c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0253c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0253c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0253c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0254a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0254a1001">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>